Donderdag 24/09/2020

Dag Margot,

Al vele weken trekken honderdduizenden Fransen de straat op tegen het jongerenbanenplan van hun regering. Maar wist jij dat wij de wereldrecordhouders betogen zijn? Uit een studie van de Universiteit Antwerpen blijkt dat er gemiddeld één betoging per dag in Brussel is. Toch een verrassende en interessante bevinding. Ik wist wel dat wij tooghangers waren. Aan den toog de wereld verbeteren of kankeren op alles wat er misgaat in de wereld, het is ons op het lijf geschreven. Voeg aan toog een lettergreep toe en je hebt een betoog. Voeg daar nog enkele honderden of duizenden mensen aan toe en je hebt een betoging. Is het daarom dat wij zoveel betogen? Is een betoging het voortzetten van de toogpraat, maar met andere middelen? Dat lijkt mij te simpel.

Via betogingen komen we te weten waar de onvrede zit, welke eisen sociale bewegingen stellen en hoe groot hun draagvlak is. Betogingen geven de democratie haar broodnodige ondertitels. Het zijn editorialen van organisaties die hun argumenten of belangen kracht bij willen zetten. Columns, maar dan geschreven op het asfalt van straten en het plaveisel van pleinen. Je hebt ze in alle maten en gewichten, in alle kleuren en soms in bepaalde geuren. Grote betogingen hebben in dit land dikwijls historische gebeurtenissen begeleid en beïnvloed. De manifestaties voor het algemeen stemrecht, de acties tegen de eenheidswet in het begin van de jaren zestig, de marsen op Brussel van de Vlaamse beweging. Ze hebben het sociale en politieke bestel van België mee in elkaar getimmerd.

Wat vind jij van betogen? Heb je er al aan deelgenomen of is het iets waarvan je niet houdt? Te veel mensen, te luidruchtig?

Ik heb altijd van betogen gehouden. Niet van alle betogingen. Ik denk dan aan de woedende boeren die voor mijn huis stonden en hoe blij ik was dat ik op de vierde verdieping woonde. En natgespoten worden door een rijdende watertank is, ik kan het je verzekeren, ook niet prettig. Betogingen kunnen grimmig zijn, haat uitdrukken of gedicteerd zijn zoals de 1 meistoeten in Noord-Korea. Aan de wijze van betogen herken je de eisen. "Als de boeren optrekken, is dat met tractors, met veel lawaai. Natuurbeschermers doen dat met fietsen", zei Eckhart Kuijken, directeur van het Instituut voor Natuurbehoud, onlangs in Knack.

Maar betogingen zoals de vredesmanifestaties in de jaren tachtig zal ik blijven koesteren. Niet dat het onmiddellijke resultaat zo denderend was. Ik herinner me nog goed dat in maart 1985, een paar dagen na de zoveelste grote betoging, premier Martens zijn verklaring in de Kamer voorlas, terwijl de Amerikaanse vrachtvliegtuigen, mét raketten, al onderweg waren. De teleurstelling was groot maar het statement van de betogers bleef overeind: stop met de bewapeningswedloop. De vredesduif werd opgehokt, maar het denken over vrede en veiligheid zou in België nooit meer door de haviken beheerst worden. Vele jaren later hebben we de leugens van Bush over Irak niet geloofd. En er zijn geen Belgische troepen overgevlogen!

Betogen is je argumenten kracht bijzetten, de publieke ruimte vullen, de agenda van de politieke discussie mee bepalen. De beweging van de straat die de Wetstraat doet bewegen. Betogingen zijn openbaar en waarneembaar, ze spelen zich niet af in het duister of in het geniep. Ze zijn het luidruchtige spiegelbeeld van het stille lobbywerk van machtige drukkingsgroepen. Wat mij vooral bekoort, is het vreedzaam bezetten van de openbare ruimte. Je wandelt door een stad voor de mens, je plaatst je voetafdruk in de republiek van de burger.

Heb jij dat gevoel ook?

In oktober 1983 moesten veel deelnemers drie tot vier uur wachten voor de vredesbetoging zich op gang trok, maar niemand zeurde over de wachttijden. Hoe groter de file, hoe beter. Ze waren er allemaal: de ouders met hun kinderen, de grootouders met hun herinneringen. De auto's stonden aan de kant, verkeerslichten waren overbodig en bij elk applaus van de toeschouwers aan de Beurs ging de waarde van onze eisen spectaculair de hoogte in. Na de betoging haastten velen zich naar huis om het verslag op de televisie nog te kunnen zien. Om trots naar zichzelf en alle andere medestanders te kijken.

"Veel Belgen zien het als een morele plicht om op straat te komen, ook al weten ze dat het vaak niets uithaalt", zo becommentarieert professor Stefaan Walgrave ons betooggedrag. Misschien heeft hij gelijk. Maar we zijn ondertussen wel wereldkampioen! Schol!

Hartelijk,

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234