Woensdag 21/08/2019

Dansend verdriet

Hugo Camps is columnist voor De Morgen

jarenlang leek de mantra onwankelbaar: rock en beat zijn Engelstalig. Dat lukt je niet in het Frans. Franse rocksterren moeten zich beperken tot ballades en ritmisch gekreun, met hooguit een coupletje yé-yé. De Franse Elvis Presley moest nog geboren worden.

Toen kwam Johnny Hallyday. Hij rockificeerde het Franse chanson met de snelheid van het licht. Zelf leefde hij ook aan lichtsnelheid, met drank en drugs, vrouwen en huwelijken. Hij werd een icoon in Franssprekende landen. Een rolmodel voor jongeren in het spoor van James Dean. Hallyday was de mooie ruige kant van het leven.

Geboren als Jean-Philippe Smet, zoon van een Franse moeder en een Belgische vader, werden in de loop der tijd vele pogingen ondernomen om de legendarische rocker te annexeren voor een Belgische identiteit. Vergeefse moeite: Johnny had helemaal niets met België. Onmiddellijk na zijn overlijden pakten premier Michel en minister Reynders uit met woorden van medeleven, maar die werden in Parijs niet eens gehoord. Daar had president Macron eerder al Hallyday uitgeroepen tot kroonjuweel van de natie. Johnny Hallyday was het vermarmerde idool van vele generaties Fransen. In België daarentegen had hij eerder af te rekenen met dedain dan met adoratie. Hij was ook te modieus voor ons, aardappeleters.

Allicht zat afgunst daar ook voor iets tussen. Een show van de Franse rocker was altijd een spektakel. Als een slingerplant stond hij op de bühne met een lichaam waarop maar geen slijtage kwam. Althans, niet dat het zichtbaar werd. Ik weet nog dat ik jaloers was op Johnny na de constatatie dat hij als een schicht over de scène kon zweven terwijl ik almaar ronder werd. Dat elastische lichaam maakte van hem een sekssymbool. Het hemd ver open, de kraag rechtop, de benen weids... het was zijn tijdloosheid. Denk er nog een kekke motor en een leren jack bij en naast muzikant was Hallyday een opvallende stijlfiguur.

Mooie man die zijn lichaam 'droeg', zoals de jonge Hugo Claus dat ook zo goed kon. Vergeet niet dat Hallyday ook acteur was in talloze films van niet de minste regisseurs.

Ik denk nog steeds dat er diep in hem meer blues dan rock heeft gezeten. Conform de tijdgeest leed hij aan gespletenheid. Vandaar ook zijn vlucht in drugs en alcohol. Een gezond leven was aan hem niet besteed. Dat hij 74 jaar is geworden, heeft velen verrast. De zanger leed al geruime tijd aan kanker, maar bleef dapper overeind met her en der een plastische touch. De grootmeester van de Franse rock liet geen verval toe, tot alles van het leven was opgebruikt.

Johnny was geen man voor kleine concertzalen en haardvuurmuziek. Hij zocht altijd naar prestigieuze concerten waar alles groots en meeslepend was. Nadat de Franse nationale voetbalploeg wereldkampioen was geworden, arriveerde Hallyday in het Stade de France als farao. Omgeven door een orkest van 85 muzikanten en 400 zangers. Om zijn jubileum van artiest te vieren, koos hij de Eiffeltoren als locatie. Enfin, een behoorlijke portie Charles de Gaulle in lijf en leden. Grandeur in het diepst zijner gedachten.

Ik heb het altijd jammer gevonden dat Johnny Hallyday de Amerikanen klakkeloos nazong. Zijn stem had nochtans een eigen geluid, zijn timing klopte en in de zeldzame lyrische nummers ontroerde hij. Ik heb hem ooit eens met een koor op de achtergrond horen zingen en het was alsof ik Ray Charles hoorde - zo bluesy.

Misschien mogen we zeggen dat Johnny Hallyday het zich te makkelijk heeft gemaakt, dat zijn succes te vanzelfsprekend was. Met de verkoop van 100 miljoen platen is dat wellicht onomkeerbaar. Maar dan nog is zijn oeuvre indrukwekkend.

De rockster heeft zijn hele leven voor zijn fans geleefd. Dat heeft hem een paar opgebroken huwelijken en andere ongemakken opgeleverd. Het was ook het weeskind in hem dat voortdurend bevestiging zocht en aan een juichende menigte autoriteit ontleende.

Nog een karaktertrek: les copains d'abord. De rockster behoorde tot een generatie grote chansonniers. Het was niet eenvoudig om in die weelde een eigen weg te vinden. Het is hem gelukt. Naast Charles Aznavour, Georges Brassens, Jean Ferrat, Gilbert Bécaud en andere Alain Barrières heeft Johnny Hallyday zijn plek in het pantheon van het Franse chansons veroverd. Zijn timbre is moeilijk na te bootsen, zijn levensstijl evenzeer. Hij was voluit een soixante-huitard. Vrijheid, blijheid. En daarachter veel somberheid, mislukking en verdriet. Op het podium werd dat dansend verdriet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden