Vrijdag 15/01/2021

Coup de théâtre in Genuese cel

Weinig plaatsen lijken zo ver verwijderd van het straatgeweld in Genua als Warren, New Jersey: een slaapstadje op een uur pendelen van New York. Maar sinds 22 juli weet de familie Thomas heel goed waar Genua ligt: hun 21-jarige dochter Susanna zit er al twee weken in de vrouwengevangenis van Voghera. Zij is een van de '25 van Genua', vrijwilligers van de Oostenrijkse straattheatergroep PublixTheaterCaravan die werden opgepakt na de G8-top. Ze riskeren nu tot vijftien jaar cel wegens 'samenzwering om te vernielen en plunderen'. In de VS, Oostenrijk en Italië is door hun aanhouding een politieke rel ontstaan. 'Misschien willen ze hen niet vrijlaten, omdat ze mogen vertellen wat ze hebben doorstaan', zegt schrijver en Nobelprijswinnaar Dario Fo aan De Morgen.

Rome / New York / Van onze correspondenten

Hilary Clarke / Gert Van Langendonck

De woonkamer van de familie Thomas is de voorbije weken omgebouwd tot een heus minicrisiscentrum. Su's vader, Richard Thomas, een informaticus, heeft een website gemaakt waar wordt opgeroepen tot de vrijlating van Su Thomas en de 24 andere arrestanten van Genua. Van alle kanten lopen de steunbetuigingen binnen. Twee Democratische senatoren van New Jersey, Robert Torricelli en Jon Corzine, hebben een gezamenlijke protestbrief geschreven aan de Italiaanse ambassade in Washington D.C. De directrice van de prestigieuze Bryn Mawr-meisjesuniversiteit, waar Thomas les volgt, zegt dat zij "ten onrechte beschuldigd wordt van gewelddaden die zij zeker niet heeft begaan". Bovendien staat de hele quakergemeenschap, zowel in New Jersey als in Italië, als één man achter Su Thomas en haar ouders. "Ik weet niet of men in Europa de quakers kent", zegt een dodelijk vermoeide moeder Cathy Thomas in een telefonisch gesprek met De Morgen, "maar hier in Amerika weet iedereen dat wij bovenal een vredelievende kerk zijn."

Als zoveel van de aandacht uitgaat naar Susanna Thomas, is dat omdat zij zo'n onwaarschijnlijke kandidaat is voor de aanklacht van 'samenzwering om te vernielen en te plunderen', die de '25 van Genua' boven het hoofd hangt. "Su is altijd bezig geweest met sociale rechtvaardigheid", zegt haar moeder, "haar protest uitte ze door middel van liedjes, cartoons en door journalistiek. Ze is nooit betrokken geweest bij enig gewelddadig protest, en ze had ook geen enkel contact met mensen die dat wel deden."

Er zijn andere elementen dan alleen de overtuiging van een moeder die erop wijzen dat de Italiaanse politie met de arrestatie van Thomas waarschijnlijk geen grote slag heeft toegebracht aan de gewelddadige stroming onder antiglobalisten. "Als de Italiaanse politie met de arrestatie van Su en de anderen een voorbeeld heeft willen stellen, dan hebben ze echt wel de verkeerde mensen uitgekozen", zegt advocaat Richard Atkins uit Philadelphia, die door de familie Thomas onder de arm is genomen. "Su is uitzonderlijk. Ze is een praktiserend quaker, een pacifiste, actief in de strijd tegen de doodstraf. Niets, maar dan ook niets wijst erop dat zij zich zou kunnen inlaten met gewelddadig protest."

Atkins en de familie Thomas zijn de voorbije dagen te gast geweest in de ontbijtshows van de drie grote Amerikaanse tv-zenders en CNN. Dat is een hele prestatie, want het straatgeweld rond de G8-top was er tot dusver niet in geslaagd om een plaatsje te veroveren in de Amerikaanse journalen, die de handen vol hebben met de hittegolf, de verdwijning van Chandra Levy en een occasionele haaienaanval. "Ik heb ze in het begin gebeld", zegt Atkins, "maar ze wilden het onderwerp niet behandelen, omdat ze veronderstelden dat het over de bad guys ging. Nu de waarheid stilaan naar boven komt over het optreden van de Italiaanse politie, en over de onberispelijke achtergrond van de arrestanten, is dat helemaal omgeslagen."

