Vrijdag 24/09/2021

AchtergrondCoronavirus

Coronavirus wordt geïmporteerd en amper gevaccineerden in ziekenhuis: vijf inzichten in de huidige coronacijfers

null Beeld ANP
Beeld ANP

Moeten we ons ongerust maken nu de coronacijfers weer stijgen? Komt het gevaar uit Brussel, waar de vaccinatie achterloopt? Of van de jongeren, die het virus vaak meebrengen van op reis? Epidemioloog Boudewijn Catry en biostatisticus Geert Molenberghs duiken in de statistieken en doen vijf opmerkelijke vaststellingen.

Vaststelling 1. Zware procentuele stijgingen zijn geen drama

We zaten vorige week alweer aan 1.472 nieuwe besmettingen, 10 procent meer tegenover het vorige zevendaags gemiddelde. Toch vindt Boudewijn Catry dat niet alarmerend. “Met 89 nieuwe gevallen per 100.000 inwoners en een positiviteitsratio van 2,6 procent kleurt ons land oranje. Maar we voldoen nog altijd aan de Belgische maatstaf om de epidemie onder controle te houden: het zevendaags gemiddeld aantal nieuwe besmettingen blijft onder de 100 per 100.000 inwoners. Vorig jaar deze tijd zaten we met lagere cijfers, maar toen werd alleen het zorgpersoneel getest. Nu draait de testcapaciteit op volle toeren.”

“Dus kijk ik naar de cijfers van de ziekenhuizen. En zelfs daar mogen we ons niet blind staren op fel klimmende percentages. Zo zijn er op een week tijd nu 14 procent meer hospitalisaties, op intensieve zorg is er zelfs een stijging van 15 procent. Maar in absolute aantallen gaat het om lage cijfers: 305 patiënten, waarvan 97 mensen op intensieve liggen. Dat het aantal IC-patiënten onder de 100 blijft, is het belangrijkste. Er zijn minder dan twee overlijdens per dag, dat is toch een zeer mooi cijfer.”

Brussel zit met 138 nieuwe gevallen per 100.000 inwoners in een week tijd ver boven het Belgische cijfer. Daarover straks meer. Elders in het land zijn er nog geografische verschillen “Maar dat is zoals kokend water”, vindt Geert Molenberghs. “De ene keer borrelt het hier, vervolgens daar. Namen en Luik zijn in de vorige golf hard getroffen, en doen het nu wat beter.”

Vaststelling 2: Jongeren blijven de motor van de epidemie

Wel frappant is het groot aantal positieve gevallen bij de jongeren. Op vier weken tijd ging het grosso modo maal vijf bij de 10-19-jarigen en de 20-29-jarigen, stelt Geert Molenberghs. “Dat heeft een uitdijend effect en risico voor àlle leeftijden. Nu, jongeren zijn altijd de motor van de epidemie geweest. Vorige zomer hebben terugkeerders uit Spanje het ons gelapt en ook in maart 2020 is het virus via de jongeren in de rusthuizen geraakt. In Nijvel en Borsbeek waren er alweer uitbraken, maar dat blijft beperkt een klein aantal wzc’s. Of de vaccinatie bij deze bejaarden uitgewerkt was? Daar is nog geen bewijs voor. Landen die ons voor zijn in de vaccinatiecampagne gaan ons moeten leren wanneer de derde prik moet volgen”.

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Vaststelling 3: Het virus wordt via het toerisme geïmporteerd

Er worden meer mensen besmet op reis dan hier, weet Boudewijn Catry. “Sinds begin juli zijn zowat 10.000 vertrekkende reizigers getest en 5.000 terugkerende vakantiegangers. Bij vertrek lag de positiviteitsratio op 1,5 procent, bij de terugkeerders is dat iets boven de 3 procent. De meeste besmettingen worden meegebracht uit Spanje (3,9 procent). Onder de terugkeerders uit Nederland was 0,6 procent positief. Opmerkelijk: van de Belgen die uit Frankrijk terugkwamen testte nog niemand positief. Zelfde verhaal voor Griekenland. Die cijfers zullen er wel anders uitzien in een volgend rapport.”

