Woensdag 01/12/2021

Toenadering Cuba-VS

Cuba en VS weer op weg goede buren te worden

null Beeld © REUTERS
Beeld © REUTERS

President Obama heropent de ambassade van de VS in de Cubaanse hoofdstad Havana. Een historische doorbraak: in 1961 verbraken de Amerikanen de diplomatieke banden met het communistische regime. "Het embargo is een mislukking", zei Obama in een toespraak.

De bekendmaking van de intentie om de banden tussen beide landen te 'normaliseren' volgden op een gevangenenruil woensdagochtend. Hulpverlener Alan Gross mocht na vijf jaar de Cubaanse gevangenis verlaten. De 65-jarige Gross had 15 jaar cel gekregen voor het opzetten van een computernetwerk voor Cubaanse joden. In ruil zijn de drie overgebleven 'Cuban Five' vrijgelaten, spionnen die sinds eind jaren 90 in de VS werden vastgehouden.

Obama stuurt aan op een versoepeling van het handelsembargo, een beslissing die enkel het Congres kan nemen. Op termijn wil hij een volledig herstel van de diplomatieke relaties. In Havana, waar nu al een groot 'contactcentrum' van de VS is en Cubanen vaak rijendik staan aan te schuiven voor een visum, heropent een echte ambassade.

Met het afbreken van de diplomatieke relaties ging in 1961 ook de Amerikaanse ambassade dicht. De republiek werd kort na de revolutie van 1959 wel erkend door president Eisenhower, maar de voorheen innige relaties gingen snel de dieperik in. Het nieuwe communistische regime, onder leiding van Fidel Castro, zette de retoriek meteen om in de praktijk en nationaliseerde industrie en bedrijven, waaronder de voor het Amerika van Coca Cola levensbelangrijke suikerindustrie. Ook de hotel- en telecomsector waren voor de komst van Castro voornamelijk in Amerikaanse handen.

Deze stap is 'historisch', zegt journalist en Cubakenner Lode Delputte (Cuba na Castro). "Maar de normalisering betekent eigenlijk een aanpassing aan de realiteit. Cuba en de VS werken, achter de schermen en onder tafel, al jaren nauw samen. Denk aan de Amerikaanse gevangenis Guantánamo op het eiland en de gezamenlijke strijd tegen drugshandel en orkaanschade."

Dat popster Beyoncé en manlief Jay-Z hun reisje naar Cuba in 2013 via sociale media gretig deelden, was een teken aan de wand. Officieel zijn enkel reizen met een intellectueel of academisch karakter toegestaan. De Obama-administratie verklaarde hun uitstapje 'legaal'.

Het absolute dieptepunt was de mislukte invasie door de CIA van de Varkensbaai in 1961, bedoeld om het regime omver te werpen, en de rakettencrisis van 1962 waarbij een nucleair conflict tussen de VS en de Russische bondgenoot op een haar na werd vermeden. De VS maakten in '61 per embargo handel met Cuba onmogelijk. In 1996 werd dat nog opgeschroefd door landen die met Cuba zaken deden, handel met de VS te verbieden. Obama noemde dat embargo gisteren in een speech 'een mislukking'.

'Akkoord van realistische leiders'

De wereld is veranderd, zegt Delputte. "Cuba is niet langer het geopolitieke hart. De VS, die altijd gehamerd hebben op vrije verkiezingen in ruil voor het afvoeren van het embargo, onderhouden wel relaties met Vietnam en China. Dat zijn evenmin bakens van de democratie. In die zin is dit akkoord er ook een tussen twee realistische leiders, Obama en Raúl Castro. Fidel was de intellectuele ideoloog, zijn broer Raúl (aan de macht sinds 2006, SVL) een pragmatische familieman."

De timing is te danken aan de meer dan twee miljoen Cubanen die in de VS wonen, denkt Delputte. "Obama heeft zijn herverkiezing in 2012 voor een stuk aan de belangrijke Latino-stem te danken. In zijn tweede termijn doet hij iets terug. Er zullen zeker Amerikanen zijn die dit als capitulatie zien, en in het Congres zullen de Republikeinen zich roeren. Maar rabiate Cubaanse Castrohaters die hun land uit zijn gegooid, leven er in de VS bijna niet meer. Hun kinderen en kleinkinderen vragen nu verandering."

In Florida, waar veel Cubaanse vluchtelingen neerstreken, zou volgens een opiniepeiling inmiddels al meer dan 60 procent voor betere betrekkingen zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234