Dat de verontwaardiging over de arrestaties pas zo laat op gang is gekomen, heeft veel te maken met het optreden van de Oostenrijkse minister van Buitenlandse Zaken, Bennita Ferrero-Waldner. Die had in een eerste reactie gezegd dat de arrestanten - zestien Oostenrijkers, twee Slovaken, een Zweed, twee Duitsers, drie Amerikanen en een Australiër - hun problemen zelf hadden gezocht en dat Italië ze gerust mocht houden. Die verklaring is sindsdien ingetrokken en de Oostenrijkse president, Thomas Klestil, heeft een brief geschreven aan zijn Italiaanse collega, Azeglio Ciampi, waarin hij aandringt op de onmiddellijke vrijlating van de Oostenrijkers. Want met elk beetje informatie dat naar buiten komt, wordt steeds duidelijker dat geen enkele van de '25 van Genua' past in het plaatje van de gewelddadige relschoppers.

Ludiek protest

Het was na afloop van een zomercursus in Parijs dat Su Thomas zich als vrijwilliger had aangeboden bij de Weense straattheatergroep PublixTheaterCaravan. Thomas werkt in het kader van haar studies aan de Bryn Mawr-universiteit aan een scriptie over de wortels en de technieken van het geweldloos maatschappelijk verzet, en de Oostenrijkers leken haar een geknipte casestudy te zijn. Voor de troep was de reis al in juni begonnen, in Nickelsdorf, op de grens tussen Oostenrijk en Hongarije, waar ze optrad in een gesloten kamp voor illegale asielzoekers.

Het rondreizend spektakel van PublixTheaterCaravan is een ludiek protest tegen de Europese immigratiepolitiek en een pleidooi voor een opengrenzenbeleid. De G8-top in Genua was een logische tussenstop. Omdat ze er toch was en vlot Frans en Spaans spreekt, had Su Thomas aangeboden om wat te helpen met vertaalwerk op het Indymedia-centrum en het Genua Social Forum, een alternatieve top. Het was vandaar dat ze haar moeder opbelde.

"Ze zei: 'Mama, de politie is hier juist binnengevallen en het was heel akelig, maar ik stel het goed.' Toen moest ze plots ophangen en toen ze mij minuten later terugbelde, zei ze dat ik onmiddellijk het Amerikaanse consulaat in Milaan moest bellen, omdat er mensen in gevaar waren." Dat was de beruchte bestorming van het mediacentrum, waarvan nu ook de Italiaanse politie toegeeft dat ze gepaard ging met brutaal en onnodig geweld. Lees: het neerknuppelen van activisten die nietsvermoedend in hun slaapzakken lagen te slapen, in een lokaal dat hen door de Italiaanse overheid ter beschikking was gesteld.

Voor Cathy Thomas werd het een spoedcursus in het protest tegen de globalisering. "Toen het telefoontje kwam van het consulaat over de arrestatie was ik geschokt. Ik dacht dat Su al in Frankrijk was op de terugweg naar Amerika. En dan dat ze in de gevangenis zat wegens haar banden met het Black Block, waarvan ik begrijp dat het een gewelddadige beweging is...? Ik kon het gewoon niet geloven. Het was in strijd met alles waar Su voor staat. Ik ben onmiddellijk op het internet gaan zoeken naar informatie over de G8-top en de activisten. Want in de media hier was er zo goed als niets te vinden over wat er in Genua was gebeurd."

