Vrijdag 20/05/2022

Crisis in de bib (bis)

Crisis in de bibliotheek, stond er boven dit stukje nog geen twee weken geleden (DM 30/4). Het was een vertaling van een commentaar uit The Independent. Daarin schetste Janet Street-Porter een onthutsend beeld van de situatie in het Britse bibliotheekwezen. Sinds 1984 is het aantal bibliotheekbezoekers aan de andere kant van het Kanaal gehalveerd. Het aantal ontleningen is gedaald met 9 procent.

Recente cijfers uit de Vlaamse Regionale Indicatoren en een onderzoek van professor Hans Waege (UGent) naar de situatie van de bibliotheken (en cultuurcentra) in Vlaams-Brabant roepen ook vragen op over de situatie in Vlaanderen (zie pagina 3). Laat ons wel wezen: zo catastrofaal als in Groot-Brittannië zijn de Vlaamse cijfers bijlange niet, maar toch kun je een aantal opmerkelijke conclusies trekken. Zo bereiken de bibliotheken helemaal niet het publiek waar ze in de eerste plaats voor bedoeld zijn: de laaggeschoolden. Slechts 8 procent van de bib-bezoekers is laaggeschoold. Tussen de rekken struinen vooral hogere bedienden en kaderleden. We hebben hier dus onmiskenbaar te doen met een knoert van een Mattheuseffect: wie geld genoeg heeft om een boek te kopen, maakt het meest gebruik van een gemeenschapsvoorziening die vooral voor minder kapitaalkrachtigen bestemd is. Bibliotheken ressorteren onder de administratie 'volksontwikkeling', toch?

Professor Waege trekt wel een erg dubieuze conclusie uit zijn onderzoek. Volgens hem bewijzen de cijfers dat niet alleen opera en theater elitair zijn, maar zelfs bibliotheken en culturele centra. "Men moet dus ophouden de gevestigde cultuurhuizen te belagen voor hun 'elitaire karakter'." Hoezo? Is het feit dat cultuurinstellingen er niet in slagen een breed publiek te bereiken dan een natuurwet waar we ons maar bij moeten neerleggen?

Laat ons beginnen met de simpele dingen. Om een bibliotheek te kunnen bezoeken - of je nu rijk of arm, laag- of hooggeschoold bent - moet ze eerst open zijn. Welnu, de grootste bibliotheek van Vlaanderen, de Centrale Openbare Bibliotheek van Antwerpen is 41,5 uur per week open. Wie een nine-to-five job heeft - en uit de studie Moeder waarom werken wij? bleek deze week dat vooral laaggeschoolden in dat geval verkeren (DM 10/5) - kan er amper twaalf uur per week terecht. Als je op het Kiel woont, kun je 24 uur per week terecht in de bibliotheek, waarvan zes uur na de normale werkuren. In Gent is de situatie al wat beter (de centrale bibliotheek is 50 uur per week open, meestal tot 19 uur, maar de kleinere bibliotheken zijn amper drie dagen per week voor een uurtje of twee open).

Ter vergelijking: de Carrefour van Turnhout is elke dag van 8.30 uur tot 20 uur open en op vrijdag tot 21 uur. Dat maakt in totaal 70 uur. Misschien kan ik daar vanavond nog een boek mee grissen. Dankzij de grootmoeder van Patrick Janssens zijn ze er spotgoedkoop.

Karl van den Broeck

Chef cultuur

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234