Donderdag 26/11/2020

Technologie

Daar is de 5G-revolutie, en ja, u zult een nieuwe smartphone moeten kopen

Beeld Cliff van Thillo

Straks leven we in een groot netwerk waar alles en iedereen met elkaar is verbonden. Met dank aan supersnel internet. En ja, daar zal u een nieuwe ­smartphone voor nodig hebben. Samsung brengt alvast zijn eerste 5G-model op de Belgische markt. Alle vragen over 5G beantwoord.

Wat is 5G?

Fracties van een seconde. Dat was hopelijk de laadtijd om dit artikel te openen. Mobiele netwerken hebben onze levens veranderd. Dankzij het 3G-netwerk konden we plots vlotjes foto’s downloaden op onze smartphone. Dankzij 4G kunnen we probleemloos een Netflix-aflevering streamen. Dankzij 5G zal dat allemaal nog sneller kunnen. Tot wel 100 keer sneller. Waar we in het 4G-netwerk spreken over downloadsnelheden van tientallen megabits per seconde, gaat het bij 5G over minstens 1 gigabit.

Maar, niet alle 5G is gelijk.

Laten we de variant waar elke dag nieuwsberichten over verschijnen 5G premium noemen, oftewel de ‘millimeter wave’-versie. De extreem hoge radiofrequenties in die variant genereren heel veel bandbreedte. Gevolg: daar kunnen heel veel data in één keer doorheen, met topsnelheden tot gevolg. Probleem: die korte, intense inspanning reikt niet ver. Nauwelijks een kilometer, om precies te zijn. Ook muren zijn problematisch, daar raakt het signaal niet door.

Deze 5G-variant zal enkel op cruciale plekken in onze infrastructuur gebruikt worden, waar men alleen maar het snelste van het snelste wil. Zo ziet Eurocommissaris Margrethe Vestager 5G een belangrijke rol spelen in gepersonaliseerde geneesmiddelen, precisielandbouw en energienetten die all soorten hernieuwbare energie kunnen opnemen.

In alle andere gevallen zullen we terugvallen op tragere varianten, of zelfs gewoon 4G. Toch zal een website laden of muziek downloaden haast instant kunnen. Echt revolutionair zal het allemaal niet aanvoelen. Tot we naar het grotere plaatje kijken.

Eind twintigste eeuw konden we enkel op het internet surfen via een computer met internetverbinding. Met de komst van mobiele netwerken zijn we dat internet beginnen meedragen in onze handtas of broekzak.

Maar 5G laat zich niet meer vangen in een broekzak of handtas. We zullen namelijk in één groot netwerk leven waar alles en iedereen, van de trein waar u op zit, over de verkeerslichten waar u passeert, tot de koelkast waar u fruitsap bewaart, via sensoren en slimme software met elkaar verbonden zullen zijn. Steeds meer technologie-experts voorspellen dat 5G wel eens het einde van de smartphone kan betekenen. De redenering is eenvoudig: als alles met het internet verbonden is, waarom heb je dan nog een apart toestel nodig? 

Zo snel zal het allemaal niet lopen. Heel wat techies zijn het er wel over eens dat de functie van de smartphone met 5G op korte termijn zal veranderen. In plaats van een venster op de ­geconnecteerde wereld vervelt het ding naar een sleutel die verschillende applicaties in die wereld opent en sluit. Denk aan slimme verlichting en thermostaten of aan autodeelsystemen waarbij de smartphone letterlijk de sleutel van het ­voertuig is.

Wie wil per se 5G?

De capaciteiten van het 4G-netwerk volstaan vandaag ruimschoots voor de gemiddelde Vlaming. Maar mocht Steve Jobs in 2006 aan Blackberry-gebruikers gevraagd hebben of ze een iPhone nodig hadden vooraleer ze ervaren hadden wat die kon, hadden ze wellicht ook nee geantwoord. Het is vandaag moeilijk de gevolgen in te schatten van een hypergeconnecteerde wereld.

Wie ziet het potentieel wel al in 5G? Ronnie Leten, voorzitter van het Zweedse telecomconcern Ericsson, verwoordde het in Trends als volgt: “Waarom zijn Facebook, Google en de Ubers van deze wereld ontstaan in Californië en zijn ze zo groot? Omdat die regio de eerste was met een 4G-netwerk.” Volgens Leten zal 5G opnieuw nieuwe producten, en bijgevolg nieuwe bedrijven doen ontstaan.

