Zaterdag 10/04/2021

Crisis nekt gloednieuw kunstcomplex

Zes maanden geleden ging in het Noord-Spaanse Avilés het Centro Niemeyer open, een prestigieuze kunsttempel die de oude industriestad op de wereldkaart had moeten zetten, net als Bilbao met zijn Guggenheim. Helaas, de economische crisis en een politiek geschil hebben er anders over beslist. Tot woede van de lokale bevolking vindt er volgend weekend alweer het voorlopig laatste optreden plaats.

Zevenentwintig maart dit jaar. In Avilés, een naar reconversie hunkerende mijnstad in het Noord-Spaanse prinsdom Asturië, zakten duizenden burgers naar het Centro Niemeyer af. Aan het cultuurcentrum, naar de plannen van de Braziliaanse architect Oscar Niemeyer (104), was vierenhalf jaar gebouwd en daar stond het dan: een witte koepel en zwierige lijnen zoals de vader van Brasília er her en der in eigen land en daarbuiten opgetrokken heeft. Kostenplaatje: 44 miljoen euro.

De stichting die het complex runt, voerde sindsdien onder meer Richard III van Shakespeare op, met de Amerikaanse acteur Kevin Spacey in de hoofdrol. Ook zijn landgenoot Woody Allen kwam langs, net als regisseur Julian Schnabel. Opera, klassieke en popmuziek, hedendaagse kunst, dans of theater, in Avilés zou het allemaal kunnen. Met zijn ligging aan de Atlantische Oceaan wilde het stadje zich net als Bilbao op de internationale kaart van de hipheid projecteren.

Helaas, lang heeft het liedje niet geduurd. Door de economische crisis bedroegen de werkingsmiddelen sowieso al minder dan verhoopt, een politiek geschil deed de rest: begin deze maand besloot de conservatieve deelstaatregering van Asturië de activiteiten van het Centro Niemeyer op te schorten. Op 8 oktober mag bailaora María Pagés er een laatste flamenco dansen, waarna voorlopig het doek valt over het centrum. Én over de hoop dat het linkse arbeidersbastion een tweede adem vindt als cultuurbaken.

Regionaal regeringsleider Francisco Álvarez Cascos motiveerde zijn beslissing op grond van 'ernstige onregelmatigheden' in de boekhouding van het centrum. De regering is mede-eigenaar van het gebouw en hoest ook meer dan de helft van de werkingskosten op. "Een instelling kan geen cultuurprogramma runnen als ze geen controle toelaat of ontransparant is", zei Álvarez Cascos vorige week op de regionale tv-zender RTPA. "Dat is momenteel de situatie in het Niemeyer en dat weten ook de verantwoordelijken."

Concreet is er sprake van niet gerechtvaardigde of bewijsbare uitgaven. De directie zou losjes omgesprongen zijn met hotelrekeningen, reis- en restaurantkosten, en nauwelijks facturen kunnen voorleggen. Maar zelf beschuldigt ze Álvarez Cascos ervan spijkers op laag water te zoeken. Hij zou een voorwendsel gezocht hebben om geld te sparen en in een moeite door zijn politieke rivalen af te straffen. Het Niemeyer draaide sowieso al maar op "een erg bescheiden 900.000 euro" per jaar, en door de sluiting dreigt het tot overmaat van ramp 600.000 euro schadevergoeding te moeten betalen, aldus directeur José Luis Rebollo.

Ook de lokale handelaars zijn niet te spreken. Crisis of niet, maar volgens de Unión de Comerciantes de Avilés y Comarca (UCAyC) was het aantal toeristen in het stadje sinds de opening van het Niemeyer verviervoudigd. UCAyC-woordvoerder Agustín Gutiérrez had het zelfs over 'een Niemeyerspirit' die door Avilés waarde en een heel nieuwe wind deed waaien. Dat elan is nu gebroken. Om druk uit te oefenen op de autoriteiten en het cultuurcentrum weer on speaking terms te krijgen met de regering in Oviedo, zette het UCAyC zondag een betoging op. Die bracht drie- tot vierduizend burgers op de been.

De socialistische burgemeester van de stad, Pilar Varela, riep de conservatieven intussen op "hun houding tegenover het Niemeyer radicaal te herzien". Velen in Avilés zeggen dat de deelstaatregering haar stempel op de programmering wil drukken en het centrum zijn onafhankelijkheid en vrijheid wil ontnemen.

Blijft de vraag wat er met het Niemeyer te gebeuren staat. Hoewel niemand verwacht dat het complex een witte olifant wordt, blijft het na zaterdag een lege huls, hooguit interessant voor toeristen die het werk van de oude Braziliaan willen leren kennen. De Spaanse cultuurminister en regisseuse Ángeles González-Sinde pleit inmiddels voor "een oplossing via de dialoog".

Uitkijken is het alvast naar 15 december: dan vervalt het - voorlopige - huurcontract dat de Stichting met de deelstaat afgesloten had, en komt er misschien een nieuw, goedkoper team aan zet.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234