Zondag 29/11/2020

"Crash verklaren vanuit een stoornis is gevaarlijk"

Andreas Lubitz.Beeld AFP

Andreas Lubitz, de copiloot die de Germanwings-vlucht liet neerstorten, zou depressief zijn geweest en zou daarvoor in behandeling zijn geweest. Maar verklaart dat de catastrofe in de Alpen, waarbij hijzelf en 149 personen om het leven kwamen? Psychologen en psychiaters menen van niet.

Glimlachend voor de Golden Gate Bridge in San Francisco. Het was het eerste beeld dat de wereld zag van Andreas Lubitz, de 27-jarige Duitse copiloot die Germanwings-vlucht 4U9525 dinsdag liet crashen tegen een bergflank in de Franse Alpen. Vliegen was zijn jongensdroom, zo leerde het brede publiek donderdag. Een vaststelling die meteen werd gevolgd door berichten over zijn psychische gesteldheid.

Het gereputeerde magazine Der Spiegel en boulevardkrant Bild probeerden, net als vele andere media, volop in het hoofd van Lubitz te kijken. Zo zou hij in 2009 last hebben gehad van een zware burn-out of depressie en moest hij zijn opleiding bij Lufthansa onderbreken. Ook zou hij regelmatig last hebben gehad van paniek- en angstaanvallen.

'Zelfmoordpiloot'

De buitenlandse krantenkoppen logen er dan ook niet om. Vooral de Britse tabloids lieten zich niet onbetuigd. "Zelfmoordpiloot had een lange geschiedenis van depressies", kopte de Daily Mail. "Waarom kreeg hij in hemelsnaam toestemming om te vliegen?" Ook in eigen land werd, al dan niet direct, een link gelegd tussen de vermeende depressie en de crash.

Duidelijkheid kwam er nog niet. Er werd bij een huiszoeking een verscheurd doktersbriefje gevonden, waaruit bleek dat hij verzwegen had dat hij ziek was. Dat briefje zou komen van een in Rijnland-Palts werkzame neuroloog en psychiater bij wie hij al enige tijd in behandeling was. Daarnaast meldde het universiteitsziekenhuis in Düsseldorf dat Lubitz bij hen was langsgekomen. Niet voor een depressie, wel voor een diagnostisch onderzoek.

Het blijft daardoor gissen waar Lubitz exact onder gebukt ging. En zulke speculaties, zo meent het Britse Royal College of Psychiatrists, zijn ongepast. "Als het al zo is dat deze piloot depressief was, dan moeten we in gedachten houden dat miljoenen mensen daar last van hebben. We weten nog niet wat we kunnen leren uit de crash, maar we moeten voorzichtig zijn."

Stigma

Een oproep die ondersteund wordt door Belgische psychiaters en psychologen. Ook zij geloven dat de daad van Lubitz niet zomaar kan worden verklaard vanuit een psychiatrische aandoening. "Suïcidaliteit in het kader van een depressie gaat zeer zelden gepaard met het meenemen van andere mensen", zegt psychiater Joris Vandenberghe (KU Leuven/UZ Leuven). "Als het toch gebeurt, gaat het altijd om personen uit de directe omgeving. Het is te gemakkelijk om het op waanzin te schuiven. De schaamte en angst bij personen met een psychische aandoening is al groot en de berichtgeving werkt dat in de hand. Dit heeft een grote impact op mensen met een depressie."

Vandenberghe vreest, net als de Vlaamse Vereniging voor Psychiatrie (VVP) en de Belgische Federatie van Psychologen (BFP), dat het stigma dat al op psychische aandoeningen kleeft nog hardnekkiger wordt. Het zou kunnen betekenen dat mensen met een depressie of suïcidale gedachten zich niet meer durven uiten.

"Ik begrijp dat de samenleving antwoorden wenst, maar soms zijn die er niet", zegt BFP-bestuurder Koen Lowet. "Deze connotatie aan de crash geven, is gevaarlijk. Dit kan niet worden teruggebracht tot één enkele aandoening. Door nu de link sterk te leggen, denken mensen met een depressie eerder dat zij gek of gevaarlijk zijn. Zij zullen minder snel naar een arts stappen, terwijl zij vaak geholpen kunnen worden en geen enkel gevaar vormen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234