Maar ook bestaande bedrijven willen hun voordeel doen met 5G. Smartphone-bouwers zoals Samsung, LG en Huawei hopen dat iedereen die nu een 4G-telefoon bezit, binnen dit en vijf jaar een 5G-variant wil. Samsung kondigde deze week zijn eerste 5G-telefoon voor de Belgische markt aan. Een S20 Ultra zal minstens 1.349 euro kosten. Zo blijven de verkoopcijfers op punt en kunnen aandeelhouders op beide oren slapen. 

De gezondheidssector wordt steeds vaker in één adem met de introductie van 5G genoemd. Dankzij de snelste variant moet het mogelijk zijn een chirurg in Jette een operatie te laten uitvoeren in Gent met behulp van een robot. Die mogelijkheid is er vooral dankzij de zogenaamde ­latency. Of beter: het gebrek eraan. De vertragingen op verbindingen zijn binnen 5G-netwerken beperkt tot een milliseconde. Vandaag is dat nog tientallen milliseconden.

Een andere industrie die uitkijkt naar 5G is die van de gaming. Hoe minder latency, hoe minder verschil tussen het moment waarop u een knopje induwt en een winnend punt scoort.

Wie is tegen 5G?

Straling boezemt angst in. En die angst zorgt al jaren voor de gekste complottheorieën rond 5G. Laten we er een uitlichten ter illustratie. In 2018 waren complotdenkers er steevast van overtuigd dat de honderden spreeuwen die in een park in Den Haag dood vielen, het slachtoffer waren van geheime 5G-testen.

Maar je moet geen complotdenker zijn om bezorgd te zijn over 5G. Overal in Europa kanten groeperingen zoals Ondes.Brussels zich tegen de komst van supersnel internet. “Mensen, dieren en natuur worden als proefkonijn gebruikt voor een techniek waarvan niet is aangetoond dat die veilig is voor de gezondheid”, luidt de kritiek. Meer dan tweehonderd wetenschappers sloten zich aan bij de International EMF Scientist Appeal, een petitie die overheden oproept om te wachten met de uitrol van 5G tot er meer duidelijkheid is over de impact van straling. De petitie suggereert dat het de kans op kanker, geheugenproblemen en genetische schade verhoogt.

De petitie wordt door verschillende experts afgedaan als bangmakerij. Straling die ons genetisch materiaal kan veranderen, en waardoor we bijvoorbeeld huidkanker krijgen, is zogenaamde ioniserende straling. Zoals we die kennen van de zon. De frequentie van 5G-straling is een miljoen keer te laag om zulke effecten te genereren. 

Mensen maken zich ook zorgen over de warmte die toestellen genereren. Ook die impact is te verwaarlozen. Wie een smartphone op maximale zendkracht tegen zijn hoofd houdt, warmt zijn huid plaatselijk op met 0,2 graden Celsius. Dat valt volgens de internationale commissie voor bescherming tegen niet-ionniserende straling (ICNIRP) binnen de normale temperatuurvariatie van het lichaam.

Is elke angst dan ongegrond? Dat willen stralingsexperts niet gezegd hebben. Het is niet omdat wetenschappers nog niet hebben kunnen vaststellen dat er geen schade is na straling, dat het honderd procent veilig is. Daarom pleiten experts in Europa voor het alata-principe: rol 5G uit ‘as low as technically achievable’. In Europa geldt een richtlijn dat de blootstelling aan straling niet hoger mag dan 64 volt per meter voor buitenruimtes. De blootstellingsnorm in Vlaanderen ligt op 4,5 volt per meter, in Brussel op 6 .

Wat is het probleem met Chinese 5G-infrastructuur?

Wie ziekenhuizen, verkeerslichten en volledige fabrieken met het internet verbindt, wil de infrastructuur achter die verbindingen kunnen vertrouwen. En daar nijpt het schoentje.