Nepknuppels

De troep was op weg naar huis toen zijn kleine karavaan omstreeks zes uur op de avond van 22 juli werd tegengehouden door de politie op een parkeerplaats in Recco, een klein dorpje op een vijftiental kilometer buiten Genua. De Italiaanse agenten moeten hebben gedacht dat ze de slag van hun leven hadden geslagen toen ze de bagage doorzochten. Alles wat ze vonden, leek erop te wijzen dat ze de stoottroepen van het Black Block in handen hadden: helmen, zwarte T-shirts, Zwitserse legermessen, knuppels, een gasmasker en iets dat leek op brandbommen.

In werkelijkheid ging het om attributen die de troep tijdens het straatspektakel gebruikte: het gasmasker was uit de Tweede Wereldoorlog en werkte niet, de knuppels waren nep, de brandbommen waren in feite gewone fakkels, en wie heeft er nu geen zwart T-shirt in zijn bagage?

Maar volgens de Italiaanse politie stonden vier leden van de troep op een zwarte lijst van gekende Black Block-leden. Alle vijfentwintig jongeren - hun leeftijden variëren van 21 tot 35 - werden opgepakt en aangeklaagd wegens vandalisme, bedreiging van de openbare orde en lidmaatschap van een criminele organisatie. Voor ze naar de gevangenis werden gebracht, werden de mannen naar eigen zeggen geslagen en de vrouwen moesten zich 'verbaal seksueel geweld' vanwege de politieagenten laten welgevallen. Sindsdien zitten de mannen in de gevangenis van Alessandria en de vrouwen in de vrouwengevangenis van Voghera, vlak bij Genua.

Het was opnieuw dankzij de quakerconnectie dat de familie Thomas in contact kwam met Pier Cesare Bori, een geloofsgenoot in Bologna. Hij slaagde er deze week in om Su Thomas in de gevangenis te bezoeken. "'Ik heb Su een uur kunnen zien'", leest Cathy Thomas voor uit een e-mail van Bori. "'Ze kwam mij heel volwassen en positief over. Ze zegt dat de hele groep onschuldig is en ze hoopt dat iedereen zal worden vrijgelaten, niet alleen zijzelf.' Dat is weer zo typisch Su, dat ze eerst aan de anderen denkt en dan pas aan zichzelf."

Cathy Thomas hoopt maar een ding en dat is dat er maandag goed nieuws zal komen uit Genua. Want dat is de dag waarop de Italiaanse rechter moet beslissen of hij Thomas en de anderen zal vrijlaten onder huisarrest of dat ze in de cel moeten blijven tot hun proces over zes maanden voorkomt. De inzet is niet gering, want op de aanklachten staat, als gevolg van de Italiaanse antimaffiawetgeving, een maximumstraf van vijftien jaar cel. "Ik heb begrepen dat de rechter niet bevoegd is om de zaak ongegrond te laten verklaren", zegt advocaat Atkins, die samenwerkt met een collega uit Milaan, "maar ik heb goede hoop dat de reacties van landen als Oostenrijk en de recente media-aandacht in de VS de openbare aanklager zullen overtuigen om de aanklacht te laten vallen. Wij hebben een voorstel gedaan waarbij Su haar huisarrest zou volbrengen in een katholieke religieuze gemeenschap in de streek, maar we hopen natuurlijk dat ze gewoon naar huis kan komen en haar scriptie kan afwerken. En dat ook de anderen vrijkomen, want dat is heel belangrijk voor Su, dat iedereen tegelijk vrijkomt."

Politieke rel

De Oostenrijkse leden van de troep hebben al een paar keer de Oostenrijke consul in Milaan, Mafred Moritsch, op bezoek gehad. Hij bevestigt dat "sommige van de mannen geslagen zijn, met hun hoofd tegen de muur geramd zijn" en dat ze in het begin "niet mochten slapen of met elkaar praten". Sinds ze officieel zijn aangeklaagd, zouden ze echter beter worden behandeld. Volgens de advocaat van de Oostenrijkers, Andrea Sandro, is er "niet één lid van Black Block onder de arrestanten". In Oostenrijk is een politieke rel ontstaan over het optreden van minister Ferrero-Waldner, die niet genoeg zou hebben gedaan voor de Oostenrijkse arrestanten. "Dat is pure laster", zei zij deze week in een interview met een Oostenrijks tijdschrift. "Onze eerste zorg gaat uit naar de gevangenen, maar het is niet gemakkelijk. Elk land hamert op de onafhankelijkheid van zijn rechtssysteem en dat is het eerste wat Italië in deze zaak gedaan heeft."

