Vrijdag 27/11/2020

Dierenleed

Daarom zitten mensen minder in met pluimvee dan met varken of koe: "We hebben er geen band mee"

Deze dieren leven niet in paradijselijke situaties. Dat is de realiteit als we de goedkoopste kip en eieren willen.Beeld Hollandse Hoogte / Marcel van den Bergh

Wanneer undercoverbeelden van lijdende varkens en koeien opduiken, worden velen tijdelijk vegetariër en moeten de betrokken bedrijven dicht. Wanneer we kippen in nood zien, mag het pluimveebedrijf verder werken en zegt de minister: "Dit is nu eenmaal industriële veeteelt." Is de kip de grootste pineut?

Je ziet half kaal gepikte kippen met misvormde poten, samengedrukt in een kooitje. Ze krabben in hun eigen uitwerpselen. En je ziet rottende kadavers en dieren die ziek zijn. De undercoverbeelden die dierenrechtenorganisatie Animal Rights naar buiten bracht van bij een pluimbedrijf in Wingene, hebben een siddering door Vlaanderen gejaagd.

Bij Animal Rights zijn ze daar tevreden mee. Nu is ook miserie van industriële kippen op de agenda gezet. “En we zijn blij goed dat minister van Dierenwelzijn Ben Weyts (N-VA) nu toegeeft dat de Europese normen voor dierenwelzijn in de veeteeltsector te laag liggen”, zegt woordvoerster Nadine Lucas.

Maar het bedrijf waar het kippenleed is vastgesteld, mag openblijven. Lucas: “Wij eisten geen sluiting omdat dit is hoe het overal gaat.” Minister Weyts liet niet alleen optekenen dat de normen slap zijn maar ook: “Dit is nu eenmaal industriële landbouw. Als je dat niet wil, moet je maar kiezen voor scharreleieren met vrije uitloop of producten van de biolandbouw.”

Weinig 'input’, veel ‘output

Of velen dat nu zullen doen, is zeer de vraag. Met de kip lijken we minder in te zitten dan met het varken of de koe. “Volgens mij hebben de activisten een slecht moment gekozen. De kippen worden om de zoveel tijd vervangen door nieuwe en ik vermoed dat de beelden op het einde van zo’n cyclus geschoten zijn”, zei burgemeester van Wingene Hendrik Verkest (CD&V) toen hij het getroffen bedrijf in een reactie verdedigde.

Efficiëntie en ‘conversie’ staan namelijk voorop. En kippen blijken extreem efficiënt als ‘omzetters’ van voeder in eieren en vlees. “De kip is fenomenaal. Geen enkel landbouwdier doet dat zo snel en levert met zo weinig ‘input’ zoveel ‘output’ op”, zegt pluimvee-expert An Garmyn (UGent). Vandaar dat kip en eieren een stuk goedkoper zijn dan andere eiwitbronnen en dat de vraag groot is.

“Dat kippenvlees ook gegeerd is door mensen die geen rood vlees willen eten en dat die producten voor alle geloofsovertuigingen kunnen, verklaart eveneens die grote vraag”, zegt Saskia Leleu van het Instituut voor Landbouw en Visserij Onderzoek (ILVO).

Gegeerd, snel, massaal en goedkoop. Dat rijmt bijna automatisch op misstanden. “Klopt”, zegt Lucas. “Net omdat je voor dezelfde hoeveelheid voedselproductie veel meer dieren nodig hebt, is er onder de miljoenen kippen in onze pluimveesector nog meer leed. De mens heeft ook minder een band met kippen. Een legkip kijk je niet in de ogen, een koe wel. Die psychologische afstand zorgt ervoor dat leed makkelijker ontstaat en door de vingers wordt gezien.”

Ook verhalen over eendagshaantjes die vergast worden omdat ze waardeloos zijn en leghennen die door plaatsgebrek borstbeenbreuken oplopen suggereren dat de kip de underdog is in de industriële veeteelt.

Specialisten zijn het daar deels mee eens.

“Hoe intensiever, hoe gevoeliger de dieren inderdaad zijn voor ziekte en andere problemen”, zegt dierenwelzijnexpert Ingrid de Jong (Universiteit Wageningen). Intensief en grootschalig wil echter niet zeggen dat het per definitie fout loopt, benadrukt ze: “Heel veel boeren managen goed en slagen er ondanks de grote hoeveelheden in dierenleed te vermijden.”

(Geen) structureel probleem

Bovendien is niet alles wat het lijkt.

“Het is normaal dat kippen op het einde van de legcyclus een minder mooi verendek hebben”, zegt expert dierenwelzijn Bert Driessen (KU Leuven). “Het is ook niet omdat ze met veel zijn, dat het per se slecht gaat en omdat je op een massa dieren enkele zieke of zelfs dode dieren ziet, dat er een structureel probleem is. Er zijn altijd enkelen die het slecht stellen, maar dat zijn zeer kleine percentages en de boeren halen die er meteen uit.”

Zeker ’s nachts kruipen kippen doorgaans ook dicht bij elkaar en vrije uitloop benutten ze eerder beperkt. Driessen: “Kippen met vrije uitloop kunnen soms honderd meter ver lopen en toch blijven ze kort bij de stal omdat ze nogal alert zijn voor roofdieren. Die eerste meters worden daardoor intensief gebruikt en veranderen in een modderpoel en de kippen krijgen wormen. Is de uitloopruimte binnen, dan zorgt al het gefladder voor enorm veel stof. Ook pikken kippen die met veel samen zitten veel naar elkaar, zowel in biobedrijven als in gangbare bedrijven.”

Op de vraag of kippenleed beter vermeden kan worden kaatsen deskundigen de bal terug. “We denken dat strengere regels nuttig zijn, maar er zijn 22 inspecteurs om miljoenen kippen te controleren. Bovendien kun je de regels zo streng maken dat het een onmogelijke job wordt en we moeten importeren en we helemaal niet meer weten hoe de dieren eraan toe zijn. We willen de goedkoopste kip en eieren. Dan moet je beseffen dat die dieren niet in paradijselijke situaties leven”, zegt Driessen. “Hoe ver willen we gaan in onze consumptie?”

Ook Garmyn zegt: “De druk op de dieren in de industriële vleesindustrie is groot. De meeste boeren verzorgen hun dieren goed, maar het blijft natuurlijk voedselproductie. Maar wij zien ook hoe chihuahuahondjes zodanig gefokt worden dat ze een open fontanel hebben en dat Franse bulldogs zo gekweekt worden dat hun gezicht veel te plat is en ze daaronder lijden. Ook huisdieren pushen we om aan onze smaak te voldoen. Waar trekken we de grens?” 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234