Dinsdag 22/06/2021

'Cultuur van de armen? Er zijn genoeg middenklassers die nooit een boek lezen'

BRUSSEL l 'We willen niet alleen investeren in cultuur voor, maar ook in die ván de armen.' Dat opperde Vlaams cultuurminister Bert Anciaux (Spirit) in zijn speech over het participatiebeleid (DM 5/12). Maar wat is dat, die cultuur van de armen? 'Onze invulling van wat cultuur is, mag je niet opdringen aan armen', klinkt het.

door Wilfried Eetezonne

Niet dat de minister met zijn uitspraak respectloos wilde zijn. In het komende participatiebeleid wil hij dat mensen in armoede meer keuze krijgen om ergens heen te gaan voor een verminderde prijs. Tot nog toe kon dat enkel voor evenementen binnen het klassieke gesubsidieerde circuit, binnenkort moet dat ook kunnen voor niet-gesubsidieerde cultuur.

Daar is nood aan, klinkt het bij de Mechelse vzw De Lagen Drempel, een vereniging voor mensen in armoede. "Net zoals in de rest van de bevolking is de interesse voor cultuur bij onze leden heel divers", aldus Nelly Willems van de vzw. "We gaan bij wijze van spreken van een klucht naar de Vlaamse opera. De eerste keer dat we voorstelden om naar de opera te gaan kregen we aarzelende reacties, maar nu komen ze ons zelf vragen wanneer we nog eens gaan."

Haar collega Bernard Defossez vult aan: "Wij kiezen de bestemming ook niet voor hen, dat doen onze leden zelf. Je merkt dat commerciële evenementen die veel reclame maken, zoals Cirque du Soleil of Clouseau ook aantrek hebben. Dat zijn dure tickets en het zou goed zijn dat er eenzelfde regeling komt voor dit soort producties. Nu kunnen we bijvoorbeeld naar de musical Peter Pan dankzij de Nationale Loterij en daar wordt allang naar uitgekeken. Belangrijk voor onze leden is wel dat ze in groep een voorstelling of concert kunnen bezoeken. Het is een minderheid die dat individueel doet."

Ook bij de gelijkaardige vereniging De Brug in Hasselt bezoekt men een brede waaier van cultuur. "In het begin gingen we met twee of drie mensen naar het cultureel centrum", zegt coördinator Johnny Schipers. "Nu met ongeveer tien. Soms zijn we zelfs volzet. Hoe meer ze kunnen proeven, hoe meer cultuurminded onze mensen worden. Dat gaat van opera tot film tot Argentijnse tango, onze vorige uitstap trouwens. Misschien zijn ze zelf meer geneigd tot een bioscoopbezoek of een concert van Clouseau - dat blijft toch herkenbaarder - maar wij willen bewust alle terreinen openhouden."

Volgens het Vlaams Netwerk van Verenigingen waar Armen het Woord Nemen wil het beleid vooral ophouden met het vingertje te wijzen. "Je mag wat we cultuur noemen of wat de middenklasse als cultuur beschouwt niet toepassen op armen", aldus stafmedewerkster Katleen Fransen. "Iedereen heeft zijn eigen smaak. Vanuit het beleid werd door het Fonds van Cultuurparticipatie nu 80 procent van een ticket terugbetaald voor gesubsidieerde voorstellingen. Alsof niet-gesubsidieerde voorstellingen geen cultuur zouden zijn en armen daar niet naartoe mogen. We merken bij de verenigingen een stijging in cultuurparticipatie. Belangrijk is wel - en daar kruipt veel tijd en energie in - om die mensen te begeleiden naar een voorstelling. Vaak denken mensen dat ze niet de juiste kleren hebben. Dat soort drempels slechten is vaak belangrijker."

Bart Demyttenaere, schrijver van In vrije val: armoede in België, vindt praten over 'cultuur van de armen' al een heikele zaak. "Er zijn genoeg middenklassers die nooit een boek lezen of altijd voor de tv hangen, terwijl er mensen in armoede zijn die gretig op alle culturele aanbiedingen ingaan", zegt hij. "Ervan uitgaan dat armen een andere smaak zouden hebben lijkt me zeer respectloos. Iemand die van het OCMW operatickets heeft gekregen zegt wel eens dat hij liever naar de film zou gaan, maar het omgekeerde komt evenzeer voor. Wel is het zo dat het lokale beleid vaak zijn eigen invulling geeft aan het begrip cultuur, terwijl je met het begrip niet ruim genoeg kunt omspringen."

"Mensen in armoede zijn vatbaarder voor reclame, wat minder te maken heeft met armoede dan wel met opleiding", aldus Demyttenaere. En het zijn vaak de grote dure evenementen die ruim kunnen adverteren. "Daardoor krijgen ze een bepaald beeld van cultuur. Gratis huis-aan-huisbladen zijn vaak hun enige informatiebron. Daarin zie je zelden culturele advertenties, net zomin als advertenties voor snelle kredieten in De Morgen. Misschien kan de overheid ook die communicatiepiste bewandelen om mensen in armoede warm te maken voor cultuur."

Dat armen een andere culturele smaak zouden hebben lijkt me erg respectloos

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234