Donderdag 06/05/2021

Corsica loopt aardig in de pas met Baskenland

Corsicaans nationalisme

Het geweld op het Franse eiland Corsica verdient, naast het bloedvergieten in Spanje en Noord-Ierland, wel wat meer aandacht. Nationalisme slaat, zo lijkt het, steeds makkelijker om in moeilijk te bedwingen terrorisme.

Onder het geweld van de Baskische bommenleggers van de laatste tijd zijn de pistoolschoten van hun Corsicaanse neefjes een beetje verloren gegaan. Toch mochten de aanslagen op het 'Ile de beauté' er heus wezen. Jean-Michel Rossi, spijtoptant-nationalist, werd vorige week maandag op zijn favoriete terras, in het plaatsje L'Ile-Rousse, geveld door een kogelregen. Zijn lijfwacht zat naast hem en ontving vijftig kogels. Tel daarbij nog eens vier andere moorden vorige week, en Corsica loopt aardig met Baskenland in de pas.

Vaak heb ik me afgevraagd waarom ETA en IRA zich sinds jaar en dag in de algemene belangstelling en verontwaardiging mogen verheugen, en de Corsicaanse afscheidelingen niet. De beginselen, de methodes en de electorale basis verschillen niet veel. Net als in Spaans Baskenland steunt tussen de 15 en 20 procent van de Corsicaanse bevolking de onafhankelijkheidsfrasen van de militante nationalisten. De rest protesteert of houdt z'n mond, en wordt al of niet afgeperst.

Het verschil bleek toen begin 1998 de prefect Erignac werd vermoord in Ajaccio, en de aandacht en verontwaardiging er ineens wél waren. De prefect was een hoge staatsvertegenwoordiger uit Parijs. Anders gezegd, zolang de Corsicanen de terreur beperkt hielden tot hun eigen soort, was Corsica geen serieus onderwerp. Vandaar dat amper bekend is dat het eiland inmiddels meer dan 25 'loden jaren' achter de rug heeft, nadat de eerste autobom begin jaren zeventig ontplofte. Geen enkele regering is het sindsdien gelukt de autonomiekwestie op te lossen. Niet met stroop, niet met de harde hand, niet met stokstijf centralisme.

Nu probeert de regering-Jospin het weer met toegeeflijkheid. Volgens het akkoord dat eind vorig jaar in het Matignon werd gesloten tussen de Franse premier en de nationalisten, krijgt het eiland bepaalde wetgevende bevoegdheden. De klassieke departementale indeling wordt verruild voor één bestuurlijke assemblée voor heel Corsica, en het Corsicaans gaat algemeen onderwezen worden in lager en middelbaar onderwijs. Amper twee weken later knallen de pistolen weer.

Er wordt in de kranten op z'n Frans heel wat over de fundamenten van het akkoord gefilosofeerd. Is de eenheid van de Republiek in gevaar nu er een uitzondering wordt gemaakt? Bestaat de Corsicaanse taal wel, anders dan dat de herders er op z'n Corsicaans naar hun geiten fluiten? De Bretonners, Savoyards, Elzassers en Franse Basken hebben zich al gemeld voor hún uitzonderingsregelingen. Zelfs het probleem van de zeggenschap over de nucleiaire afschrikking in een gedecentraliseerde staat wordt op de opiniepagina's niet geschuwd.

Principes zijn reuze interessant, maar daar wringt de Corsicaanse schoen niet. Tientallen jaren van vergeefse terreurbestrijding in Noord-Ierland en Baskenland hebben immers geleerd dat het vrijwel onmogelijk is de nationalisten tevreden te stellen. Een handvol bommenleggers kan een heel land in zijn greep houden. Als de terroristen zijn opgepakt dan wel tot de vrede bekend, staan er altijd weer anderen klaar om hun plaats in te nemen omdat terreur nu eenmaal loont.

Verongelijktheid over 'de staat-onderdrukker' is een prettige geestesgesteldheid, die je ontslaat van de plicht tot burgerfatsoen en die alle wetsovertredingen rechtvaardigt, van bankroof tot moord. En is het geen mooi gevoel Robin Hood te zijn in een omgeving waar verder nooit iets gebeurt en waar je anders als een naamloze uitkeringstrekker door het leven zou moeten?

'Deze aanslagen vallen in de ook elders in Europa toenemende categorie van geborneerd en hardhandig etnicisme, volgens dezelfde methodes, intimidatie, afpersing, misdaad'. Dat schreef de commentator van de krant Libération vorige week over de jongste ETA-terreur. Het had ook over Corsica kunnen gaan. Daar kun je zien dat het ideaal 'Corsica voor de Corsicanen' in wezen een ideologie van uitsluiting en xenofobie is. Of over Bretagne, waar een paar maanden geleden de eerste dode viel bij een aanslag van regio-militanten op een plaatselijke vestiging van McDonald's.

In het 'Europa van de regio's' hebben folkloristische oprispingen tegewoordig een krediet waarvan je je kunt afvragen of ze dat verdienen. Het uitvergroten van regionale verschillen levert mooie feesten op. Zoals het Keltische festival in het Bretonse Lorient, waar honderdduizenden mensen op afkomen. Tot iemand vroeg of laat ontdekt dat de strijd voor een eigen identiteit alle middelen rechtvaardigt. Zie dan de geest maar weer eens terug in de fles te krijgen.

© de Volkskrant

'In het 'Europa van de regio's' hebben folkloristische oprispingen een krediet waarvan je je kunt afvragen of ze dat verdienen'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234