Maandag 23/05/2022

AnalyseDerde prik

Dan toch met zijn allen op weg naar een derde prik: ‘De geesten zijn gerijpt’

Beeld ter illustratie. Beeld Joris van Gennip
Beeld ter illustratie.Beeld Joris van Gennip

Een maand geleden kreeg de Vlaamse regering tonnen kritiek omdat ze iedereen een extra vaccindosis wilde geven. Intussen is het zo goed als zeker dat iedereen zo’n extra prik krijgt. Hoe zit dat juist?

Pieter Gordts en Tommy Thijs

Hoeveel mensen in ons land kregen al een extra dosis?

Eind september beslisten de verschillende regeringen in ons land dat zowel de 65-plussers als mensen met een verzwakt immuunsysteem een extra dosis krijgen om hun bescherming tegen het coronavirus te versterken.

Die operatie loopt intussen op volle toeren. Volgens de laatste gegevens van gezondheidsinstituut Sciensano kregen in totaal al 732.663 mensen een boosterprik. Het gaat om 587.000 65-plussers (26 procent van het totaal) en 144.000 mensen die jonger zijn en dus wellicht een immuniteitsprobleem hebben.

Vanaf midden november is het de beurt aan het zorgpersoneel. Vorige week werd beslist dat ook alle 530.000 mensen in die sector een extra vaccindosis krijgen.

Wat is nu het plan?

Een extra dosis voor wie gevaccineerd is met Johnson & Johnson (J&J) of AstraZeneca ligt op tafel. Studies tonen dat deze vaccins na verloop van tijd, meer bij J&J dan bij AstraZeneca, een lagere bescherming tegen infectie en hospitalisatie bieden dan de mRNA-vaccins van Moderna en Pfizer/BioNTech.

De Hoge Gezondheidsraad beveelt een extra vaccin aan voor iedereen die de eerste, enige dosis van Johnson & Johnson heeft gekregen, ook voor wie jonger is dan 65 jaar. De extra prik zou na minimaal twee maanden worden toegediend, en dat gebeurt in principe met een mRNA-vaccin van Pfizer of Moderna. Het gaat om 363.000 Belgen, van wie 243.000 Vlamingen.

Opvallend: over een extra derde prik voor wie gevaccineerd is met AstraZeneca - 832.000 Belgen jonger dan 65 jaar - doet de Raad nog geen uitspraak. “Daar is nog meer ruimte voor discussie”, zegt woordvoerster Sofie Verdoodt. Later dinsdag buigt ook de Taskforce Vaccinatie zich nog over het dossier. Woensdag hakken de ministers van Volksgezondheid de knoop finaal door.

Krijgen we allemaal een extra prik?

Intussen klinken steeds meer stemmen om verder te gaan en niet enkel de risicogroepen een extra dosis te geven. Eind oktober vroeg de Vlaamse regering expliciet om te bekijken of het niet beter zou zijn de hele bevolking een extra dosis te geven. De Hoge Gezondheidsraad hield die boot tot voor kort af.

Zo’n extra prik lijkt intussen onafwendbaar. Zowel Dirk Ramaekers, voorzitter van de Taskforce Vaccinatie, als federaal minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) gaf al aan er rekening mee te houden, zij het dan voor volgend jaar.

Hoe komt dat? “Het besef dringt steeds meer door dat de coronavaccinatie gelijk moet lopen met hoe andere vaccinaties verlopen”, zegt vaccinoloog Pierre Van Damme (UAntwerpen). “Vaccins tegen hepatitis B of tetanus bestaan beide telkens uit twee basisvaccinaties en daarna een herhalingsvaccin. De geesten zijn gerijpt: ook voor vaccins tegen Covid-19 zijn we in dat model terechtgekomen.”

Waarom is zo’n herhalingsprik nodig?

Steeds meer studies tonen dat de bescherming die vaccins bieden met de tijd vermindert, vooral bij ouderen. Zo was er een studie bij Amerikaanse gevaccineerde veteranen. Bij de eerste meting in maart lag de bescherming tegen infectie op 92 procent voor de Moderna-prik, bij Pfizer/BioNTech op 91 procent en bij J&J op 88 procent. Bij een tweede meting in augustus was die effectiviteit gedaald tot respectievelijk 64 procent, 50 procent en amper 13,1 procent. De bescherming tegen ziekenhuisopname lag wel nog hoger, maar ook hier kende Johnson & Johnson de minst goede effectiviteit.

Een Zweedse studie bij 842.000 mensen toonde dat zij die Moderna kregen na een halfjaar nog voor 59 procent beschermd waren tegen infectie. Voor Pfizer/BioNTech was dat 47 procent. Bij mensen die AstraZeneca gekregen hadden, werd na 121 dagen geen bescherming meer teruggevonden. En hoewel de bescherming tegen ernstige ziektebeelden of hospitalisatie nog altijd hoger ligt, zag de Zweedse studie dat ook die sterk afnam na een halfjaar. Dat is vooral het geval bij mannen, ouderen en mensen met een onderliggende aandoening.

Toch moeten we “het hoofd koel houden”, volgens Van Damme. “Het aantal doorbraakinfecties met ernstige verwikkelingen is niet alarmerend hoog”, zegt hij. “Dus nemen we nog enkele weken de tijd om grondig te bestuderen hoe we dit zouden implementeren.” Op het kabinet van Vlaams minister van Volksgezondheid Wouter Beke (CD&V) is men “alvast tevreden met het voortschrijdend inzicht dat hierover groeit”.

Wat doet het buitenland?

Israël was zowat het eerste land dat besliste om iedereen ouder dan 12 jaar een derde prik toe te dienen. Maar ook in Europa schuiven steeds meer landen op in de richting van een derde prik. Vooral Oostenrijk pakt stevig door. Iedere Oostenrijker moet negen maanden na de tweede prik een derde krijgen, anders vervalt zijn of haar coronapas. Voor wie gevaccineerd werd met Johnson & Johnson geldt sowieso dat die pas een Grüner Pass krijgt na een tweede shot.

In Duitsland komen wetenschappers terug op een eerder advies dat geen bewijs zag voor een algemene derde prik. Voorlopig geldt daar net als bij ons enkel een boostershot voor bepaalde risicogroepen.

De Italiaanse minister van Volksgezondheid liet al weten “wellicht vanaf januari” te beginnen met boosterdoses uit te delen. En in Nederland ontstond de laatste dagen commotie omdat zij pas later, in december, beginnen met het toedienen van derde prikken aan risicogroepen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234