Donderdag 13/08/2020

Dansen op de rand van de afgrond

Overdag piekerend over de toekomst, 's avonds schitterend op de bühne in 'Doornroosje'. Tot die grand écart zijn de 52 dansers van het Koninklijk Ballet van Vlaanderen veroordeeld nu hun artistiek leidster Kathryn Bennetts opstapt en de fusie met de Vlaamse Opera dreigend dichtbij komt. En toch blijven dansen. 'Wat moeten we anders?' Sarah Theerlynck

alf verborgen in de coulissen oefent een ballerina haar pirouettes. Trainingsvest over tutu. Achteraan op de scène doet een danser push-ups. Het indrukwekkende tempo dat hij aanhoudt, verraadt verbetenheid. Hoofddanser Wim Vanlessen, gehuld in zwarte cape, verliest zich in wilde grands jetés en andere balletsprongen. Vanavond danst hij uitzonderlijk de rol van de slechte fee Carabosse in het sprookje Doornroosje. "En god weet dat ik daar op dit moment de juiste energie voor heb", roept hij tussen twee sprongen door. Meer wil hij niet kwijt. "Te emotioneel allemaal" en hij moet zich concentreren. Gedanst moet er worden.

Vanavond zal hij net voor de voorstelling samen met alle dansers en medewerkers van het Ballet van Vlaanderen vooraan op de bühne staan. Een tekst, ingelezen door Kurt Van Eeghem, zal weerklinken. "Natuurlijk wordt dit een prettige avond met een prachtige voorstelling. Maar toch willen wij u melden dat het Koninklijk Ballet van Vlaanderen al meer dan een jaar in onzekerheid leeft over zijn toekomst." Na de tekst zullen zij, arm in arm, het publiek om een minuut stilte vragen. En daarna: dansen. Ook al is het misschien op de rand van de afgrond.

Woensdag kondigde artistiek directeur Kathryn Bennetts aan in juni op te stappen. De raad van bestuur had haar nog één seizoen extra aangeboden, maar dat weigerde de Australische. Zeven jaar lang leidde ze de compagnie. Onder luid gejubel van balletliefhebbers overal ter wereld, maar in Vlaanderen ook onder sceptische blikken. "Te weinig zakelijke realiteitszin", klonk het - ook vanuit de raad van bestuur. "Te ambitieus, zeker voor een compagnie die een historische schuld met zich meetornt."

Sterdanseres

"Belachelijk!" Geneviève Van Quaquebeke spuwt het woord uit. "Hoe kan de artistiek leidster van een balletgezelschap ooit te ambitieus zijn? Wij zijn artiesten. Wij zijn opgeleid om ambitieus te zijn."

Samen met kleedster Gerd Mariën heeft de sterdanseres net een ondernemingsraad achter de rug. Die moest cruciaal worden, maar eindigde voor hen vooral in onzekerheid. "Er spoken duizend vragen door onze hoofden en we hebben zo weinig antwoorden gekregen."

Wel kregen ze van de raad van bestuur twee garanties. Niemand van de negentig werknemers van het Ballet wordt ontslagen. Iedereen krijgt volgend seizoen een nieuw contract en wordt tot juli 2013 aan boord gehouden. En wie beslist niet bij te tekenen - want zo zullen er na het ontslag van Bennetts zeker zijn - wordt sowieso vervangen. Niet onbelangrijk, want, zo garandeerde de raad van bestuur: het Koninklijk Ballet van Vlaanderen is en blijft een klassieke compagnie. En daarvoor heb je minstens negentig medewerkers nodig. Gingen er al geruchten dat sommigen van het ballet een tweede Rosas, de moderne danscompagnie van Anne Teresa De Keersmaeker, wilden maken, dan worden die nu ontkracht.

Voorlopig althans, want, zo merkt Van Quaquebeke fijntjes op, "aan klassiek ballet hangt nu eenmaal een prijskaartje". "Iedereen die ons budget met dat van gelijkaardige gezelschappen uit het buitenland vergelijkt, weet dat wij het nu al met bijzonder weinig doen. Het Nationale Ballet van Nederland krijgt ruim elf miljoen euro. Dat is het dubbele van onze subsidies."

Veertien jaar al danst Van Quaquebeke in het Ballet van Vlaanderen. De danseres behoort tot de wereldtop. Ze danste een paar jaar bij het vermaarde ballet van Monte Carlo om in 2004 terug te keren naar de Antwerpse compagnie. Straks zal ze trots en elegant de rol van Lila Fee dansen, nu ziet ze er gebroken uit. Wanneer ik haar vraag of dit een schaduw werpt over die veertien jaar, schieten haar ogen vol. "Daar wil ik echt niet op antwoorden. Sorry."

Fusie of synergie

"Het is moeilijk strijdvaardig te blijven", treedt Mariën haar bij. "Weer zo'n opdoffer. En we vechten al meer dan een jaar." De kleedster verwijst naar de fusieplannen die minister van Cultuur Joke Schauvliege (CD&V) eind 2010 lanceerde. In 2013 moeten het Ballet en de Vlaamse Opera samengaan. Daar is een transitiemanager nu haar tanden op aan het stuk bijten. In afwachting stelt de raad van bestuur in april, wanneer ook de collega's van de Opera dat doen, haar mandaat ter beschikking. Maar of dat tot een gemeenschappelijke raad van bestuur voor Ballet en Opera zal leiden?

Van Quaquebeke haalt de schouders op. "We weten nog altijd niet hoe de toekomst er zal uitzien. Het woord 'fusie' horen we steeds minder vallen, wel 'synergie' of 'integratie'. Maar wat dat concreet betekent?"

De danseres herpakt zich en kijkt me strak in de ogen. "Weet je wat de beste manier is om strijdvaardig te blijven? Door te dansen. Wat moeten we anders? We blijven dansen, al is het misschien tegen beter weten in."

Doornroosje, nog tot en met 19 februari in de Stadsschouwburg in Antwerpen. Volgende première: Tussen hemel en aarde in de Vlaamse Opera.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234