Vrijdag 15/01/2021

'Cowboy Henk, dat is de kunst van de eenvoud'

Twintig jaar geleden verscheen Cowboy Henk, het geblokte heerschap met de forse bananenkuif, voor het eerst in deze krant. Zijn intro was opvallend en ging gepaard met de nodige controverse. Officieel mag de verjaardagstaart pas worden aangesneden op 24 september, maar gisteren verscheen alvast een jubileumuitgave, een verscheurkalender en een album met verzameld werk. Tekenaar Herr Seele blikt terug op twee bewogen decennia. Een gesprek over classicisme, Auschwitz, het internationale avontuur, tieten en de Vlaamse primitieven.

Oostende / Van onze medewerker

Geert De Weyer

Vieze vuiligheid. Stupide. Lulkoek. Dat waren slechts enkele bewoordingen die een lezer in 1981 in petto had voor de nieuwbakken stripheld in De Morgen. Het begon nochtans vrij onschuldig. Bij de eerste platen die Kamagurka en Herr Seele gezamenlijk aan de redactie overhandigden, was er zelfs nog geen sprake van Cowboy Henk. Eerst was er nog die andere stripfiguur: Bob Plagiaat.

Herr Seele: "Dat ging zo. We hadden de dag ervoor een mop in De Standaard zien staan en lieten het Bob Plagiaat gewoon navertellen. Poepsimpel, eigenlijk. In feite maakten we gewoon de concurrentie belachelijk. (Grijnst) Deden we graag." Maar Bob Plagiaat kon niet blijven teren op die formule. Na slechts enkele platen liet Bob met tranen in de ogen aan zijn lezers weten dat hij het beu was, dat hij slechts een tweederangsfiguur was en dat het tijd werd voor een andere, echte held. "Toen hebben we Cowboy Henk in leven geroepen", aldus Herr Seele. Op 24 september 1981 zag de krantenlezer Cowboy Henk eerst van de rug af, pas een dag later werden de toen nog bescheiden kuif en gelaatstrekken van het nieuwe strippersonage zichtbaar.

Herr Seele, alias van Peter van Heirseele (42), was toen net enkele weken eerder uit Wales teruggekeerd met een diploma - nog nat van de inkt - van pianostemmer op zak, en werd in geen tijd door zijn vroegere studiegenoot aan de Gentse tekenacademie Kamagurka gevraagd de tekeningen van Cowboy Henk op zich te nemen. "Veel tijd was er niet", herinnert de Oostendse tekenaar zich. "We hebben samen amper wat kunnen brainstormen en ik kon al zorgen dat er elke dag een tekening werd afgewerkt. Zo'n anderhalf jaar lang heb ik gewerkt voor 500 frank per plaat. Belachelijk, hé?! Maar ik deed het graag."

De man met de bananenkuif was echter geen lang leven beschoren. Althans niet in De Morgen. "Tja, het was de tijd van het anarchisme. Punk, nota bene een vorm van dadaïsme, sloeg toen alles. Johnny Rotten liep rond met een hakenkruis, gewoon om te choqueren. Alles kon. Maar ja, de redactie kon het niet meer publiceren. Het werd hen te gortig. Zeker wat seks betrof en die episodes over Het Niets (waar er platenlang letterlijk niets gebeurde, gdw) werd hevig gediscussieerd. Van de ene dag op de andere stopten ze met publiceren. We werden zelfs niet verwittigd. Dat vond ik wel grof. Gelukkig heeft Guy Mortier meteen beslist onze held in Humo onder te brengen." De rest is geschiedenis.

Herr Seele haat strips, zei hij ooit, maar hij kan niet ontkennen dat hij zich voor Cowboy Henk heeft laten beïnvloeden door enkele (internationale) stripfiguren, overbekende superhelden incluis. Herr Seele: "Ik denk dat Superman ons misschien wel beïnvloed heeft, ja. Vooral die eerste afleveringen vond ik geweldig. Die waren slecht getekend, maar de sfeer was er. Ik heb ooit een Superman-encyclopedie gekocht, dus die man moet een zekere invloed hebben nagelaten, al weet ik zo niet meteen welke. Idem voor Wonderwoman. Ik hou van sterke vrouwen. En het verhaal achter die stripvrouw?! Wonderwoman werd getekend door een professor die de mensheid de feministische theorie wilde overbrengen. Geweldig toch?! Waar ik ook gek van ben, is Zippy the Pinhead van Bill Griffith en de illustraties van Eric Stanton. Hij tekent sm, maar de ondertoon is humoristisch, anders zou ik het niet leuk vinden. En qua tekeningen hebben de eerste jaren van Willy Vandersteen en Marc Sleen me beïnvloed. In hun werk zat in die beginperiode nog energie, maar na jaren werd het plots bandwerk en dat voel je te hard."

