Zaterdag 11/07/2020

Cruciale week voor eenmaking Cyprus

Leiders van het Griekse en Turkse deel van Cyprus kunnen deze week een akkoord sluiten om na veertig jaar het eiland opnieuw te verenigen. 'Het voelt voor velen als de laatste kans', zegt Bernard Musyck, een Belgische professor Economie in Nicosia.

Terwijl hij de Grieks- en Turks-Cypriotische leiders ontving in het Zwitserse Genève, noemde VN-gezant Espen Barth Eide een vredesakkoord "moeilijk, maar niet onmogelijk". In aanwezigheid van de nieuwe secretaris-generaal van de VN Antonio Guterres benadrukte Eide dat de Verenigde Naties de gesprekken enkel ondersteunt, maar dat het aan de leiders zelf is om tot een akkoord te komen. "Ze tonen veel moed en bereidwilligheid", zei Eide in een persbriefing. De Griekse-Cypriotische president Nicos Anastasiades en zijn Turks-Cypriotische tegenhanger Mustafa Akinci onderhandelen over de verdeling van de macht, de territoriale aanpassingen en de veiligheidsaspecten die het gevolg zouden zijn van een verenigd Cyprus.

Het zou een einde maken aan een veertig jaar durende opsplitsing van het eiland. Die was het gevolg van een Turkse invasie in 1974, uitgelokt door een poging tot staatsgreep van het Griekse kolonelsbewind. Het is zeker niet de eerste keer dat een verenigd Cyprus in zicht lijkt. In 2004 kwam het tot een akkoord, maar de Griekse inwoners van het eiland stemden het weg in een referendum.

Ga gevonden

Bernard Musyck, een Belgische economieprofessor die getrouwd is met een Cypriotische, is voorzichtig optimistisch. Een aantal zaken zijn anders deze keer. "Ten eerste is er in het Griekse zeegedeelte gas gevonden tussen Cyprus en Israël. Om dat gas ten gelde te maken hebben ze een pijplijn naar Turkije nodig, om het daar te verbinden met het Europese net. Geen vrede, geen gas. Geen gas, geen geld." Het gas is de wortel, maar er is ook een stok. Straks zijn er namelijk geen inwoners meer die zich een eengemaakt Cyprus kunnen herinneren. Daardoor leeft alvast bij een deel van de bevolking het idee dat het nu of nooit is.

"Mijn vrouw was 13 jaar toen het eiland splitste", zegt Musyck, "Wie jonger is, heeft vaak geen idee hoe het er in het Turks deel aan toe gaat." De grens loopt dwars door Nicosia, waar Musyck al twintig jaar woont. Vanuit zijn tuin kan hij het Turkse deel zien, maar veel Cyprioten steken de grens nooit over. "Uit principe. Ze weigeren om hun identiteitskaart te tonen aan wat in hun ogen de bezetter is."

Er zijn dan ook voldoende redenen waarom dit akkoord opnieuw kan mislukken. Sommige Cyprioten hebben voordeel bij een behoud van de huidige situatie. De zogenaamde Turkse republiek van Cyprus is enkel erkend door Ankara en volgens Musyck daardoor een vrijhaven voor de onderwereld. "Gangsters die op de Europol-lijst staan kunnen daar ongestoord wonen", zegt Musyck. "Er zijn casino's, bordelen en witwasbanken. Wie daar zijn brood mee verdient, zal zich moeten schikken als ook hun deel van Cyprus bij Europa komt."

Ook aan Griekse kant zijn er Cyprioten die baat hebben bij een mislukking. Enkele nationalistische partijen zijn hun bestaansreden kwijt als het tot een werkbaar compromis komt. Volgens Musyck is dat de reden waarom de Grieks-Cyprioten het akkoord in 2004 wegstemden. "President Papadopoulos heeft toen wenend op televisie opgeroepen om tegen het akkoord te stemmen. Het eiland Cyprus zou anders ophouden te bestaan, beweerde hij. De twee leiders die nu aan tafel zitten zijn geen nationalisten. Ze komen allebei uit Limassol en zijn generatiegenoten."

Ook al hebben heel wat Cyprioten na 40 jaar de hoop op een akkoord laten varen, toch is er volgens Musyck optimisme. "Als president Nicos Anastasiades kan terugkeren uit Genève met de boodschap dat hij het best mogelijke akkoord heeft bereikt en oproept om ervoor te stemmen, dan geloof ik erin."

Opsteker voor Europa

Maar eerst moeten de Grieks- en Turks-Cypriotische leiders nog belangrijke knopen doorhakken. Donderdag schuiven dan Turkije, Griekenland en het Verenigd Koninkrijk aan de onderhandelingstafel, de drie zogenaamde garantiestaten. Ook de Europese Unie zal vertegenwoordigd zijn, al is haar rol nog onduidelijk.

Een verenigd Cyprus zou in ieder geval een flinke opsteker zijn voor Europa en voor de relaties met Turkije. Een deal zou bovendien kunnen bijdragen tot stabiliteit in de regio. Het vooruitzicht van Grieken en Turken, en dus ook christenen en moslims, die samenwerken, kan een krachtige boodschap zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234