Zondag 25/10/2020

Damon Albarn: niet langer geblurd

Op Rock Werchter zal Damon Albarn (46) eindelijk zijn ware gelaat tonen. Geen gehannes met alter ego's, cartoonsmoelen of andere muzikale beroemdheden als bliksemafleider. Maar waarom laat het Britse popidool op Everyday Robots zijn schild nu pas zakken?

'They didn't know where they was going but they knew where they was, wasn't it." Met die woorden begint Everyday Robots (2014), de eerste officiële soloplaat van Damon Albarn. Een confessionele plaat, waarin de zanger van Blur en Gorillaz de wereld verwonderd aankijkt, en onder meer terugblikt op zijn jeugd en heroïnegebruik. De intro betreft dan wel een sample van spoken-wordartiest Lord Richard Buckley, veel moeite kost het niet om er een bekentenis van de Britse zanger in te zien.

They didn't know where they was going. 'They', want doorheen de jaren stuurde Albarn talloze alter ego's alle muzikale windrichtingen uit, à la bonheur. "Ergens lang stilstaan, vond ik altijd onmogelijk", biechtte de woelwater onlangs op.

Dat bleek ook zo bij Blur. Aanvankelijk schurkte de zanger uit Essex aan tegen de muziekscene van Manchester, maar rond 'Parklife' pikte hij een Londenvibe op. Later parodieerde zijn band de woede van Seattle in de faux-grunge van 'Song 2'. En tussendoor liet de Britpopsensatie al eens de geest van Nashville waaien doorheen 'Tender'.

Hoewel de metamorfose naar cartoon in Gorillaz pas écht opzien zou baren, nam Albarn al voor de eeuwwisseling andere gedaanten aan. Hij verleende hand-en-spandiensten aan een keure artiesten onder de anagrammen Dan Abnormal of Norman Balda, en liet zich beurtelings aanspreken met Banal Random, Anal Mad Born of Ban Damn Oral. Ook leverde hij gastbijdrages onder de schuilnaam Nelson De Freitas of - onze favoriet - Sir Damien Thorn VII of the Cockfosters Clan. Met die aliassen probeerde hij de aandacht voor een minder bekende collega niet af te leiden naar zichzelf.

Zijn bekendste alter ego blijft niettemin 2D, de pezige en blauwharige freak van de virtuele band Gorillaz. Twee jaar voor Blur implodeerde, had Damon Albarn zo'n afkeer ontwikkeld van roem dat hij zichzelf liet ombouwen tot cartoon. "Die metamorfose zag ik als een metafoor", zei hij. "Een metafoor voor het feit dat het in onze door celebrity's geobsedeerde cultuur haast onmogelijk is geworden om met genres te schuiven, of je ideeën en gelaat te veranderen. Iederéén op MTV is bekend zonder inhoud of noemenswaardig talent te bezitten."

Arsebarn

Toch speelde méér mee dan frustratie. Al in zijn kindertijd vluchtte Albarn liefst weg van zichzelf. In zijn zoekende tienerjaren schreef hij zich zelfs in aan East 15, een strenge academie voor methodacting. Voor een schoolopdracht kroop hij wekenlang in de gedaante van een landloper. Een andere keer dreef hij de rest van het gezin de gordijnen in als ayatollah Khomeini. En daarna was hij weer dagenlang secretaresse. "Een vermoeiende en verwarrende periode voor mijn omgeving", biechtte Albarn later op. Lang hield hij die opleiding ook niet vol: de vervreemding van zichzelf bleek hem toch iets te radicaal.

Rond die tijd nam Blur bovendien zijn meest primitieve vorm aan, en verdiende Albarn bij als mime-artiest. In vol ornaat en met make-up vond hij zijn eerste vrije podium, maar ook zijn eerste schild om zich achter te verbergen. "Ik ken niemand die zo'n ongelooflijke drang had om bekend te worden", getuigde gitarist en jeugdvriend Graham Coxon later over hun gedeelde verleden bij Blur. "Maar eens de roem hem in de schoot viel, wist hij er geen raad mee."

"I'm a mixed up person", gaf Damon Albarn zelf ook vaker toe. Al bleek het belangrijkste ingrediënt in die mix toch Damons ego, gelooft Blur-bassist Alex James. "Al was zo'n egotripper ook nodig in de groep", vergoelijkt die zijn kameraad in een documentaire over de groep. "We hadden iemand als Damon nodig, als bliksemafleider voor media en publiek."

Het zal wel geen toeval zijn, dat Albarn na het doodbloeden van Blur zelf grotere bliksemafleiders opzocht. "Ik werk bij voorkeur samen met mensen naar wie ik opkijk", klonk zijn uitleg in Q. "Mensen die me in vraag stellen. Ik heb niets aan ja-knikkers. Muzikanten die me tegenspreken omdat ze gewoonweg beter zijn, boeien me veel meer."

Zowel Gorillaz als zijn project The Good, The Bad & The Queen of Rocket Juice & The Moon bleek een supergroep. Op die manier verschool Albarn zich achter de rug van legendarische helden als Mick Jones en Paul Simonon van The Clash, en plaatste hij zichzelf in de schaduw van acteur Dennis Hopper, meesterdrummer Tony Allen of inmiddels gestorven muziekiconen als Lou Reed, Ibrahim Ferrer en Bobby Womack.

Zolang de schijnwerpers op anderen gericht bleven, voelde Albarn zich naar eigen zeggen perfect in zijn vel. Ook al moest zijn ego af en toe een klap opvangen. In New York had niemand oog voor hem, terwijl Lou Reed werd toegejuicht. En Bobby Womack bedankte een zekere 'Damon Osbourne' toen hij een award ophaalde voor hun samenwerking op The Bravest Man in the Universe (2012). In The Guardian herinnerde Albarn zich trouwens ook dat Womack hem ooit aansprak met Arsebarn (reetschuur). "Dat was zijn manier om me met de voeten op de grond te houden", meent de zanger.

Heroïne

Maar ook in Afrika ziet Albarn zijn (alter) ego krimpen. Als muzikant botst hij daar voor het eerst op zijn eigen beperkingen. Het is een cliché, beseft hij, maar na veelgeprezen platen als Mali Music (2002), Kinshasa One Two (2011) en Maison des jeunes (2013) wordt hem in het zwarte continent een spiegel voorgehouden.

Het leidt rechtstreeks tot Everyday Robots: de eerste plaat in een kwarteeuw die verschijnt onder zijn eigen naam en géén personage opvoert. "Mijn eigen naam op de hoes schept een verplichting aan de luisteraar", legt hij uit tijdens zijn laatste interviews. Daarom grijpt hij in alle eerlijkheid terug naar specifieke momenten uit zijn eigen leven: als kind, heroïne gebruikende dertiger of nostalgische veertiger. Het zijn heel persoonlijke, openhartige songs.

De man die zich ooit de alias 'Control Freak' aanmat, als remixer van Massive Attacks song 'Angel' en Blurs 'Bugman', laat de teugels voor het eerst vieren. Geen double entendres meer, of vage verwijzingen. "Afrika heeft de manier waarop ik muziek bekijk, veranderd. Het heeft me energie gegeven, omdat het vrij was van kliekjes en de poses van de popscene", legt hij uit in The Guardian.

Voor het eerst legt hij daarom ziel bloot. Gelieve er niet op te trappen in Werchter.

Damon Albarn speelt morgen om 20.15u op Werchter, in KluB C.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234