Woensdag 17/08/2022

InterviewHydroloog Marijke Huysmans

Daar is de lente, daar is de droogte: ‘We zijn nu al onze grondwaterbuffer aan het opgebruiken’

null Beeld Photo News
Beeld Photo News

Daar is de lente, daar is de droogte. Wat vroeger uitzonderlijk was, wordt dat steeds minder, zegt hydroloog Marijke Huysmans (VUB). ‘Volgt er ook nog een droge zomer, dan komen we mogelijk in de problemen.’

Dieter De Cleene

Hoe is het gesteld met ons grondwater?

Huysmans: “Bij de meest recente meting, inmiddels al van 10 april geleden, stond het grondwaterpeil op 51 procent van de meetpunten laag tot zeer laag. Dat was vooral te wijten aan de extreem droge maand maart. In maart is er 2 millimeter neerslag gevallen, terwijl dat normaal 60 millimeter is. Ook in april regende het minder dan gemiddeld, dus het aantal plaatsen met lage tot zeer lage grondwaterstand zal intussen zeker toegenomen zijn.”

Hoe abnormaal is dat?

“Het KMI houdt bij hoe de hoeveelheid neerslag zich verhoudt tot wat we gewoon zijn. Op basis van wat er de voorbije drie maanden is gevallen bevinden we ons nog net in een normale situatie. Maar ook de komende tien dagen verwacht het KMI weinig tot geen neerslag. Daardoor zal het binnenkort op veel plaatsen toch ‘officieel’ droog tot uiterst droog zijn, waarbij uiterst droog betekent dat zo’n situatie zich minder dan één keer om de vijftig jaar voordoet. Al zegt zo’n terugkeerperiode tegenwoordig niet zoveel meer, want deze situatie deed zich ook al voor in 2018, 2019 en 2020, een teken van een veranderend klimaat. Wat vroeger uitzonderlijk was, wordt dat steeds minder.”

Het voorjaar van 2020 was ‘het droogste ooit’. Komen we opnieuw in de buurt?

“Droogte is niet alleen een gevolg van hoeveel neerslag er valt, maar ook van hoeveel water er verdampt. Het verschil tussen neerslag en verdamping bepaalt het zogenoemde neerslagtekort. In 2020 was dat tekort erg groot. De situatie toen was nog iets uitzonderlijker omdat het niet alleen weinig regende, maar ook bovengemiddeld warm en zonnig was, met meer verdamping tot gevolg.”

Heeft de droogte op dit moment al een impact op landbouw en natuur?

“Ik zie dat landbouwers en natuurbeheerders zich toch al wat zorgen beginnen te maken. Al valt de impact op dit moment nog mee en is alles nog groen. Maar we zijn de buffer aan het opgebruiken waarmee we nog de hele zomer moeten overbruggen. Dat is wel zorgwekkend. De natuur en landbouw komen nu nog niet meteen in de problemen, maar als er nog een droge zomer volgt mogelijk wel.”

Nochtans waren we in een goede uitgangspositie het voorjaar in gegaan. Wat kunnen we dan nog meer doen?

“Ja, in december was het grondwaterpeil op 89 procent van de meetplaatsen normaal tot zeer hoog. Het was de eerste keer dat onze grondwatervoorraden goed hersteld waren na opeenvolgende droge jaren.”

“Maar dat het grondwaterpeil normaal is, betekent niet dat de buffer vol is. Het zegt enkel iets over hoe de grondwaterstand zich verhoudt tot de situatie de voorbije 30 jaar. Op veel plaatsen kan de grondwatervoorraad nog structureel omhoog.”

Marijke Huysmans: 'Landbouwers en natuurbeheerders beginnen zich toch al wat zorgen te maken.' Beeld Wouter Van Vooren
Marijke Huysmans: 'Landbouwers en natuurbeheerders beginnen zich toch al wat zorgen te maken.'Beeld Wouter Van Vooren

Hoe doen we dat?

“Minder grondwater oppompen dan de druk op de voorraden verlichten. Dat kan bijvoorbeeld door meer regenwater en gerecycleerd afvalwater te gebruiken. Maar we pompen ongeveer 10 procent op van het water dat in de bodem infiltreert. We moeten dus zeker ook inzetten op meer infiltratie.”

“Volgens sommige klimaatscenario’s zal de aanvoer naar het grondwater in de toekomst sowieso met 10 tot 20 procent afnemen, door een combinatie van hogere temperaturen – en dus meer verdamping – langere periodes van droogte en kortere, hevigere regenbuien. Het is dus erg belangrijk om daar maximaal op in zetten, onder meer door minder te draineren, te ontharden, en regenwater zo lang mogelijk lokaal vast te houden en in de bodem te laten dringen.”

Wat staat ons op korte termijn te doen?

“Aangezien de situatie nu nog officieel ‘normaal’ is, zijn er nog geen besparingsmaatregelen van kracht. Maar het is niet omdat het niet moet, dat het niet slim om is om zuinig met water om te springen. Dat is de beste manier om binnenkort erger te vermijden.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234