Vrijdag 24/01/2020

Darth Vader in het Witte Huis

Van Robert Mercer wordt gezegd dat hij 'een aanzienlijk aandeel in het Amerikaanse presidentschap' heeft. Wie is deze discrete miljardair, die niet alleen de Republikeinse campagne financierde, maar ook Breitbart en de betwiste datastrategen van Cambridge Analytica?

Het is op de verkiezingsavond van dinsdag 6 november 2012 dat het bij de familie Mercer begint te dagen dat het roer om moet. Zonet is bekendgemaakt dat zittend president Barack Obama toch weer met verrassend gemak uitdager Mitt Romney verslagen heeft. Miljoenen dollars die de Mercers samen met onder andere de befaamde Koch-familie en andere ultraconservatieve miljardairs in de Republikeinse campagne gestort hebben, zijn in rook opgegaan.

Dat moet anders. En vader Robert en zijn invloedrijke dochter Rebekah weten hoe. Robert Mercer heeft groot fortuin gemaakt door zijn kennis over algoritmes die structuren herkennen in datamassa's over te plaatsen naar de aandelenhandel. Dat moet ook bij verkiezingen lukken. Peilingen suggereren dat de Amerikaanse kiezer hongert naar een outsider die Washington op zijn donder kan geven. In de ogen van de Mercers moet dat eerst Ted Cruz worden. Als hij afhaakt, zetten ze hun dollars op Trump. Met kennelijk succes.

Contactgestoorde nerd

De 70-jarige Robert Mercer lijkt perfect te passen in het profiel van de contactgestoorde nerd, nergens zo gelukkig als aan een computerklavier. "Ik hield van de eenzaamheid van het computerlabo tijdens de nacht", citeert een The New Yorker-profiel hem uit een zeldzame speech. "Ik hield van de geur van airconditioning, van het geluid van snorrende disks en klikkende printers."

Toch is de Amerikaanse belegger niet zomaar een rijke excentriekeling die niets met onze levens te maken heeft, schreef deze krant al in een eerder profiel na de verkiezing van Trump. "Hij stuurt met zijn centen en uitmuntende kennis over big data de oorlog tegen de traditionele media."

Van zijn drijfveren is voorts niet zoveel geweten. Robert Mercer is even discreet, en misschien ook wel even machtig (en critici zullen zeggen: kwaadaardig) als Darth Vader, de boze genius uit Star Wars.

Mercer lijkt niet voor een groots en meeslepend leven voorbestemd, wanneer hij zijn loopbaan begint bij IBM. Hij werkt er aan een project met spraaktechnologie en loopt niet bepaald in de spits van het bedrijf. Al blijkt de vondst van zijn team wel revolutionair: in plaats van computers taalregels te leren, laat het hen structuren ontdekken in massa's tweetalige data. Algoritmes, quoi.

Met die algoritmische kennis maakt Robert Mercer vervolgens van Renaissance een van de succesvolste hefboomfondsen van Wall Street. En passant maakt hij zichzelf en alle partners in het bedrijf miljardair. Over 2015 zou Mercer 125 miljoen euro verdiend hebben. (In de kelder van zijn villa staat een modelspoornet ter waarde van 2,5 miljoen euro - zo'n man dus)

Voor de Mercers is de ideale staat een afwezige staat. De libertaire filosofie van Ayn Rand is de hunne: de mens moet zelf maar bewijzen wat hij waard is, zonder hulp van de staat. Ze zetten hun miljoenen in voor het verzet tegen 'linkse complotten', waartoe ze ook de klimaatwetenschap rekenen. Gelijke rechten voor zwarten vinden ze maar niks. Ook creationisme zit op hun ideologische radar.

Breitbart en Bannon

Het is met het genereuze geld (9 miljoen euro) van de Mercers dat Breitbart kan uitgroeien tot een extreemrechts baken van onlinenieuws. Steve Bannon wordt een familievriend. Hij leidt Breitbart tot hij naar voren treedt als campagnestrateeg van Trump. Hij is ook bestuurder van Cambridge Analytica.

The New Yorkerziet in Steve Bannon een soort Raspoetin die al influisterend de Mercer-miljoenen doelmatig richt op zijn extreemrechtse, revolutionaire doel om de macht in Washington omver te werpen. Behalve aan de Republikeinse campagne (20,5 miljoen in 2016) en aan Breitbart, gaat het geld onder meer ook op aan organisaties die complottheorieën tegen de Clintons of de familie Bush in de markt zetten. Het is die doelgerichte financiering die weleens mee het verschil gemaakt zou kunnen hebben in de presidentscampagne.

Zeker is wel dat de voorkeur voor Trump geen puur zakelijke afweging is, maar een bewuste ideologische keus. Met Trump in het Witte Huis is het voor de Mercers altijd prijs. Ofwel is de president succesvol en breekt hij grote hompen overheid af. Ofwel maakt hij er een zootje van en stuikt het vertrouwen in de instellingen in elkaar.

"De Mercers hebben het fundament gelegd voor de Trump Revolution", zegt Bannon daar zelf over. "Onmiskenbaar hebben zij van alle mogelijke donors de allergrootste impact gehad, zelfs als je de Kochs meetelt."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234