In Italië hebben de arrestanten de steun gekregen van tal van kunstenaars, onder wie toneelauteur en Nobelprijswinnaar Dario Fo, schrijver van onder meer De Accidentele Dood van een Anarchist. "Het is bijzonder ernstig dat zij nog steeds in de gevangenis zitten", zei Fo in een interview met De Morgen. "Misschien willen ze hen niet vrijlaten, omdat ze niet zouden kunnen vertellen wat ze hebben moeten doorstaan. De behandeling die ze hebben gekregen is onrechtvaardig en grenst aan foltering."

De vraag is hoelang Italië dat kan volhouden, nu zelfs de politie, zij het node, heeft moeten toegeven dat zij zich heeft bezondigd aan buitensporig geweld tegen de demonstranten in Genua, met onder meer de dood van Carlo Giuliani als gevolg. "De guerrilla-achtige omstandigheden die door gewelddadige en criminele elementen werden gecreëerd", getuigde de hoogste Italiaanse politieofficier woensdag tijdens een parlementaire hoorzitting over de gebeurtenissen, "hebben in sommige gevallen buitensporig gebruik van geweld door de politie uitgelokt. Dat is waar. En in sommige geïsoleerde gevallen is er onwettig gedrag vanwege de politie geweest. Dat wordt onderzocht." Een onafhankelijk onderzoek door het ministerie van Binnenlandse Zaken zal volgens de Italiaanse media disciplinaire maatregelen aanbevelen tegen negen politieagenten.

'Zwarte herfst'

Ondertussen wapent de Italiaanse regering zich tegen een 'zwarte herfst' van protesten als gevolg van de gebeurtenissen in Genua. De grootste vrees betreft de Navo-top in Napels op 26 en 27 september. De burgemeester van Napels wilde de top laten afgelasten, maar de Italiaanse regering besloot deze week niet te willen zwichten voor de dreiging van nieuw straatgeweld. Ook elders ter wereld bereiden activisten zich voor op nieuwe protesten tegen de globalisering. De volgende confrontatie is van 28 september tot 4 oktober in Washington D.C., waar de Wereldbank en het IMF hun jaarlijkse algemene vergaderingen houden. Dat Su Thomas goed op weg is om een poster girl te worden voor de brave zijde van de antiglobaliseringsbeweging, komt goed uit voor mensen als Neil Watkins van het Center for Economic Justice in Washington. Hij was erbij in Genua en moest bij zijn terugkeer vaststellen dat "hoewel politiek bewuste mensen in de VS wel op de hoogte zijn, de Amerikaanse publieke opinie in het algemeen in het geheel niet geïnformeerd is over Genua". Daar komt nu mogelijk enige verandering in. "Washington wordt waarschijnlijk het grootste protest ooit in de VS", zegt Watkins. "Zoveel volk als in Genua krijgen we in de VS natuurlijk nooit op straat, maar ik verwacht toch wel zo'n 30- à 40.000 mensen. "Er is een groeiend besef, ook onder de Amerikanen, dat er veel te veel macht in handen is van de grote ondernemingen."

In Genua hebben de mannelijke arrestanten in de gevangenis van Alessandria ondertussen een boodschap naar buiten kunnen smokkelen, die haar weg heeft gevonden naar het internet: "Wij willen de gevangenis verlaten, met onze hond Pogo, al onze theaterattributen, onze keuken, onze voertuigen, computer, camera's en onze vuile sokken."

Toneelauteur en Nobelprijswinnaar Dario Fo: 'De behandeling die ze hebben gekregen, is onrechtvaardig en grenst aan foltering'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234