Zaterdag 14/12/2019

Buxusmot

Daar is de buxusmot weer: ‘Dit beestje valt niet meer te bestrijden’

Een man zag zijn buxusplant teloorgaan. De oorzaak is de buxusmot, waarvan de rups wel een groen blaadje lust. Beeld Damon De Backer

Hij is terug, de schrik van menig Vlaams tuintje: de buxusmot die alle bollen en haagjes kaalvreet. Sproeien maar? “Dan roei je meteen alle rupsen uit die op dat moment actief zijn.” 

De website sosbuxusmot.be beleefde een topweek met 66.000 bezoekers, allemaal op zoek naar advies om hun buxusplant te beschermen tegen de beruchte buxusrupsen. Die ontpoppen zich begin april en veranderen de buxushagen, die immer groen horen te zijn, in mistroostige bruine planten. Ook de buxuskwekers hebben een eigen website opgericht, op buxuscare.be vind je tips voor het behoud van de groene heester. Het opbeurende nieuws: de schade is omkeerbaar, want de plant kan zich volgend jaar herstellen. Althans, als de rups op tijd wordt uitgeroeid. 

Daarvoor raadt de tuinbouwsector allerhande bestrijdingsmiddelen aan. Handmatig de rupsen uit de plant halen is een optie, maar enkel voor wie tijd te veel heeft. De rupsen uit de plant blazen met een intensieve luchtstraal kan ook, maar werkt onvoldoende. Sproeien dan maar? “Zolang iedereen de aangeraden dosis spuit, is er niets mis met pesticiden”, vindt Pieter Van Oost van het Algemeen Verbond van Belgische Siertelers (AVBS). Natuurpunt spreekt dat tegen. “Geen enkel sproeimiddel is selectief. Je roeit meteen alle rupsen uit die op dat moment actief zijn”, zegt hun vlinderexpert Wouter Vanreusel.

De buxusrups. Beeld BELGAIMAGE

Maar niet enkel de buxusplant behoeft een hulpkreet, vonden de vogelbeschermers. Volgens hen zijn de pesticiden tegen de buxusmot gevaarlijk gif voor de kool- en pimpelmezen. Dus sinds een maand is er ook de website sosmezen.be. Dat is een initiatief van Vogelbescherming Vlaanderen en de Vereniging voor ecologisch leven en tuinieren (Velt) om dode mezen te verzamelen. Het doel: de oorzaak van hun sterfteval verklaren.

Of de pesticiden daarvoor verantwoordelijk zijn, weten we nog niet met zekerheid, zegt bioloog Dirk Draulans. “Het is wel geweten dat mezen zich dikwijls voeden met de jonge buxusblaadjes. Als ze sterven, kan het dus liggen aan de pesticiden die ze binnenkrijgen.” Het onderzoeksproject SOS Mezen moet duidelijkheid brengen.

Exotische mot

De buxuskwekers zien er de noodzaak niet van in. “In mijn eigen kwekerij zitten honderden vogels”, zegt Didier Hermans, zaakvoerder bij de kwekerij Herplant in Beerse. Hij zag de laatste twee jaar de verkoop van buxusplanten in Vlaanderen en Nederland kelderen. “Als gevolg van de lastercampagne die de media tegen pesticiden voert. Het resultaat is dat iedereen alle buxusplanten uittrekt en nog een paar bolletjes in de voortuin zet. Ik dacht dat we voor een groenere wereld gingen?” Ook de tuinsector wil een lans breken voor de buxusplant. Van Oost: “Het basisidee moet zijn om de exoot te bestrijden, niet onze inheemse planten.”

Al is de buxusplant helemaal niet inheems in Vlaanderen. De enige inheemse planten in ons land groeien in de Waalse kalkstreken. Daar komt de mot voorlopig nauwelijks voor, weet Natuurpunt. De Vlaamse tuinbuxussen zijn dikwijls ingevoerde planten uit Azië. Draulans: “De tuincentra vergeten dat zij de mot zelf hebben binnengehaald door Chinese buxusplanten te laten importeren.” 

De exotische buxusmot fladdert ondertussen al tien jaar rond in ons land. Elk jaar plant de vlinder meerdere generaties voort, wat voor een bijzonder snelle verspreiding zorgt. “Ik wens de tuinsector veel sterkte”, zegt Draulans, “maar dit beestje valt niet meer te bestrijden.”

Te laat

De bioloog heeft het niet over de aparte planten in elke tuin. Mits wat gesproei valt een haag wel degelijk te redden. “Maar pesticiden zijn vandaag de dag niet meer te verantwoorden”, vindt de bioloog. “Op populatieniveau is het ook dweilen met de kraan open. Als jij sproeit, maar je buurman niet, mag je toch meteen opnieuw beginnen.” Zelfs met biologische middelen is de schade niet meer in te perken. “De meest biologische bestrijding gebeurt door vogels die de rupsen eten.” Kauwen en koolmezen zijn een optie, maar eten te traag. De Indische loopeend lust wel een stevige hap buxusmot. “Wel, zet zo’n gans in je tuin”, zegt Draulans.

Bij Natuurpunt willen ze realistisch zijn. Vanreusel: “In meer dan de helft van de Vlaamse tuinen staat een buxusplant. Die motten vinden dus overal voedsel, maar hebben relatief weinig natuurlijke vijanden. De plaag is onafwendbaar en de schade is al te vergevorderd.” Structureel gif inzetten om al die motten de bestrijden, vindt Vanreusel niet duurzaam. “De biologische waarde van de buxusplant is relatief laag: voor vogels en bijen zijn de planten pas nuttig als het metershoge struiken zijn. De meeste mensen snoeien hun plant voor er bloemen aan komen.”

Natuurpunt raadt aan om de buxusplanten te vervangen door inheemse alternatieven. “Dat is uiteraard jammer voor de buxuskwekers, die in die planten hebben geïnvesteerd”, zegt Vanreusel. “Maar het lijkt mij verstandiger om te diversifiëren.” Wilde liguster kun je net als de buxus snoeien in gekke vormen. Lavendel of marjolein zouden lage buxusbollen kunnen vervangen, en meidoorn en veldesdoorn de hogere hagen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234