Maar waar Herr Seele echt op drijft, is de voorliefde voor de Vlaamse primitieven. Zelf zegt hij een soort van volkssurrealisme te brengen, een makkelijk verteerbare vorm van surrealisme. Maar in twintig jaar tijd heeft de tand des tijds ook aan 's mans stijl geknaagd. "Vroeger was Henk zeer expressionistisch. Het was woest, kort, met dikke lijnen. Later werd het een veel strakker getekend figuur die luisterde naar bepaalde verhoudingen. Zo kregen neus en oren dezelfde afmetingen, een soort van classicisme. Maar het bleef simpel. Cowboy Henk, dat is de kunst van de eenvoud. We hebben onszelf getemperd, hebben leren tekenen. De bladindeling werd mooier en evenwichtiger en er zat ritme in het verhaal.

Henks balzak pompte zichzelf ooit op ter grootte van een airbag, hij had last van extreem natte dromen, zijn hond deed aan een wrede vorm van benjiplassen, zijn stijve jongeheer sloop meer dan eens de pagina's in en zijn houten koekoeksvogel schrikt er niet voor terug hem en zijn gezelschap zo nu en dan eens flink onder te kotsen. De stempel 'niet voor publicatie vatbaar' heeft het duo echter slechts zelden te slikken gekregen. "Mortier heeft bijna alles gepubliceerd", zegt Herr Seele niet zonder trots. "Enkele gags, waaronder Cowboy Henk die in het park eendjes voert om ze erna met een jachtgeweer af te knallen, vond hij niet grappig en wees hij af. Maakt niet uit, want maanden later schoven we hem diezelfde gag opnieuw onder de neus. (Glimlacht) Blijven proberen, hé?!" Racisme kon ook niet. "We tekenden altijd van die roze, blanke gezichten. Toen we dat eindelijk eens wilden veranderen en een slachtoffer van Cowboy Henk bruin of zwart inkleurden, kwamen we plots heel racistisch over. Dat kon dus ook niet."

En vorig jaar was er nog de controverse over een cartoon rond Auschwitz, gepubliceerd in Het Parool. Toen die cartoon, waarin Henk zijn sinterklaasschoen plaatste voor de verbrandingsoven van Auschwitz, reageerde de joodse gemeenschap in Nederland onthutst. Herr Seele kijkt er met gemengde gevoelens op terug. "We beseften wel dat het een zwaar thema was, maar ik vond dat ik het erg sober had aangebracht. Net die soberheid maakte het echter dramatischer. Sindsdien worden we in Nederland, waar we dagelijks publiceren in Het Parool en Rotterdams Dagblad zwaar geviseerd. Ik hoorde net dat er daar zelfs een anti-Cowboy Henk-site zou zijn opgericht. En eergisteren stond er weer een lezersbrief in Het Parool, waarin een oudere man - 'Ik lees al vijftig jaar Het Parool. Blabla...' - zijn ongenoegen uitte. Tja... We proberen nochtans de grappen zo toegankelijk mogelijk te maken. We moeten er zes in de week afleveren, waaruit Mortier dan weer de beste kan reserveren voor Humo. Mortier heeft nergens problemen mee, maar voor Het Parool proberen we zelfs geen blote tieten te plaatsen, hoewel dat tegenwoordig toch geen probleem zou mogen zijn. Zelfs een erectie in een broek proberen we te vermijden.

"Ach, het zijn woelige tijden voor de echte strip. Die kleine dagbladen vinden het wel allemaal leuk, maar die grote conservatieve mastodontkranten willen het niet brengen. Kijk, Kama's eigen werk is relativerender, poëtischer zelfs. En poëzie verkoopt goed, iedereen is ernaar op zoek. Maar Cowboy Henk is agressiever. Dat is het nadeel van surrealisme: het is revolutionairder."

