Vrijdag 29/05/2020

Mobiliteit

Corona als resetknop voor de files: ‘Wie nooit fietste, ontdekt nu hoe dat voelt’

Een wegsignalisatieploeg markeert een nieuw fietspad in Brussel.Beeld Tim Dirven

De plotse populariteit van de fiets plaatst steden voor een fundamenteel dilemma. Hoe kunnen ze de tijdelijke verduurzaming van het verkeer ook op langere termijn vasthouden? ‘In crisistijd herdenken mensen hun gewoonten.’

Corona heeft veel lelijke kanten, maar de donkere wolk heeft een zilveren randje. Vandaag rijden er 10 procent meer fietsers rond dan in het pre-coronatijdperk, terwijl het aantal vrachtwagens en het aantal auto’s gehalveerd is. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het mobiliteitsonderzoek Telraam, een initiatief van Transport & Mobility Leuven (TML), vzw Mobiel21 en studio Waanz.in.

Sinds de heropening van de tuincentra zit het aantal auto’s wel weer lichtjes in stijgende lijn. Maar wat als onze mobiliteit nooit meer dezelfde wordt als voorheen? “Mensen die nooit fietsten, doen dat nu wel om een luchtje te scheppen. Zij zien nu plotseling hoe het is om zonder files en zonder luchtvervuiling te leven”, zegt Cathy Macharis, professor duurzame mobiliteit (VUB).

Steeds meer steden wereldwijd geven extra ruimte aan voetgangers en fietsers. Ze willen vermijden dat reizigers die normaal het openbaar vervoer gebruiken, nu massaal hun toevlucht nemen tot de auto. In Parijs en Berlijn zijn er pop-upfietspaden, in de Colombiaanse hoofdstad Bogotá werd 35 kilometer rijstrook omgezet in fietspad, en in Canadese steden hoeven fietsers en voetgangers niet meer op een knopje te duwen om te mogen oversteken.

Weg met parkeerstroken

In België neemt Brussel het voortouw door 40 kilometer extra fietspad te voorzien op drukke verkeersassen. Op belangrijke invalswegen, zoals de Wetstraat en de Reyerslaan, sneuvelen daarvoor baanvakken en parkeerstroken. “Veel pendelaars geven aan dat ze het openbaar vervoer liefst inruilen voor de fiets, mits voldoende infrastructuur”, zegt Brussels minister van Mobiliteit Elke Van den Brandt (Groen), die de eerste lanen al meteen liet aanpassen.

De Brusselse plannen worden niet door iedereen op gejuich onthaald. Want net nu wordt ook de Leopold II-tunnel vier maanden afgesloten. De geplande zomersluiting werd vervroegd omdat de werken vertraging hebben opgelopen. “De coronacrisis is voor sommigen een voorwendsel om unilaterale initiatieven te nemen”, reageert de misnoegde Brusselse ondernemerskamer Beci. Maar Van den Brandt blijft erbij: “Zonder fietsplan staat Brussel straks muurvast.”

Als iemand ervan overtuigd is dat corona onze stedelijke mobiliteit kan resetten, dan is het Gents mobiliteitsschepen Filip Watteeuw (Groen), de man van het circulatieplan. “Ik krijg reacties van mensen die voor het eerst sinds lang rondfietsen. Ze zijn verbaasd dat we zo veel fietspaden hebben”, zegt hij. Extra fietspaden voor corona, zoals in Brussel, komen er niet. “Bij ons hebben de fietsers hun plaats al opgeëist.”

Over de drempel

Ook in Antwerpen blijven extra fietsstroken voorlopig uit. Het openstellen van de Waaslandtunnel werd overwogen, maar is volgens mobiliteitsschepen Koen Kennis (N-VA) niet veilig. “Sommige fietsers zouden de lange helling van 4 procent niet op geraken.” Fietsers worden wel aangemoedigd ook eens de minder platgereden paden te betreden. “Die spreiding wordt heel belangrijk”, zegt Kennis. “Het is niet de bedoeling dat iedereen samentroept aan de Scheldekaaien.”

Kennis verwacht hoogstens een lichte daling van het verkeer na de coronacrisis. Of we ook een verschuiving zullen zien van auto naar fiets, weet hij niet. “De auto is een veilige persoonlijke bubbel. Mensen zullen snel weer in hun oude patronen hervallen, denk ik.”

Volgens Cathy Macharis (VUB) wordt corona wél een kantelpunt. Alleen moeten beleidsmakers beslissen in welke richting we willen kantelen. “In crisistijd herdenken mensen hun gewoonten. Door extra fietspaden te voorzien op het moment dat ze weer aan de slag gaan, verhoog je de kans dat ze de fiets uitproberen en hem blijvend gaan gebruiken.” Onderzoek van de VUB toont aan dat mensen vaak schrik hebben voor de eerste fietsrit, omdat ze bijvoorbeeld lek kunnen rijden. “Zodra ze over die eerste drempel zijn geraakt, zijn ze vertrokken.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234