Woensdag 22/05/2019

Daklozen

Daklozenorganisaties vragen structurele oplossingen: “Er sterven het hele jaar door mensen op straat”

In Brussel leven en slapen ‘duizenden’ mensen op straat, in kraakpanden, noodhuizen, trein- of metrostations. Beeld Baert Marc

De eerste koudeprik eist zijn tol. In twee dagen tijd stierven twee dakloze vrouwen in de Brusselse straten. De daklozenorganisaties treuren, maar schrikken niet. “Er sterven het hele jaar door mensen op straat, niet enkel in de winter.”

Aan de Varkensmarkt, hartje Brussel, vonden voorbijgangers dinsdagochtend in alle vroegte het lichaam van een dakloze vrouw. De hulpdiensten probeerden haar nog te reanimeren, maar alle hulp kwam te laat. De vrouw, tussen 50 en 60 jaar oud, bezweek aan de koude. 

Maandagochtend stierf een andere dakloze vrouw, 41 jaar oud, in de straten van Schaarbeek. Onderkoeling werd haar fataal.

De eerste koudeprik van het najaar eist meteen twee slachtoffers. ’s Nachts schommelt het kwik nog net boven het vriespunt, maar een verzwakt lichaam blijkt niet altijd tegen die lage temperaturen bestand. 

De droeve voorvallen openen meteen de discussie over de winteropvang, waar daklozen in de koudste maanden terechtkunnen. Die gaat op 15 november van start, over een goede twee weken. Daar is kritiek op: sommigen vinden dat de winteropvang nu al open had moeten zijn, juist om dit soort menselijke drama’s te voorkomen.

De bevoegde Brusselse minister Pascal Smet (sp.a) deelt die mening niet. Zijn kabinet benadrukt dat er in het gewone circuit nog voldoende opvangplaatsen zijn en dat de voorbije dagen niemand werd geweigerd. Beide slachtoffers konden daar dus terecht. 

Het Brusselse daklozencentrum Bij Ons volgt die analyse deels. “De winteropvang moest niet open zijn, dat is naast de kwestie”, zegt Jürgen Geerdens van Bij Ons. “Eigenlijk zou die in zijn geheel niet nodig mogen zijn. Winter of niet, er moeten altijd voldoende vlot toegankelijke opvangplekken zijn voor wie het nodig heeft, afgestemd op de gebruikers.”

Thermometerpolitiek

Of de winteropvang al open had moeten zijn, is vanuit die invalshoek de verkeerde vraag. Dat vindt ook Yahyâ Hachem Samii, directeur van La Strada, het steunpunt thuislozenzorg in Brussel. “Er sterven het hele jaar door daklozen in Brussel, er is zelfs geen piek in de winter. Die cijfers blijven constant. De koude is niet de enige boosdoener. We moeten ook kijken naar factoren als drugs, ziekte, geestelijke gezondheidsproblemen of geweld. Ook dat zijn vaak doodsoorzaken bij daklozen. Die zijn even belangrijk, maar enkel in de winter krijgt de dood van daklozen aandacht. De moeten af van die thermometerpolitiek.”

De situatie wordt bovendien steeds ernstiger. Volgens Samii telt de hoofdstad vandaag “enkele duizenden” daklozen en neemt dat aantal toe. Daarmee stijgt ook het aantal straatdoden, bewijzen de cijfers. In 2005 lieten 23 daklozen in Brussel het leven. Dat cijfer blijft maar oplopen, met 2016 als triest dieptepunt. Toen stierven 72 mensen op straat, in een kraakpand, in noodhuizen of in trein- of metrostations.

De winteropvang is dus niet dé oplossing op de lange termijn. Wat dan wel? Huisvesting, reageren de daklozenorganisaties als uit één mond. “Wie arm is, kan amper nog een woning huren in Brussel”, zegt Samii. “In Finland en Noorwegen geldt ‘housing first’ al. De regering en de privésector investeren in betaalbare woningen voor arme mensen. En daar zijn steeds minder daklozen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.