Woensdag 05/10/2022

InterviewDrugsgeweld

Criminoloog Charlotte Colman over recente Antwerpse schietincidenten: ‘Je kunt moeilijk stellen dat het drugsmilieu harder wordt’

In de buurt van het Centraal Station in Antwerpen vond in de nacht van woensdag op donderdag rond 3.30 uur een nieuwe schietpartij plaats.  Beeld Marc De Roeck
In de buurt van het Centraal Station in Antwerpen vond in de nacht van woensdag op donderdag rond 3.30 uur een nieuwe schietpartij plaats.Beeld Marc De Roeck

Voor de derde keer in vier dagen tijd schrikte Antwerpen woensdag op van een mogelijk drugsgerelateerd incident. Er zijn steeds meer schietpartijen en explosies, maar volgens criminoloog Charlotte Colman (UGent) betekent dat niet dat de rol van het geweld verandert. ‘Wat we nu zien, is niet nieuw.’

Paul Notelteirs

In het verleden had Antwerps drugsgeweld volgens experts een ‘waarschuwende’ functie. Deze week vielen er plots een gewonde en een dode. Wat is er veranderd?

“Ik denk dat je moeilijk kunt stellen dat het drugsmilieu harder wordt. Wat we vandaag zien, is namelijk niet nieuw. Het grootste deel van het geweld blijft onzichtbaar voor de maatschappij. Daardoor kennen we de zwaardere vormen van geweld, zoals de menselijke slachtoffers, niet altijd. In Antwerpen waren er deze zomer wel heel wat incidenten, maar dat komt altijd in golven. Het bewijst dat er onrust is in het criminele milieu. De oorzaak daarvoor is lastig om te bepalen. Misschien liep een smokkelactie mis, liep iemand over naar een andere kant of is er sprake van intimidatie. Soms gebruiken personen uit het criminele milieu de tactiek ook om politie en justitie in een bepaalde richting te doen kijken, op andere momenten gaat het om terreinafbakening. Dat is altijd zo geweest.”

Veel Antwerpenaren zijn bezorgd over die geweldstoename. Hoe groot acht u de kans dat er straks burgerslachtoffers vallen?

“De angst is begrijpelijk, maar dergelijke groepen zijn er niet op uit om burgerslachtoffers te maken. Ze hebben meestal erg specifieke targets in gedachten. Dat wil niet zeggen dat het nooit fout kan lopen. In Nederland zagen we de voorbije jaren bijvoorbeeld al gevallen van verdwaalde kogels of ‘vergismoorden’. Opdrachtgevers geven criminelen dan een beschrijving van het uiterlijk of de wagen van hun doelwit, maar op het moment van de aanslag passeert er soms een onschuldige en nietsvermoedende burger. Die vangt dan de kogel op voor het oorspronkelijke doelwit. Alleen is dat dus niet waarom mensen in het drugsmilieu geweld willen gebruiken.”

Het Antwerpse stadsbestuur en de federale regering geven elkaar de schuld voor de slabakkende drugsaanpak. Wie heeft gelijk?

“Het is een verantwoordelijkheid die het federale en lokale niveau samen met anderen dragen. Antwerps burgemeester Bart De Wever (N-VA, PN) wil bijvoorbeeld een uitgebreider wettelijk kader voor bestuurlijke handhaving om zelf sterker op te treden in zijn stad. Dat laat al even op zich wachten en er zijn strubbelingen binnen de federale regering om het rond te krijgen, wat voor frustraties zorgt. Tegelijkertijd kan de stad zelf ook verder inzetten op sensibilisering, preventie en hulpverlening. Daarnaast is het belangrijk om jongeren uit kwetsbare groepen uit het criminele milieu te houden. Zij nemen wel vaker de rol van koeriers binnen de kleinhandel op zich. Ze kiezen voor het snelle geld en het is niet eenvoudig om hen later weer op het rechte te pad brengen. Het probleem is sowieso gelaagd en verschillende instanties zijn bevoegd. Er is dus niet één antwoord op de vraag hoe het beter kan.”

Charlotte Colman.  Beeld RV
Charlotte Colman.Beeld RV

De war on drugs sleept al jaren aan en het geweld neemt enkel toe. Waarom kiest ons land niet voor legalisering?

“De vraag is vooral hoe de legalisering van cocaïne in België de bestaande problematiek zou oplossen. Antwerpen is een doorvoerhaven. Een groot deel van de cocaïne die hier aankomt, wordt geproduceerd in Zuid- en Centraal-Amerika en belandt later in de rest van Europa. Als wij als beperkt deel van deze keten de handel en productie zouden legaliseren, heeft dat dus weinig impact. Daarvoor is minstens een Europese aanpak nodig. Bovendien brengt een legalisering van cocaïne heel wat praktische vragen met zich mee. Hoe zouden we de productie bijvoorbeeld organiseren?”

Oppositiepartij Vlaams Belang wil het leger inzetten om de situatie te laten de-escaleren. Welke impact kunnen meer blauw en kaki op straat hebben?

“De drugsaanpak heeft sowieso ondersteuning nodig, maar het is noodzakelijk om grondig na te denken over welke profielen we willen aantrekken. De federale politie heeft bijvoorbeeld experten nodig die de financiële stromen van het drugsmilieu kunnen blootleggen en analyseren. Op die manier kan ons land de grote vissen binnen het criminele milieu raken waar het pijn doet: in hun portefeuille. Zij kunnen de hulp gebruiken van data-ingenieurs die systemen uitdenken om sneller grote hoeveelheden gegevens te analyseren. Deze aanwervingen gebeuren vandaag al, maar worden bemoeilijkt omdat privébedrijven vaak meer betalen of extra’s aanbieden.

“Ook de scheepvaartpolitie kan extra ondersteuning gebruiken. Deze dienst kampt met een tekort aan middelen en mensen, waardoor bepaalde patrouilles vandaag niet meer uitgevoerd kunnen worden. Dat is problematisch, want we moeten de pakkans voor smokkel net vergroten. Daarom mag justitie niet vergeten worden en moeten er extra magistraten en rechters komen.”

Aan die aanpak is een stevig prijskaartje verbonden. Hoe valt dat te rechtvaardigen nadat eerdere investeringen in de drugsstrijd weinig succes hebben opgeleverd?

“Het gaat om gerichte investeringen. Niet alleen in mensen en hun expertises, maar ook in infrastructuur zoals wagens of computers. Deze doordachte aanpak kan sneller zijn vruchten afwerpen. Al zijn er sowieso nog wettelijke obstakels voor deze strategie uitgevoerd kan worden. Zo zijn er beperkingen over welke landen en diensten informatie met elkaar mogen uitwisselen, daar hebben de criminele organisaties nooit last van.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234