Dinsdag 07/02/2023

'Daddy's girls' zijn gezonder

Volgens het Innocentirapport dat Unicef gepubliceerd heeft, kan het beter met de gezondheid van onze kinderen. New Scientist weet hoe we alvast onze dochters gezond kunnen houden: maak er daddy's girls van. Die komen later in de puberteit.

Door Sofie Vanden Bossche

BRUSSEL l Volgens Amerikaanse onderzoekers scheiden vaders stoffen af die de seksuele ontwikkeling van hun dochters vertragen. Een vroege puberteit geeft later meer kans op problemen als depressie en borstkanker.

Het is al een tijd duidelijk dat meisjes steeds vroeger in hun puberteit komen. Anderhalve eeuw geleden kregen ze gemiddeld op hun zeventiende hun eerste maandstonden, tegenwoordig is de gemiddelde leeftijd twaalf à dertien jaar. Wetenschappers verklaren dat voornamelijk door het feit dat onze voeding en gezondheid er sindsdien flink op verbeterd zijn.

Een vroege puberteit is nochtans niet zo gezond. Hoe vroeger meisjes vrouw worden, hoe meer kans ze hebben op depressies en borstkanker, op risicovol seksueel gedrag, tienerzwangerschappen en eetstoornissen door ontevredenheid met hun snel veranderende lichaam.

Volgens onderzoek dat New Scientist aanhaalt, hebben vaders invloed op het moment waarop hun dochters in de puberteit komen. Met name aanwezige en aandachtige vaders hebben een positieve invloed op de ontwikkeling van de meisjes.

Stress in het gezin lijkt de puberteit vroeger uit te lokken. De Britse psycholoog Jay Belsky omschreef het fenomeen begin jaren negentig al als de 'psychosociale versnellingstheorie'. Wat een meisje vroeg in haar leven meemaakt, interpreteert haar lichaam als een voorproefje op hoe haar verdere leven er uit zal zien. Dan heeft ze er alle baat bij om zich snel voort te planten.

Waarschijnlijk wordt een vroege vruchtbaarheid dan opgewekt door het stresshormoon cortisol, denkt de Amerikaanse wetenschapper Bruce Ellis. De klieren die bij de start van de puberteit grotere hoeveelheden sekshormonen afscheiden, zouden worden gestimuleerd door cortisol.

Een stresserende gezinssituatie kan de puberteit met vier tot zes maand vervroegen. Klinkt niet veel, maar het heeft wel een drastische invloed op de vruchtbaarheid. Het duurt namelijk even voor een beginnende puber bij elke keer dat ze haar maandstonden heeft, ook een eisprong heeft. En bij meisjes die jong beginnen te puberen, verloopt die evolutie veel sneller, wees onderzoek op Finse meisjes al twintig jaar geleden uit. Als meisjes voor hun twaalfde beginnen te menstrueren, duurt het maar een jaar voor ze bij de helft van hun maandstonden ook een eisprong hebben. Bij meisjes die pas na hun dertiende hun maandstonden krijgen, duurt dat vier en een half jaar.

Maar buiten de situatie in een gezin lijkt vooral de rol van de vader invloed te hebben. In 1999 en 2003 publiceerden de Amerikaanse wetenschapper Bruce Ellis en zijn collega's resultaten van een studie waarbij ze 762 Amerikaanse en Nieuw-Zeelandse meisjes opvolgden van hun vijfde tot de leeftijd waarop ze geslachtsrijp waren.

Ze stelden vast dat meisjes die met hun biologische vader opgroeiden, later in de puberteit kwamen en op latere leeftijd voor de eerste keer vrijden. Een goede vader-dochterrelatie versterkte dat effect nog. Ook een goede band tussen de ouders speelde mee.

Meisjes die zonder vader opgroeiden, hadden twee keer zoveel kans om al op hun twaalfde geslachtsrijp te zijn en zeven keer zoveel kans om als adolescent zwanger te worden. De aanwezigheid van een stiefvader vergrootte die kansen nog.

Zijn conclusie komt overeen met die van Belsky: meisjes hebben het vermogen om zich aan te passen aan hun sociale omgeving.

Niet iedereen is het ermee eens, maar sommigen zien feromonen als triggers van dat fenomeen. Bij veel diersoorten wordt de seksuele ontwikkeling vertraagd als wijfjes veel mannelijke familieleden om zich heen hebben, en versneld als er andere mannetjes in de buurt zijn. Of feromonen evenveel effect hebben bij mensen, is niet duidelijk.

Robert Matchock en Elisabeth Susman van de Pennsylvania State University zijn overtuigd van wel. Zij onderzochten zo'n tweeduizend Amerikaanse studenten en kwamen eveneens tot de vaststelling dat de afwezigheid van de biologische vader een vroege puberteit uitlokte. De aanwezigheid van halfbroers of stiefbroers had hetzelfde effect.

Zij zeggen dat vaders stoffen afscheiden die de seksuele ontwikkeling van hun dochters tegenhouden, en dat de feromonen die andere mannen afscheiden het tegenovergestelde effect hebben. Het zou een mechanisme zijn dat inteelt moet voorkomen, eerder dan een aanpassingsvermogen aan de omgeving. Volgens Matchock is de kans daarom ook groter dat meisjes in steden vroeger in hun puberteit komen omdat er zich daar meer mannen in hun omgeving bewegen.

Dat meisjes die in hetzelfde gezin opgroeien, toch op een andere leeftijd beginnen te puberen, verklaart Belsky door het feit dat het ene kind nu eenmaal vatbaarder is voor ouderlijke invloed dan het andere.

op depressie,

borstkanker, eetstoornissen en tienerzwangerschappen

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234