Dinsdag 21/09/2021

Cordoba ligt aan de Antwerpse Schelde

Religieuze diversiteit is eigen aan Antwerpen. Nu en vroeger. Om dat pluralisme in de verf te zetten organiseert de stedelijke dienst Cordoba tijdens de komende feestweken een levensbeschouwelijke wandeling langs een kerk, een moskee, een synagoge en een boeddhistische tempel. Aan de loge was ook gevraagd om mee te werken, maar die deur blijft dicht voor het publiek.

Antwerpen

Van onze medewerker

Peter-Jan Bogaert

Het project Cordoba is genoemd naar de gelijknamige Spaanse stad die in de middeleeuwen uitblonk vanwege haar religieuze pluralisme. Christenen, moslims en joden woonden er in vrede samen en zorgden daardoor voor een economische en culturele bloei van de stad. Het huidige Antwerpse stadsbestuur spiegelt zich daaraan en wil zelf een actieve rol spelen in het harmonieus doen samenleven van verschillende religies.

Cordoba bestaat voorlopig uit een halftijdse beleidsmedewerker en een secretariaat waar vertegenwoordigers van de religies kunnen samenkomen. Cordoba zorgt ook voor informatie-uitwisseling en organiseert regelmatig activiteiten.

Cordoba is het geesteskind van schepen van Sociale Zaken Tuur Van Wallendael. Een uitgesproken vrijzinnige schepen die religies wil ondersteunen. Het is ooit anders geweest. "Vergis je niet, ik sta niet op het punt mij te bekeren", lacht hij. Maar hij meent het wel. "Religies kunnen een positieve rol spelen in de samenleving. Het is een cliché, maar het is wel zo. Ze versterken het sociale netwerk. Ik heb dat een paar jaar geleden ingezien. Onder meer door het werk van de Egidiusgemeenschap in Antwerpen. Die hebben een heel strikte religieuze beleving, maar tegelijkertijd hebben ze ook mooie, progressieve standpunten. Ze vertonen een groot sociaal engagement. Akkoord, het is caritatief. Maar het is een caritas die ik graag heb."

Het pleidooi voor een actief pluralisme deelt Van Wallendael met zijn geestesgenoot Steve Stevaert. "Vroeger zouden we als overheid gezegd hebben: religie is een privézaak, daar moeien we ons niet mee. Maar nu proberen we toch het debat tussen de religies onderling en het debat met de samenleving te stimuleren."

Makkelijk is dat niet altijd. Het initiatief krijgt soms van twee kanten kritiek, zegt Pieter-Jan Van Eggermont, de beleidsmedewerker van Cordoba. "Enerzijds zijn er de religies, die niet graag hebben dat je je gaat moeien met bijvoorbeeld de praktische afhandeling van hun offerfeest, anderzijds is er kritiek uit geseculariseerde hoek dat je religies niet te veel in de watten moet leggen."

Toch zijn de overgrote reacties van de religies zelf heel positief. Vooral dat er op 'neutraal' terrein kan worden gepraat met elkaar, zint de vertegenwoordigers van de godsdiensten wel. Cordoba probeert met zoveel mogelijk religies en stromingen ervan contact te houden. Geen exclusiviteit, luidt het motto. Iedereen kan en mag praten met ons, zegt Van Eggermont.

Het blijft evenwel balanceren tussen de grondwettelijke vrijheden van het recht op religie en het recht op vereniging, en de democratische verworvenheden zoals gelijkheid tussen man en vrouw, scheiding tussen kerk en staat. Kan een staat opleggen dat een joodse school seksuele voorlichting moet geven? De vraag kan echter ook omgekeerd gesteld worden: kan een joodse school zich onttrekken aan de eindtermen om ook seksuele opvoeding te geven?

"Cordoba is slechts een begin", zegt Van Wallendael, die duidelijk aangeeft waar hij in de toekomst naartoe wil: religies zullen zich meer moeten aanpassen aan de fundamentele regels van de samenleving. "Maar op dit moment kunnen we niets opleggen. We willen alleen het debat erover stimuleren. En pas op: dat debat wordt ook binnen de religies gevoerd. Er is een kentering merkbaar. Bovendien is de overgrote meerderheid van de religies die actief zijn in Antwerpen van de gematigde soort."

Info: http://socialezaken.antwerpen.be

Levensbeschouwelijke wandeling in de stationsbuurt

Elkaar leren kennen is een van de doelstellingen van Cordoba. De komende weken lenen zich daar uitstekend voor. Christenen herdenken met Kerstmis de geboorte van Jezus Christus, de moslims houden op 10 januari hun offerfeest, genoemd naar het dier (meestal een schaap) dat volgens de traditie geslacht wordt ter nagedachtenis van het Bijbelse 'offer' door Abraham van zijn zoon. En eind dit jaar vieren de joden Chanoeka, het feest van het licht, een herinnering aan de herinwijding van de tempel in Jeruzalem zo'n 2.300 jaar geleden, waarbij een olielamp op miraculeuze wijze acht dagen bleef branden. Cordoba organiseert feesten voor die feesten waarbij alle Antwerpenaren uitgenodigd zijn.

Het paradepaardje van Cordoba wordt ongetwijfeld een geleide wandeling in de stationsbuurt van de stad. De bezoeker wordt er rondgeleid en ingewijd in de feestmomenten, de rituelen en de symboliek van enkele religies. Er staat onder meer een bezoek aan een katholieke kerk waar een Afrikaans en Wit-Russisch gezelschap hun dienst houden en waar de buren Chinese protestanten zijn op het programma. Ook een moskee, synagoge en een boeddhistische tempel openen speciaal op enkele dagen hun deuren voor het grote publiek.

Van Wallendael had er graag een werkplaats van de vrijmetselarij bij betrokken, maar die deuren blijven dicht. De loge wilde niet meewerken aan het project. Van Wallendael, zelf lid van een loge: "Dat is een flater, maar het is hun verantwoordelijkheid." De vrijzinnigheid komt wel aan bod in de uitleg van de gids, net als het hindoeïsme en jainisme, die in de Diamantwijk heel wat aanhangers hebben.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234