Zondag 27/11/2022

Coppola met afgewerkte 'Apocalypse Now' op de Croisette

Cannes / Van onze verslaggever ter plaatse

Jan Temmerman

De oorlog stond gisteren opvallend centraal in Cannes. Met films over verscheidene conflicten, uit heden en verleden. En in diverse toonaarden verteld. Van 'the horror, the horror' in Vietnam, over de waanzin in Bosnië, tot de surrealistische situatie in Afghanistan.

In '79 kreeg Francis Ford Coppola hier de Gouden Palm voor zijn Vietnam-epos, dat toen nog niet helemaal afgewerkt was en dus als een soort werk-in-wording vertoond werd. Sindsdien is Apocalypse Now de geschiedenis ingegaan als een van de hallucinantste films over de Vietnamoorlog. En nu, 22 jaar later, is Coppola zijn meesterwerk opnieuw op de Croisette komen voorstellen (buiten competitie, uiteraard) onder de titel Apocalypse Now Redux. Het betreft hier immers zijn definitieve, met zo'n 53 minuten verlengde versie. Het was een emotionele ervaring om die nog steeds indrukwekkende film hier op het reusachtige scherm van het Grand Théâtre Lumière in het festivalpaleis geprojecteerd te zien, kippenvel incluis. Meteen werd ook duidelijk hoezeer de beelden en geluiden van Apocalypse Now inmiddels deel uitmaken van het collectieve geheugen: de sublieme intro met 'The End' van The Doors, de napalmexplosies die de jungle oranje kleuren, het zoevende geluid van de wentelwiekende helikopters, de dronken wanhoop van Captain Willard in zijn hotelkamer in Saigon, het 'smell of napalm in the morning'-citaat van de surfgrage Colonel Kilgore, de jungleshow van de Playboy-bunnies, de luchtaanval op het Vietnamese dorp op de tonen van de Wagneriaanse Walkure, de kale kop van Marlon Brando, die uit de duisternis oplicht, en zoveel meer. Hier en daar werden bepaalde scènes wat langer gemaakt en er werden ook totaal nieuwe sequenties ingelast, die indertijd in de montagekamer gesneuveld waren, zoals het diner met de Franse kolonialen, een tweede ontmoeting met de 'bunnies' en een fragment waarin Brando als de losgeslagen Colonel Kurtz in zijn Cambodjaanse schuilplaats persartikels over de Vietnamoorlog voorleest. Kan een meesterwerk nog verbeterd worden? Hier is dat in ieder geval gebeurd.

In competitie werden ook Kandahar van de Iraanse cineast Mohsen Makhmalbaf en No Man's Land van de Bosnisch-Belgische filmmaker Danis Tanovic voorgesteld. De Iraanse regisseur Makhmalbaf situeerde zijn verhaal aan de grens tussen Iran en Afghanistan. Hoofdpersonage is Nafas, een jonge journaliste die indertijd de burgeroorlog in Afghanistan ontvlucht is om zich in Canada te vestigen. Nu keert zij terug omdat haar wanhopige zusje van plan is zelfmoord te plegen, omdat de situatie onder het Taliban-regime echt onleefbaar is geworden. Kandahar is opnieuw zo'n sterke Iraanse film, waarin een (schijnbaar) documentaire en dus realistische aanpak gecombineerd wordt met visuele schoonheid en narratieve poëzie.

Met No Man's Land is ook België voor een stukje aanwezig in de competitie, want de jonge, uit Bosnië afkomstige regisseur Danis Tanovic (°1969) heeft inmiddels ook de Belgische nationaliteit verworven en zijn eerste speelfilm werd gecoproduceerd door Marion Hänsel. Het niemandsland uit de titel is een verlaten loopgracht tussen de Servische en de Bosnische linies, ten tijde van de oorlog in Bosnië, anno 1993. Door een samenloop van omstandigheden zijn een Bosnisch en een Servisch soldaat daar samen verzeild geraakt. Er is ook nog een lijk, dat achteraf nog blijkt te leven, maar dat inmiddels een boobytrap is geworden. De tussenkomst van Franse UNPROFOR-troepen, ook wel 'smurfen' genoemd, wordt door de loodzware, bureaucratisch hiërarchie extra bemoeilijkt en als de internationale media zich ook nog eens met de zaak gaan bemoeien, wordt de hele situatie een letterlijk en figuurlijk mijnenveld. De film is een indrukwekkende evenwichtsoefening geworden, zowel ideologisch als qua algemene teneur. In het begin is het even wennen, want waar sprake is van absurditeit is de humor nooit ver weg - en die kan in een dergelijk geval zowel macaber als kolderesk of ook sarcastisch zijn - maar vrij snel wordt de juiste satirische toon gevonden en tot het einde volgehouden, ook al blijft de toestand dramatisch en de escalatie van geweld uitzichtloos. Een opmerkelijke prestatie en dus meteen ook een uitstekend debuut.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234