Dinsdag 20/04/2021

Kunst

Dankzij innovatieve scantechniek blijven zonnebloemen Van Gogh geel

Vincent van Gogh, 'De zonnebloemen'. Beeld RV/ Van Gogh Museum Amsterdam
Vincent van Gogh, 'De zonnebloemen'.Beeld RV/ Van Gogh Museum Amsterdam

Weinig zo droevig als een bos fletse bloemen, zeker op een topwerk uit de schilderkunst. Samen met twee andere universiteiten komt de UAntwerpen nu met een revolutionaire scantechniek voor kleuren. Goed nieuws, want enkele blaadjes van Van Goghs De zonnebloemen liepen anders het gevaar om bruin te worden.

Onderzoekers uit Delft, Antwerpen en Perugia bundelden de krachten en ontwikkelden op basis van de röntgentechniek een nieuwe scanmethode voor het identificeren van verfpigmenten. Niet onbelangrijk is dat deze onderzoekswijze het kunstwerk zelf onbeschadigd laat. Van Goghs De zonnebloemen uit 1889 waren daarbij zowel studie- als proefobject.

“De nieuwe scanmethode laat voor het eerst toe om gebieden in een schilderij met een lager en hoger risico op kleurverandering te identificeren”, stelt prof. Koen Janssens van de Universiteit Antwerpen. Concreet betekent dat voor een schilderij als De zonnebloemen dat er een onderscheid gemaakt kan worden tussen bijvoorbeeld het chroomgeel en het door Van Gogh gebruikte jaune citron.

Bruin-olijfkleurige laag

Chemisch gesproken is het chroomgeel met zijn warm-gele kleur een heel stabiel pigment. Het jaune citron, dat gebruikt werd voor de lichtere deeltjes van de bloemblaadjes en in de achtergrond, bleek dan weer gevoeliger voor kleurveranderingen wanneer blootgesteld aan licht en vochtigheid. Onderzoekster Letizia Monico uit Perugia: "We hebben het verouderingsproces in het laboratorium versneld kunnen nabootsen. Bovenop de heldergele verf van het jaune citron vormde zich dan een onaantrekkelijke bruin-olijfkleurige laag."

Ook een werk van Rembrandt en Vermeers Het meisje met de parel werden al met de nieuwe scanmethode onderzocht. Volgens professor Joris Dik van de TU Delft zal de opspoorbaarheid van minder stabiele pigmenten in kunstwerken ook nog bij veel andere kunstenaars van een niet te onderschatten belang zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234