Vrijdag 27/05/2022

Cruijff ontketent krantenoorlog

Johan Cruijff verdeelt: Ajax, Nederland en ook de media. De machtsstrijd in Amsterdam is verworden tot een stellingenoorlog in kranten en televisie. Cruijffs machtigste wapen daarbij: een gecontesteerde column in De Telegraaf. 'Een duidelijk plan en drie columns. Meer had Cruijff niet nodig om zichzelf te installeren.'

Voor wie het heeft gemist: het rommelt bij Ajax Amsterdam. De positie van Johan Cruijff wankelt. Zijn collega's in de raad van commissarissen (RvC) probeerden hem vorige week buitenspel te zetten, door aartsvijand Louis van Gaal tot algemeen directeur te benoemen. Van Gaal en Cruijff zijn voor het leven gebrouilleerd en kunnen onmogelijk samenwerken. Inzet van de machtsstrijd in Amsterdam: wie blijft, Cruijff of Van Gaal?

En het gaat hard. Maandag zette de tegenstand van rugnummer 14 hoog in: Johan Cruijff was een racist. In een interview met de Nederlandse nationale omroep NOS liet Edgar Davids halfslachtig verstaan dat hij binnen de RvC 'racistisch' bejegend was. Later op de avond bracht Steven ten Have, RvC-voorzitter en rechtstreekse antagonist van Cruijff, het hele verhaal, opnieuw bij de NOS: Cruijff zou tegen Davids gezegd hebben: "Jij zit alleen in de RvC omdat je zwart bent." Stevige rel, dat spreekt.

Wat volgde, toonde aan dat Cruijff versus Van Gaal ook de Nederlandse media polariseert. De Telegraaf, al veertig jaar de ultieme verdediger van Cruijff, zette een tegenaanval in. Jaap de Groot, chef sport, nam in de Nederlandse talkshow Pauw en Witteman de rol op van advocaat: Cruijff was geen racist maar iemand die "heel direct communiceerde", in "de taal van de kleedkamer". Op dinsdag schreef journalist Valentijn Driessen vervolgens een vlammend betoog: hij hekelde het 'geënsceneerde' interview van de NOS met Davids, die zich volgens de columnist had laten gebruiken door zijn "blanke geschoolde kompanen van de RvC".

Telecruijff

"Zo gaat dat in de Nederlandse media", zegt Menno de Galan, auteur van het onlangs verschenen boek De coup van Cruijff. "Als iemand Cruijff aanvalt, zet een aantal mensen gelijk de tegenaanval in. Cruijff heeft drie grote pleitbezorgers: Jaap de Groot van De Telegraaf, Johan Derksen van Voetbal International en Frits Barend van het blad Helden. Zij bewaken het imago van Cruijff in de media. Van Derksen kun je zeggen dat hij dat doet met humor en op een journalistiek correcte manier. Van De Telegraaf niet."

Het uithangbord van De Telegraaf is 'Telecruijff', zijn maandagse column. Het is een machtig wapen, een middel waarmee de grootste Nederlandse voetballer aller tijden zich rechtstreeks kan richten tot 4,5 miljoen lezers. De kracht van de column bleek iets meer dan één jaar geleden, toen de kiem werd gelegd van het huidige conflict. Cruijff lanceerde op 20 september in zijn lijfblad een drietrapsracket. Het begon met een aanklacht. 'Ajax is Ajax niet meer.' Eén week later was er een bevel: 'Het bestuur moet opstappen.' En nog eens zeven dagen later volgde een oproep: Cruijff wil dat oud-Ajacieden massaal gaan stemmen bij de herverkiezing van de ledenraad.

Het resultaat is overweldigend: een half jaar later is het voltallige bestuur afgetreden en heeft Cruijff als lid van de RvC de facto hun functie overgenomen. De Galan: "Een duidelijk plan en drie columns, meer had Cruijff niet nodig om zichzelf te installeren." Zeker is dat 'De Verlosser' zijn wekelijkse commentaarstuk in de krant toen als drukkingsmiddel gebruikte. Op zijn laatste persconferentie getuigde de aftredende voorzitter Uri Coronel als volgt: "Cruijff zei: 'Ik schrijf jullie kapot.'"

Nepotisme

In zijn nieuwe functie binnen de RvC botste Cruijff echter bij de start met zijn vier directe collega's Paul Römer, Steven ten Have, Edgar Davids en Marjan Olfers. Hij maakte daarop gebruik van zijn vrij podium in de grootste krant van Nederland om zijn ideeën door te drukken. De invloed van De Telegraaf is zo groot dat RvC-voorzitter Steven ten Have gepraat zou hebben met de directie van de krant. Met de vraag niet langer over de interne problemen bij Ajax te berichten. "Een belangrijk moment in de Nederlandse mediahistoriek", zegt De Galan. "Zes weken lang verscheen niks over het gedoe bij Ajax."

Het is onduidelijk of Ten Have ook gevraagd heeft om Cruijff zijn column af te nemen. De directie van de krant zegt in een uitgelekte interne brief van wel, het andere kamp ontkent dat. Hoe dan ook: tot op heden blijft Cruijff publiceren. De poging van zijn collega's om hem monddood te maken, zorgt ervoor dat de relaties binnen de RvC definitief en onherstelbaar verzuren.

Er is nog één extra dimensie aan het verhaal. Op 18 oktober dit jaar lekte, toeval of niet, bij de NOS een andere brief uit met als hoofding: 'strikt persoonlijk'. Het is een schrijven van Ten Have aan Cruijff, waarin staat dat de RvC niet kan ingaan op de voorgestelde namen voor de nieuw op te richten adviesgroep. De man die Cruijff voorstelde, is volgens de brief Jaap de Groot. Jawel, de chef sport van De Telegraaf en de 'ghostwriter' van de wekelijkse column. Het is een indirecte beschuldiging van nepotisme, als zou Cruijff zijn 'inner circle' belonen met postjes binnen de club.

De Galan heeft het raden naar de afloop. "De vraag is eigenlijk: wie is het grootst? Cruijff of Ajax? En de media zullen hun rol blijven spelen. De Telegraaf heeft Cruijff nodig, want Cruijff verkoopt. Dat is een wetmatigheid. Ik werk nu aan een tweede boek, specifiek over deze zaak. Reken maar dat ik Cruijff pontificaal op de cover zet."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234