Woensdag 12/05/2021

Creatief met computers

'Antz' met de stemmen van Woody Allen, Gene Hackman, Sharon Stone en Sylvester Stallone

Ludo Wijnen

Stelt u zich even een werkmier voor die overeenkomsten vertoont met de neurotische trekjes van Woody Allen en op de sofa van de mierenpsychiater komt klagen dat ze zich zo onbetekenend voelt in de kolonie. Als uw verbeeldingsvermogen groot genoeg is, hebt u een idee van de openingsscène die onmiddellijk de toon zet van Antz. Z-4195, of kortweg 'Z', stelt de geordende maatschappij ter discussie en wordt tegen wil en dank een profeet. Dat stelt hem in staat om prinses Bala, ingesproken door Sharon Stone, het hof te maken. Zeer tot ongenoegen van generaal Mandible, stem van Gene Hackman, die andere plannen voor prinses Bala heeft. Verder werd er een beroep gedaan op de bekende stemmen van Dan Aykroyd, Anne Bancroft, Sylvester Stallone en Christopher Walken.

De computeranimatiestudio PDI en Dreamworks geven hiermee een uitermate geslaagd en creatief antwoord op Toy Story van Pixar en Disney. "De competitie dwingt ons om voortdurend op de toppen van onze tenen te lopen, maar dat ervaren we als een positief gegeven," aldus de debuterende regisseurs Tim Johnson en Eric Darnell, die hun film kwamen voorstellen op het 25ste Filmfestival van Vlaanderen. "Toen we twee jaar geleden aan het project begonnen, was het nog niet mogelijk om water of grote menigten met de computer te genereren. PDI heeft daar zelf software voor ontwikkeld, met als gevolg dat die scènes nu technologische hoogstandjes zijn," vertelt Johnson.

"Maar het verhaal blijft uiteindelijk het belangrijkste," voegt Darnell eraan toe. "Een succesvol productiehuis zal er altijd wel in slagen om oplossingen te vinden voor dat soort problemen. De kracht van een film wordt nog altijd bepaald door de karakters en het verhaal. Daarom was het ook geen overbodige luxe om deze film met z'n tweeën te regisseren. Wij moesten voortdurend 180 mensen op een zinvolle manier laten werken. Uit de veelheid van ideeën die vanuit de verschillende teams werd aangereikt, moesten we de beste kiezen en ze samenballen tot een eenheid."

Het spreekt voor zich dat ook Jeffrey Katzenberg, die na zowat tien jaar aan het hoofd van Disney gestaan te hebben Dreamworks mee oprichtte, daar zijn zegje in had. "Dreamworks is nog nieuw en wil een eigen, gedurfd imago opbouwen, dat speelde in ons voordeel," meent Johnson. "Katzenberg wil zich afzetten tegen Disney en animatiefilms maken voor tieners en volwassenen. Dat werkte verfrissend maar ook beangstigend. Dit is een animatiefilm die niet gebaseerd is op een sprookje, waarin geen grappige nevenfiguurtjes opduiken en waarin niet gezongen wordt. Er werd echter nooit druk op ons uitgeoefend, wij weten niet eens wat het budget is.

"We werkten ook rechtstreeks met Katzenberg, hij heeft de unieke gave om een film in wording te bekijken met de onbevangenheid van het publiek. Hij kan van een verhitte, zakelijke discussie aan de telefoon onmiddellijk zijn aandacht verleggen naar een scène en dan zeggen wat er schort: dit begrijpt het publiek niet, dat kan sterker, enzovoort. Soms deed het pijn om dingen waar je weken aan gewerkt had helemaal te herzien, maar eigenlijk heeft hij onze grenzen voortdurend helpen verleggen. Er was wel één punt waar we voet bij stuk hebben gehouden: hij zag de wespen niet zo zitten en toch hebben we ze erin gehouden. Achteraf zei hij dat we gelijk hadden en dat ze prima werkten. Maar in negentig procent van de gevallen had hij het bij het rechte eind."

In hun zoektocht naar de beste beelden dienden de regisseurs niet alleen rekening te houden met de mening van Katzenberg, ook het budget en de tijdslimiet dwongen hen soms tot compromissen. "Op een bepaald moment belanden Z en prinses Bala buiten de kolonie en banen ze zich een weg door planten en gewassen. Oorspronkelijk hadden we heel wat meer details voorzien, maar de producenten zeiden ons dat het gewoon niet haalbaar was," aldus Johnson. "Voor elke scène moet je nagaan waar je je geld aan wilt besteden. Bij een emotioneel moment kun je bijvoorbeeld de achtergrond wat waziger maken zodat hij gemakkelijker te programmeren wordt."

