Dinsdag 27/10/2020

Column

Dat deel ik met de selfmade man: we zijn ervan overtuigd dat we helemaal alleen zijn, zowel in het slagen als in het falen

Julie Cafmeyer is columniste.

Jeroen Olyslaegers schrijft in een brief aan de kunstenaars dat de besparingen een stresstest zijn. Hij pleit voor solidariteit. Hij nodigt cultuurmakers en publiek uit om samen een bos te vormen in plaats van individuele bomen. “Zullen er in dat bos ook dingen worden gedaan of wordt het een ruimte waar eindeloze vergaderingen worden gehouden? Krijgen woorden de daden die ze verdienen?”

Ik breek al enkele dagen mijn hoofd over die daden.

Toen ik naar de toneelschool in Maastricht ging, waren net gigantische besparingen in Nederland doorgevoerd. Hoewel we in de opleiding werden aangespoord om samen te werken, kwam er een competitiedrang in mij los. Als er weinig werk is, zal ik moeten excelleren.

In het derde jaar van de academie was ik bij de uitverkorenen om mijn werk te tonen op Theater Aan Zee. Op het einde van het festival werd een geldprijs uitgereikt voor de beste makers. Een goede vriendin won de prijs. Ik was zo stikjaloers dat mijn maag keerde toen ze met haar award op het podium stond. Ik wilde dat geld. Hoewel we twee jaar hadden samengewoond in Maastricht, kon ik haar na die prijsuitreiking een half jaar niet meer horen of zien.

Olivia Laing won onlangs de James Tait Award voor haar boek Crudo. Ze koos ervoor de tienduizend pond te delen met haar collega’s die ook op de shortlist stonden.

In The Guardian zegt ze dat competitie geen plek in de kunsten heeft. Door haar geldprijs te delen, voedt haar prijs de kunsten en kan meer werk gecreëerd worden. Ze zegt dat het steeds aanduiden van een winnaar en een verliezer giftig is. Het maakt deel uit van een kapitalistische denkwijze. 

Laings actie was ook een daad tegen de brexit. Ze toont dat we solidair kunnen zijn, en tegelijkertijd breekt ze met een logica. De valse logica van het excelleren, ‘alleen de beste zullen het halen’. Een logica die niet alleen de kunsten maar tegenwoordig de hele samenleving treft. Er zijn winnaars en verliezers. Vlamingen en migranten. Armen en rijken. De wet van de sterkste. De mythe van de selfmade man.

Bekentenis: een van de belangrijkste redenen dat ik het heb gehaald in mijn creatief werk is omdat ik uit een rijk nest kom. Ik had het privilege te experimenteren, te falen, te mislukken. Nu heb ik het gehaald. Anderen niet, pech.

En toch ben ik bang dat mijn creativiteit niet genoeg zal opbrengen en kamp ik met een constante ontslag-angst. Dat deel ik met de selfmade man. We zijn allebei bang alles te verliezen, want we zijn ervan overtuigd dat we helemaal alleen zijn, zowel in het slagen als in het falen.

De achilleshiel van de selfmade woman: als haar gevraagd wordt na te denken over daden van solidariteit wordt ze stil. En toch weet ze: alleen solidariteit zal haar verlossen van haar angst.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234