Zaterdag 27/11/2021

Daar is de hete herfst weer

De vakbonden liggen meteen op ramkoers met de nieuwe federale regering. Op 15 december willen ze het land platleggen. 'Deze pudding is oneetbaar voor de werknemers. En voor hen neemt niemand het nog op', klinkt het. Toch toont het verleden dat nationale stakingen zelden iets opleveren.

Nationale stakingen, zeker met zowel ACV, ABVV en ACLVB op de barricades, blijven vrij uitzonderlijk in België, hoewel we dat intuïtief misschien anders aanvoelen. In 2005 legden ACV en ABVV het land plat in protest tegen het Generatiepact, in januari 2012 gebeurde dat nog eens - deze keer met het liberale ACLVB - na de aangekondigde besparingen en hervormingen van de regering-Di Rupo.

Nu de socialisten niet langer in de regering zitten en het regeerakkoord van Michel I met maatregelen zoals een indexsprong, gemeenschapsdienst voor langdurig werklozen en besparingen in de sociale zekerheid op tafel ligt, hadden de vakbonden weinig andere keuze dan om harde actie te beloven.

"Maar dat men niet afkomt met de kritiek dat we meteen met de beide voeten vooruit erin vliegen", zegt Marc Leemans van het ACV. "We willen onze acties opbouwen, zodat de regering de kans krijgt om het akkoord rechtvaardig en evenwichtig te maken, wat nu niet het geval is."

Daarom zullen de drie vakbonden eerst hun achterban de komende weken informeren. Daarna volgt een nationale betoging op 6 november in Brussel. In de weken daarna volgt er elke maandag een stakingsactie in een aantal provincies. Luik, Luxemburg, Limburg en Antwerpen bijten de spits af op 24 november, daarna volgen Namen, Henegouwen, Oost-Vlaanderen en West-Vlaanderen op 1 december en tot slot Vlaams-Brabant, Waals Brabant en Brussel op 8 december. Als klap op de vuurpijl willen de vakbonden het hele land platleggen op 15 december.

"Zo geven we de kans aan de regering om tot een oplossing te komen. Als ze het regeerakkoord op een aantal cruciale punten bijsturen, hoeft die nationale staking wat mij betreft niet plaats te vinden. Zoniet, vrees ik dat dit zal escaleren. Maar dat is dan de keuze van de regering", aldus Jan Vercamst van ACLVB.

'Daarna zien we wel'

Toch was de aankondiging meteen goed voor scherpe reacties van de werkgevers. Zowel Voka, VBO en Unizo haalden hard uit naar de bonden. "Zij dragen een verpletterende verantwoordelijkheid", klinkt het bij Karel Van Eetvelt van zelfstandigenorganisatie Unizo. "Wat me vooral stoort is dat men zegt:après nous le déluge.We souperen alles op wat er nu is en daarna zien we wel. Dat is wars van elk toekomstperspectief".

Het traditionele spel van verwijten en tegenverwijten kan dus weer beginnen. De vakbonden schaden de economie, de werkgevers blijven blind voor zij die het moeilijk hebben om rond te komen. En Twitter gaf gisteren een voorsmaakje van het polariserende vitriool dat ons de komende weken te wachten staat.

Vraag blijft of de vakbonden de regering kunnen dwingen om één jota te veranderen aan het fel onderhandelende regeerakkoord. "Het algemene kader zal sowieso overeind blijven", stelt Guy Van Geys van HIVA, het onderzoekscentrum voor Arbeid en Samenleving. "Misschien kan men hier en daar een modaliteit aanpassen, maar zelfs dat zien we de laatste jaren steeds minder gebeuren. Zeker nu de vakbonden een heel zwakke rechtstreekse lijn hebben met de regering. Tot de jaren tachtig kon men nog iets uit de brand slepen, maar die tijd is echt wel voorbij."

Door de economische crisis is er amper marge om bepaalde maatregelen te verzachten, bovendien heeft het afbrokkelen van de verzuiling en het heersende discours van besparingen de slagkracht van de vakbonden danig teruggedrongen.

"Toch dienen nationale stakingen tot meer dan gewoon stoom afblazen en de woede van de achterban kanaliseren. Op lange termijn creëren ze wel een zekere bewustwording. Als je kijkt naar het effect van nationale stakingen in heel wat Europese landen, stel je in de regel vast dat de regeringspartijen waar de vakbonden tegen ageren in de volgende verkiezingen achteruit gaan", weet onderzoeker Kurt Vandaele van het European Trade Union Institute. "Iets waar vooral CD&V nu moet voor vrezen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234