Volgens verschillende experts heeft het Chinese technologiebedrijf Huawei een stapje voor om die infrastructuur uit te bouwen. Niet alleen lopen ze voorop in de ontwikkeling van 5G-technologie, ze bieden die ook nog eens het goedkoopst aan. Alleen raakt Huawei steeds verder in de verdrukking. De Verenigde Staten grijpen de introductie van 5G aan om de duimschroeven aan te draaien in de handelsoorlog met China. Huawei werd verbannen door president Trump. Een aantal bondgenoten van de VS, zoals Australië, volgden dat voorbeeld.

Ook in de EU wijzen inlichtingendiensten erop dat overheden best twee keer nadenken vooraleer ze hun 5G-netwerken laten uitbouwen door het meest succesvolle Chinese techbedrijf van het moment. Je weet nooit welke data precies naar Peking zullen vloeien. Al vindt Eurocommissaris Thierry Breton dat we in Europa niet naïef moeten zijn. Ook Amerikaanse bedrijven kunnen onder de ‘Patriot Act’ of de ‘Cloud Act’ verplicht worden informatie door te spelen naar Washington. De vraag is of dat als consument een verschil maakt: of data nu op Chinese, dan wel Amerikaanse servers terechtkomen.

De Europese Commissie heeft een zogenaamde gereedschapskist ontwikkeld. Die moet lidstaten helpen om zich te beschermen tegen spionage en cyberaanvallen via 5G. Zo moeten EU-landen een risicoprofiel maken van toeleveranciers. Wie het etiket ‘hoog risico’ krijgt, zal worden uitgesloten. Onder andere het rechtssysteem en het politieke regime van het land van herkomst van leveranciers kan doorslaggevend zijn om dat etiket op te plakken.

Huawei voelt zich geviseerd. “Ik blijf benadrukken dat de vele verdenkingen aan het adres van Huawei op het gebied van spionage nooit concreet gemaakt zijn, noch dat er enig bewijs is gevonden voor deze beschuldigingen”, reageerde Steven Cai, CEO van Huawei Nederland, eerder deze maand nog in het Financieele Dagblad.

Wie kunnen we onze 5G-netwerken toevertrouwen?

De Verenigde Staten maakten bekend dat Huawei kan gebruikmaken van de achterpoortjes in mobiele netwerken die bedoeld zijn voor veiligheidsdiensten. Informatie die ze ook al overmaakten aan Duitsland, om te waarschuwen dat ze 5G niet mogen toevertrouwen aan Huawei. Professor cyberveiligheid Bart Preneel (KU Leuven) wacht nog steeds op harde bewijzen.

Wanneer komt 5G naar België?

Een berekende gok: ten vroegste in 2021.

Hoe sneller we een nieuwe federale regering hebben, hoe sneller die regering aan tafel kan zitten met de Vlaamse regering-Jambon. Die laatste eist extra geld bij de spectrumveiling, waarbij 5G-bandbreedte geveild wordt aan telecombedrijven. Vlaanderen heeft recht op een deel van de inkomsten uit de veiling omdat het media (een bevoegdheid van Vlaanderen) geconsumeerd worden via mobiel surfen.

De impasse sleept al zodanig lang aan dat zowel federaal minister van Telecom en Digitale Agenda Philippe De Backer (Open Vld) als telecomwaakhond BIPT voorstellen deden die ervoor moeten zorgen dat België niet achterop geraakt in de uitrol van 5G. Zo stelde De Backer begin dit jaar voor om het federale deel van de opbrengst van de veiling van de frequenties, die op 680 miljoen euro geschat wordt, te investeren in het 5G-ecosysteem. BIPT opperde dan weer het idee om “voorlopige gebruiksrechten” toe te kennen voor industriële toepassingen van 5G. De nieuwe technologie moet tot een kwantumsprong in productiviteit leiden. Hoe productiever bedrijven, hoe competitiever ze worden, hoe meer export en welvaar ze kunnen creëren.

Een nieuwe, peperdure 5G-smartphone aankopen, heeft dus nog weinig zin. Stel dat er een regering komt en dat die snel tot een akkoord komt over de opbrengsten uit de veiling, dan moeten er nog een heleboel nieuwe antennes gebouwd worden én moet de killer-toepassing die ons leven voorgoed verandert nog uitgevonden worden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234