"Het komt er vooral op aan dat je geen toegevingen doet aan de essentie van een beeld," vervolgt Darnell. "Zolang je op de sleutelmomenten de juiste toon weet te treffen, blijft het ritme gehandhaafd. Op die ogenblikken mag het publiek niet afgeleid worden door zichtbare tekortkomingen. We hebben ook een hoop geld gespaard door een gimmick die we aan Blade Runner ontleend hebben. Die film begint met een shot waarin de politie Harrison Ford oppikt en vervolgens over de hele stad vliegt. Wij doen ongeveer hetzelfde, in de eerste tien minuten gebruiken we een hoop dure shots, die de hele kolonie in beeld brengen. Later begrijpt het publiek snel dat de handeling plaatsvindt in die context en hoef je nog zeer weinig van dat soort beelden te gebruiken. Ze zitten op dat moment al in de verbeelding van de kijker.

"Een goed voorbeeld daarvan is de sequentie waarin Weaver (een soldatenmier, ingesproken door Stallone, LW) zijn vriendin leert kennen in de graaftunnel. Enkele stemmen op de geluidsband volstaan om de kijker duidelijk te maken dat ze omringd zijn door een massa werkende mieren, hij weet waar de personages zich bevinden en kan zich de rest zelf voorstellen. Dat maakt het shot goedkoper en efficiënter, terwijl de scène er inhoudelijk niet onder lijdt. Het gaat over twee mieren die even een persoonlijk moment met elkaar delen."

Zinnen als deze laatste mogen de volwassen kijker nogmaals wijzen op het heerlijk absurde karakter van de film. "Ik heb Antz aan mijn vijfjarig zoontje laten zien en hij hield er niet zo van als van andere animatiefilms," vertelt Darnell. "De film is ook niet voor hem bedoeld. Ik heb hem vooral laten zien om uit te leggen waarom ik de laatste tijd zo weinig thuis ben geweest (lacht). Ik denk dat je minstens zeven jaar oud moeten zijn om de karakters een beetje te begrijpen. Jongere kijkertjes zullen zich vooral amuseren met het verhaal en de visuele grapjes, terwijl tieners en volwassenen kunnen lachen met de dialogen. Ik durf dat te zeggen omdat ik Woody Allen zijn tekst in de studio tot leven heb zien brengen. Hij maakte de zinnen stuk voor stuk grappiger dan ze op papier leken. Er speelden heel wat shows in de stad toen hij zijn rol kwam inspreken maar ik ben zeker dat we die dag de beste zitjes hadden."

De evoluties in computeranimatie gaan razendsnel, maar insecten blijven het momenteel erg goed doen. "Ze werden gebruikt in Joe's Apartment, Starship Troopers en zullen ook te zien zijn in de volgende van Pixar, A Bug's Life," resumeert Johnson. "Hun gesegmenteerde lichaam en harde contouren lenen zich natuurlijk uitermate goed voor computeranimatie. Daarnaast kun je door de drie dimensies in deze vorm van animatie het perspectief bieden van iemand die twee millimeter groot is en dat is op zich ook leuk. We hebben weer een eindje afgelegd in het verbeteren van de gelaatsuitdrukkingen maar de textuur van menselijke huid en haren blijft een haast onmogelijke opdracht. Toch verwacht ik dat het koude, plastic uitzicht van computeranimatie op korte termijn zal verzachten en verbeteren." In Gerri's Game, de laatste korte film van Pixar, worden de gelaatsuitdrukkingen van een grijsaard in ieder geval trefzeker en hilarisch in beeld gebracht. Zolang de creatievelingen achter de computer elkaar op deze manier blijven stimuleren, staan ons als kijker nog mooie tijden te wachten.

TITEL: Antz. REGIE: Eric Darnell en Tim Johnson. SCENARIO: Todd Alcott, Chris Weitz en Paul Weitz. MUZIEK: Harry Gregson-Williams en John Powell. PRODUCTIE: Brad Lewis, Aron Warner en Patty Wooton. STEMMEN: Woody Allen, Sharon Stone, Gene Hackman, Sylvester Stallone, Danny Glover, Dan Aykroyd, Anne Bancroft. Verenigde Staten, 1998, kleur, 77 min. Gedistribueerd door U.I.P.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234