Dinsdag 19/01/2021

AchtergrondVerkiezingen VS

D-day voor Trump en Biden: dit moet u weten over deze cruciale verkiezingsdag

Beeld AFP

De laatste swing states zijn bezocht, de achterban staat scherp. Dinsdagnacht bereikt de Amerikaanse presidentsrace tussen Donald Trump en Joe Biden haar ontknoping. Dit is wat u op voorhand moet weten.

Wat zijn de inhoudelijke verschillen tussen de kandidaten?

Nu de coronabesmettingen in de VS een nieuwe piek bereiken, staat de hervorming van de Amerikaanse ziekteverzekering, ‘Obamacare’, meer dan ooit centraal. Trump wil een nieuwe poging ondernemen om het zorgstelsel af te schaffen. Biden wil het systeem verbeteren door de zogenaamde ‘publieke optie’ in te voeren. Daarbij zou de overheid een verzekering op de markt brengen die tegen een lagere premie een breder pakket dekt dan de meeste private verzekeraars.

Zo weinig mogelijk inmenging van de overheid, dat is Trumps adagium. De Republikein verdedigt zijn belastingverlagingen van 2017. Biden wil de belastingen optrekken voor iedereen die meer dan 400.000 dollar per jaar verdient. Ook de vennootschapsbelasting die Trump verlaagde wil Biden weer omhoog. Daartegenover plaatst Biden de belofte om honderden miljarden aan studieschuld kwijt te schelden.

Op vlak van migratie probeerde Trump de bescherming voor de ‘dreamers’ – die vroeger als kind illegaal het land binnenkwamen – weg te nemen. Biden belooft het juridische pad naar het burgerschap voor hen vrij te maken. Hij wil het aantal vluchtelingen dat de VS jaarlijks opnemen drastisch verhogen van 18.000 naar 125.000, zoals onder Obama. De bouw van de muur langs de grens met Mexico wil hij stopzetten, het al gebouwde stuk blijft.

Op vlak van klimaat trekt Trump voluit de kaart van de werkgelegenheid. Biden trekt – voorzichtig – de groene kaart. Zo wil hij de VS weer laten toetreden tot het klimaatakkoord van Parijs. Hij vindt dat er een verbod moet komen op nieuwe frackinggebieden.

De Democratische kandidaat Joe Biden.Beeld AFP

Maakt het voor ons Europeanen uit wie er wint?

Minder dan je zou denken. Biden heeft aangekondigd dat hij naar een betere relatie met de Europese Unie en de NAVO zal streven, maar volgens hem kan je ook niet negeren dat de EU en de VS botsende belangen hebben. Zo zal Biden er net als Trump op hameren dat de Europese landen twee procent van hun bbp aan defensie uitgeven. “Het verschil tussen de twee zit vooral in de stijl”, zegt professor en Amerikakenner Bart Kerremans (KU Leuven).

Internationaal zal Biden het kernakkoord met Iran herstellen nadat Trump er de stekker uit trok. Europese landen als Duitsland en Frankrijk hebben altijd gepleit voor het behoud van dat akkoord. Net als Trump zal Biden de handelsstrijd met China moeten aangaan. Het veiligstellen van de eigen handelsbelangen krijgt onvermijdelijk voorrang op de banden met de EU.

Een kiezer gaat stemmen in Maryland.Beeld EPA

Welke staten moeten we tijdens de verkiezingsnacht in het vizier houden?

Amerikanen kiezen hun president niet rechtstreeks, maar via een kiescollege dat de president aanwijst. Voor Trump en Biden komt het erop aan om zeker 270 van de 538 kiesmannen achter zich te krijgen. In de meerderheid van de staten is het al duidelijk of de kiesmannen naar de Democraten of de Republikeinen gaan. Alles draait echter om de strijdstaten: een handvol staten waar de kaart zowel blauw als rood kan kleuren.

Florida en North Carolina zijn klassiekers. Maar dan heb je ook de democratische industriestaten Pennsylvania, Michigan, Ohio en Wisconsin, die Trump vier jaar geleden verrassend wist weg te kapen. Andersom worden Republikeinse bastions als Texas, Arizona en Georgia nu ook tot de strijdstaten gerekend.

“Als Florida en Pennsylvania naar Biden gaan, dan is het binnen voor hem. Op voorwaarde dat hij ook de staten binnenhaalt die Hillary Clinton in 2016 won”, zegt Kerremans. Als deze staten naar Trump gaan, dan heeft Biden nog niet verloren. De Democraat zal dan wel Michigan en Wisconsin moeten binnenhalen, die vier jaar geleden voor Trump kozen. “Voorts is het uitkijken naar Maine, Nebraska en Arizona”, zegt de professor.

Donald Trump tijdens een rally in North Carolina.Beeld AFP

Wat staat er op het spel in de Senaat?

Samen met de presidentsverkiezing wordt er dinsdagnacht gestemd over 35 van de 100 zetels in de Senaat. Op dit moment hebben de Republikeinen er een kleine meerderheid: 53 tegen 47. Maar van de 35 zetels die opnieuw moeten worden ingevuld, zijn er 23 van hen. “Afgaande op de peilingen zouden de republikeinen netto drie zitjes verliezen, terwijl de Democraten er netto drie winnen. Dan komen ze op 50-50. Maar er zijn een aantal zetels die een dubbeltje op zijn kant zijn”, zegt Kerremans.

Het belang is enorm. Als Biden Trump verslaat, zal hij veel moeilijker hervormingen rond migratie of gezondheidszorg kunnen doordrukken in een Republikeins gedomineerde Senaat. En vice versa. Aangezien de Democraten reeds het Huis van Afgevaardigden domineren, ligt er voor hen een gouden kans om de president, het Huis én de Senaat te controleren.

Wie gaat er winnen?

De kaarten liggen op dit moment iets beter voor Biden, maar niet voldoende om te zeggen dat hij gaat winnen. Bovendien is het onduidelijk in welke mate de laaggeschoolde kiezer, die moeilijk bereikbaar is, werd opgenomen in de peilingen. Het peilingbureau Trafalgar Group, dat rekening houdt met deze onderrepresentatie, voorspelde in 2016 correct de overwinning van Trump. Nu voorspelt het opnieuw een overwinning voor de Republikein. 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234