Vrijdag 03/04/2020

Vluchtelingencrisis

Crisisopvang draait vierkant

Vooral in Antwerpen is het probleem nijpend. Vorig jaar moesten tien jongeren in de cel overnachten wegens geen opvang.Beeld © tim dirven

In één jaar tijd schoot de crisisopvang bijna 700 keer tekort voor probleemjongeren. Omdat de plaatsen in de reguliere opvang vol zitten, worden ze steeds vaker van instelling naar instelling gestuurd zonder echt geholpen te worden.

'17-jarig meisje met psychiatrische problemen brengt nacht door in politiecel'. Het krantenbericht stuurde in maart vorig jaar een schok door Vlaanderen. Ze verwondde zichzelf en maakte een zware crisis door, maar er was nergens plaats voor haar in de psychiatrische zorg. "Ongehoord", trok Antwerps jeugdrechter Christian Denoyelle aan de alarmbel.

Toch is ze lang niet alleen. In 2014 waren er maar liefst 691 gevallen waarbij een jongere in crisissituatie niet de gevraagde hulp kreeg. Dat blijkt uit cijfers van het kabinet van Vlaams Welzijnsminister Jo Vandeurzen (CD&V), opgevraagd door Groen-politica Elke Van den Brandt. Dat zijn er bijna twee per dag, of iets meer dan 10 procent van alle gevallen.

Een crisissituatie kan variëren. Het kan gaan om jongens en meisjes die thuis acuut gevaar lopen omdat een ruzie met een van de ouders escaleert. Of jongeren die op het punt staan zichzelf zwaar te verwonden. Maar ook: een alleenstaande moeder die even niet meer voor haar kinderen kan zorgen omdat ze in het ziekenhuis ligt.

Niet helpen maar behelpen

Wanneer zo'n noodgeval zich aandient, worden binnen de jeugdhulp crisisnetwerken geactiveerd. Zij zorgen zo snel mogelijk voor opvang, begeleiding of andere bijstand, maar zijn zwaar overbevraagd. Dan moeten er noodgrepen toegepast worden. In 2014 dus bijna 700 keer van de 5.500 gevallen. Meestal wordt er toch nog een plaatsje of begeleiding gevonden in de reguliere jeugdzorg, desnoods slaapt er iemand in het muzieklokaal. Soms wordt er hulp gezocht bij de familie. Af en toe worden de jongeren gewoon weer naar huis gestuurd. Het is behelpen, de jongeren krijgen niet de hulp die ze wensen.

In de meest extreme gevallen, wanneer het gewoon gevaarlijk is de jongere vrij op straat te laten lopen en er echt nergens plaats is, wordt hij of zij te slapen gelegd in een cel. In 2015 zijn er in Antwerpen alleen tien dergelijke gevallen bekend. "De laatste was net voor Kerstmis", zegt jeugdrechter Denoyelle. "Een jongeman sliep toen enkele nachten hier in de cel."

Let wel, in veel van de gekende gevallen ging het om een juridische tussenkomst, via de jeugdrechter. Die zijn niet opgenomen in de cijfers van Vandeurzen. "Maar ook in die gevallen valt niet uit te sluiten dat er iemand in de cel heeft moeten slapen", zegt Peter Jan Bogaert, van het Agentschap Jongerenwelzijn. Hij nuanceert: "Lang niet alle gevallen zijn zo dramatisch als degene die de pers halen, maar we steken niet weg dat er probleem is. Elk geval waar niet de juiste oplossing wordt gevonden, is er een te veel."

Dit probleem is terug te brengen naar de basis: de lange wachtlijsten bij de reguliere zorg. Regelmatig komen jongeren voor de tweede of derde keer in de crisisopvang terecht. Ze zouden op lange termijn geholpen moeten worden, maar er is geen plaats voor hen. Anderen worden vaak van crisisopvang naar crisisopvang gestuurd, in afwachting van reële hulp in een zorgcentrum.

Minister Vandeurzen wijst erop dat hij in totaal vier miljoen euro investeert in de jeugdhulp. Antwerpen, waar de noden het hoogst zijn, krijgt prioriteit. Ook komen er negen extra mensen bij de crisiscentra en worden er ook extra opvangplaatsen gecreëerd voor noodopvang en -begeleiding.

Exacte cijfers over het aantal jongeren dat een nacht in de gevangenis heeft moeten doorbrengen, heeft hij niet. "Onbegrijpelijk", vindt Van den Brandt. "Zo'n prangend probleem moet hij toch monitoren." De investeringen van Vandeurzen in het crisiscentrum vindt ze ruim onvoldoende. "In dat tempo zal Vlaanderen nooit in staat zijn een antwoord te bieden op jongeren in crisis." De beste oplossing voor haar? De wachtlijsten aanpakken. "Die lopen op tot vier jaar. Er moet extra zorg komen voor 7.000 jongeren."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234