Maandag 01/06/2020

Coryfeeën van de dans improviseren samen

Eens om de zoveel jaar voelen ze het kriebelen, in het dansveld. Dan moet er geïmproviseerd worden, voor het publiek. Johan Reyniers, programmator in het Kaaitheater, nam het initiatief. Hij verzamelde zijn coryfeeën en vroeg ze gedurende drie weken in de Kaaitheaterstudio's met elkaar te improviseren.

Brussel / Van onze medewerkster

Clara van den Broek

Zij zijn: Anne Teresa De Keersmaeker, Alexander Baervoets, Jonathan Burrows, Steve Paxton, Katie Duck, David Hernandez, Thomas Hauert, David Zambrano en Jeanluc Ducourt. Niet dat ze met zijn negenen tegelijk op de bühne zullen staan. Ze werken in drie groepjes, één groepje per week. Elk groepje bereidt zich gedurende enkele dagen voor. Om bestaande improvisatiestukken op te frissen. Of om elkaar beter aan te voelen en dan het onbekende in. Het eerste groepje, dat morgenavond, vrijdag en zaterdag aan het werk is, bestaat uit De Keersmaeker, de Britse choreograaf-danser Burrows, ex-Rosas-danser en choreograaf Thomas Hauert en de Venezolaanse danser-choreograaf Zambrano. STAN-acteur Frank Vercruyssen is dj. "Allemaal mensen die elkaar in P.A.R.T.S. (De Keersmaekers dansschool in Brussel, nvdr) regelmatig ontmoeten", zegt De Keersmaeker. "De docenten geven er niet alleen informatie door aan de jongere generaties. De school is ook een goed ontmoetingspunt voor henzelf. Dat stimuleert de reflectie. Ik volgde bijvoorbeeld les bij David Zambrano." Voor De Keersmaeker is het de eerste keer dat ze zelf opnieuwdanst, sinds ze in oktober '99 een project deed met Elisabeth Corbett.

Op het programma staan een solo van Hauert (Hobokendans) en een van Zambrano (Song of a tooth). Beiden hernemen ook hun improvisatieduet Ballroom. De Keersmaeker en Burrows dansen een duet waaraan ze al enkele weken werkten. In deze stukken wordt er geïmproviseerd binnen vooropgezette parameters. Tegen het einde van de avond volgt een volledig vrije improvisatie door het 'tutti'.

Wat maakt improviseren interessant voor choreografen?

De Keersmaeker: "Voor mij heeft het veel te maken met P.A.R.T.S. Improvisatie was voor mij onbekend gebied. Ik was er bang van. Maar toen mensen als David Zambrano en Elisabeth Corbett in P.A.R.T.S. kwamen lesgeven, groeide er een natuurlijke interesse bij Rosas om met improvisatie te gaan werken. Ik was zo dikwijls bezig geweest met het strategisch organiseren van tijd en ruimte, met het projecteren ervan in de toekomst, met controle, berekend effect en communicatie, dat ik me realiseerde hoeveel vrijheid en risico er schuilden in het improviseren. Ik hou nu steeds meer van de combinatie: compositie en improvisatie voeden elkaar."

Hauert: "Bij het improviseren geef je je lichaam veel meer verantwoordelijkheid. Je slaat je geest over en laat je lichaam creatief zijn. Zo ontstaan er veel complexere bewegingen, waar je geest nooit zou op komen."

Zambrano: "Ik vind het net een staat van alertheid. Een hoge staat van geestesbewustzijn levert geweldige improvisatie op."

Hauert: "Laten we zeggen dat het een soort ping-pong is tussen je geest, die een stap terug zet, en je lichaam. Het zijn onbewuste bewegingen."

De Keersmaeker: "Toch vind ik dat extreem formalisme en extreme improvisatie elkaar raken. Ook formalistische patronen kunnen je lichaam in bewegingen dwingen waar je anders nooit bij zou komen."

Burrows : "Je laat de intelligentie van je lichaam deelnemen. En je doorbreekt automatische bewegingspatronen. Die vrijheid vind je echter niet zo makkelijk. Bepaalde patronen zitten nu eenmaal in je. Denk maar aan autorijden. Improviseren is wegen proberen vinden om door die patronen heen te glippen."

Hauert: "Dat is het moment waarop je geest weer in werking treedt. Door te manipuleren, door impulsen te geven en taken op te leggen, verplicht hij je die patronen te doorbreken."

Zambrano: "Communicatie is zo'n taak. Je moet leren hoe je naar elkaar moet luisteren, doorheen verschillende culturen. Je moet leren geven en ontvangen."

De Keersmaeker: "Je moet leren hoe je te gedragen als een individu in een groepssituatie. Je hebt voortdurend de neiging koppels te vormen. Hoe kun je informatie delen met meer dan een persoon?"

Zambrano: "Dat is het soort vragen die we ons tijdens deze voorbereidingsdagen stellen."

De Keersmaeker: "Het zijn prachtige vragen. Ze gaan naar de essentie van wat het is om op de bühne te staan."

Kan je zomaar afstand doen van de bewegingspatronen die ingebakken zitten, je lichaamsherinnering?

De Keersmaeker: "De manier waarop je beweegt verandert voortdurend, onder impuls van energieën, personen."

Burrows: "Improviseren gaat ook over het leren accepteren van je lichaam."

Anne Teresa De Keersmaeker, mis je het dansen?

De Keersmaeker: "Het is een moeilijke combinatie: een gezelschap runnen en een plaats vinden voor mezelf om te dansen. Maar dat laatste probeer ik toch steeds meer te doen. En zulke improvisaties zijn daarvoor geknipt. Wanneer je in je eigen choreografie meedanst, wordt het moeilijk om nog leiding te geven, omdat je er mee in staat. Bovendien vind ik improviseren gewoon heel aangenaam: het delen van verantwoordelijkheid en beslissingen. Bij Rosas sta ik altijd onder veel druk. Ik moet voortdurend keuzes maken. Ik deel dat wel met de dansers, maar toch. Het beslissingsproces is soms heel complex. Werken met dansers is iets anders dan muziek componeren. Je moet rekening houden met sociale factoren. Hier gaat het losser. Dat is heel verrijkend. Het doet goed."

'Dansimprovisaties' in Kaaitheaterstudio's, telkens om 20.30 uur. Van 1/02 tot en met 3/02 door A.T. De Keersmaeker, J. Burrows, T. Hauert en D. Zambrano; op 7/02 door D. Hernandez; van 8/02 tot en met 10/02 door A. Baervoets, J. Ducourt en D. Hernandez; van 15/02 tot en met 17/02 door S. Paxton, K. Duck en x-factors (onder meer Boris Charmatz). Info en kaartjes: 02/201.59.59.

Dans

'Improvisatie is spel met het zichtbare en het onzichtbare'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234