Maar het is niet alles humor wat de klok slaat in het Cowboy Henk-oeuvre. Herr Seele is van mening dat te veel mensen enkel naar de pointe van de grap kijken, terwijl de pagina op zich zoveel meer moois te bieden heeft. "Magritte had het ook. Hij maakte er een soort puzzel van, en er was een onderliggend thema. Wie lang zocht, vond uiteindelijk de sleutel. Zijn schilderij Le Mal du Pays bijvoorbeeld, maakte hij in 1940 toen hij in ballingschap leefde. Je ziet een man die triest over de reling leunt en op de achtergrond bemerk je een leeuw. Dat is natuurlijk de Belgische leeuw en dan besef je dat hij het over heimwee heeft. Dat maak ik er tenminste van. Dat is bij mijn platen ook zo. Althans, ik probeer het erin te verwerken, maar dat is niet altijd mogelijk. We publiceren ook zoveel. Soms vind ik dat het te veel christmas pudding is, maar toch... Kijk maar eens naar die beginplaatjes, waar we sfeer en stillevens brengen. Die platen zijn soms erg mooi, maar de lezer vliegt er meteen overheen, op zoek naar de grap. Jammer."

Wat de toekomst voor Cowboy Henk zal brengen, is nog niet duidelijk. Momenteel werken Kamagurka en Herr Seele aan een 3D-uitvoering van hun held en worden er ook handjes uitgestoken naar het buitenland. "We zijn er nooit mee bezig geweest, zijn zelfs laks geweest en hebben kansen laten liggen", geeft Herr Seele toe. "Zo heeft Details, een van de tien best verkochte Amerikaanse magazines, ons ooit gevraagd tekeningen te leveren, maar we hebben er te weinig werk van gemaakt. En er heeft ooit een bekende New Yorkse animatiefilmer interesse getoond in Cowboy Henk, maar ook dat is uiteindelijk niets geworden. Cowboy Henk verscheen eerder al wel in twee Scandinavische magazines (waaronder Elixer), Italië, Spanje, Frankrijk (l'Echo des Savannes en momenteel in Le Psychopat), enkele Zwitserse vertalingen werden gepubliceerd, er was de Engelse vertaling King of Dental Floss en de publicatie in RAW, het magazine van Art Spiegelman. Enkele jaren geleden trachtte het duo een Engelstalige comic op de markt te brengen met de werktitel 'Belgian Fame', maar ook dat werd niets. Nu is er opnieuw belangstelling om Cowboy Henk in het buitenland - "Amerika zou wel leuk zijn" - te lanceren, maar dat is moeilijker dan het lijkt."

Herr Seele ging provisoir naar de States, maar kreeg nul op het rekest. "Ik heb gemerkt dat die methode in de VS niet werkt. Idem voor internet. Kama is ooit naar National Lampoon getrokken en heeft er meteen werk verkocht. Je moet er dus duidelijk persoonlijke afspraken maken, dan gaat het vlotter. Wat de 3D-Cowboy Henk betreft, daar waren we wel tevreden van de kwaliteit, maar de scenario's waren zwak. We moeten meer voor animatie leren te schrijven." Opvallender is dat Cowboy Henk met geen stokken in de Waalse media te krijgen is. En dat is vreemd, vindt ook de Oostendse tekenaar. "Surrealisme is eigenlijk een typische Waalse aangelegenheid. Kijk maar naar Magritte, Scutenaire of E.L.T. Meesens. Maar de Waalse kranten zijn vrij traditioneel. Kama blijft Le Soir maar bestoken, maar dat wordt niets. Kijk maar eens hoe oubollig hun cartoons zijn. Die gaan ons nooit willen. En mochten ze inlichtingen over ons vragen, dan krijgen ze wellicht meteen te horen dat wij de mannen zijn van de seks en de controverse."

De vele (zij)projecten rond Cowboy Henk houdt echter Herr Seeles wensdroom tegen. "Ik kondig inderdaad al jaren aan dat ik me op schilderen wil toeleggen, maar dat lukt maar niet. Kijk, Kama werkt een schilderij in één dag af. Dat lukt mij niet. Ik moet langzaam opbouwen, technieken onder de knie krijgen. En pianostemmen wil ik natuurlijk ook niet laten vallen. Iedere dag één piano stemmen, dat wil ik blijven doen. Dat is het meest surrealistische beroep bij uitstek."

De Jubileumuitgave De Bananen Kuif over twintig jaar Cowboy Henk, de verscheurkalender en Verzamelde Werken 3 verschenen bij De Stripuitgeverij en kosten respectievelijk 399 frank (9,89 euro), 499 frank (12,37 euro) en 225 frank (5,58 euro).

Strips

'Sinds onze cartoon over Auschwitz worden we in Nederland zwaar geviseerd'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234