Dinsdag bleek nog dat de helft van de terugkeerders zijn voeten veegt aan de plicht om een PLF-formulier in te vullen. Catry benadrukt het belang van strengere controles. “De contacttracing steunt op die formulieren, ze moeten er op kunnen rekenen. Onder de hoogrisico-contacten van besmette personen test trouwens 12 procent positief. Bij de mensen met symptomen is dat maar 8 procent”.

Vaststelling 4: in de ziekenhuizen liggen zo goed als geen gevaccineerden

Hoopgevend is dat vaccinatie mensen uit het ziekenhuis houdt. Boudewijn Catry: “Tussen 15 februari en 28 juni bleek al dat slechts 2,3 procent van de coronapatiënten die in het ziekenhuis belandt, volledig gevaccineerd was. Meer dan 97 procent van de gehospitaliseerden was niet gevaccineerd of had nog maar één prik gekregen.”

De meeste hospitalisaties zijn er op dit moment in Brussel. Maar van alle coronapatiënten die nu in het UZ Brussel worden verzorgd, is er niet éentje gevaccineerd, weet infectioloog Sabine Allard. “Vijf patiënten zijn hier recent opgenomen met covid pneumonie, niemand van hen was gevaccineerd. Ik hoop dat zij nadien zullen getuigen dat wat ze doormaakten, erger was dan een stijve arm die ze door de prik hadden kunnen krijgen. Op onze intensieve zorg liggen ook twee mensen die er al sinds maart verblijven, zij hebben geen kans gehad op een spuitje. De elf covid-patiënten op onze gewone afdelingen zijn eveneens niet-gevaccineerden. Zij kwamen naar het ziekenhuis voor iets anders, en hebben dan positief getest.”

null Beeld Eric de Mildt
Beeld Eric de Mildt

Vaststelling 5: Brussel blijft een zorgenkindje

Een half jaar na de start van de Belgische vaccinatiecampagne heeft 68,7 procent van de volwassen Belgen zijn eerste prik gehad, 54,6 procent is volledig ingeënt. De komende weken krijgt nog eens anderhalf miljoen Belgen een tweede prik. Een enorme boost, maar Boudewijn Catry maakt zich zorgen.

“Terwijl Vlaanderen wereldwijd wordt nagekeken voor zijn hoge vaccinatiegraad, loopt Brussel achter. Liefst 180.000 Brusselse jongeren onder 35 jaar hebben niet eens geantwoord op hun uitnodiging tot vaccinatie. Over alle leeftijden zijn er gemiddeld 15 procent minder gevaccineerden. Zelfs bij de 65-plussers is twintig procent nog niet gevaccineerd. De Brusselse ziekenhuizen krijgen de rekening; bijna de helft - 38 van de 97 - van de covid-patiënten die nu op intensieve liggen, vind je in Brussel. De extra sensibiliseringscampagnes die er nu worden opgestart, waren meer dan nodig. Want alle andere Belgen worden hierdoor langer meegesleurd in maatregelen en testen.”

Vooruitblik: waar gaat het nu heen?

Boudewijn Catry denkt dat de besmettingscijfers op korte termijn nog zullen stijgen, maar hoopt dat er tegen september dankzij de vaccinatie een kentering komt . “Juli is een topmaand voor kampen en je weet dat die risico’s inhouden. Goed dat sommige jeugdbewegingen de ouders aanraden hun kinderen voor vertrek te laten testen, maar het is logistiek en financieel ondoenbaar om dat voor iedereen te verplichten. We verwachten ook niet dat de kampen effect zullen hebben op de hospitalisaties: ouders en grootouders hebben de kans gekregen zich te laten vaccineren. Tegen september zijn ook de twaalfjarigen geprikt. Dan moeten we de maatregelen beginnen afbouwen, ook al kunnen we meest fragiele patiënten we niet 100 procent beschermen. Als maatschappij zullen we moeten vastleggen welke belasting van ziekenhuizen aanvaardbaar is. We kunnen niet blijven doorgaan met testen opleggen aan asymptomatische gevaccineerde mensen, tenzij er een uitbraak is.”

Geert Molenberghs waarschuwt dan weer voor al te snel versoepelen. “De incidentie van nieuwe besmettingen was twee maand geleden gedaald tot 1,5 gevallen per 100.000 inwoners op 14 dagen. We dachten dat het is min of meer voorbij was. Maar intussen is de incidentie al meer dan honderd keer zo hoog. Dat bewijst dat je heel voorzichtig moet blijven.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234