Zondag 16/06/2019

Aanslagen Brussel

Contraterreur-expert: "Hou hoofd koel, terroristen hopen op overreactie"

Beeld AP

De Zweedse contraterreur- en deradicaliseringsexpert Magnus Ranstorp maant aan tot spoedoverleg tussen overheden en de moslimgemeenschap.

"Het is cruciaal dat de overheden nu samenwerken met de moslimgemeenschap", zegt de Zweed Magnus Ranstorp, die als onderzoeksdirecteur van het Center for Asymmetric Threat Studies (CATS) aan het Zweedse National Defence College twintig jaar ervaring heeft met contraterreur en deradicaliseringsprojecten leidt. "Zonder hulp van binnenuit kan de strijd tegen radicalisering en terreur niet gewonnen worden."

Magnus Ranstorp. Beeld Kos

Had u dergelijke aanslagen in Brussel verwacht?
"Een aanslag van dergelijke omvang komt voor het grote publiek altijd onverwacht, maar ik ben helaas niet verrast. We wisten sinds de recente aanslagen dat België en Frankrijk voor IS één grote operationele zone zijn. De daders kunnen vanuit het buitenland zijn gekomen, maar mijn intuïtie zegt dat de aanslag lokaal werd voorbereid. De omvang van de aanslagen wijst erop dat ze zware explosieven gebruikt hebben, mogelijk TATP zoals in Parijs. Omdat dergelijk materieel heel instabiel is, gevoelig voor hitte en wrijving, kan het niet te ver worden getransporteerd."

Was de opluchting van de veiligheidsdiensten na de arrestatie van Salah Abdeslam dan onterecht?
"Ik begrijp die opluchting, het is een menselijke reflex, maar gezien de omvang van de IS-terreurdreiging wisten alle experten dat het gevaar niet voorbij was. De kans is reëel dat de cel waarvan Abdeslam deel uitmaakte, of parallel met hem zou werken, zijn aanslagen vervroegd heeft omdat hij opgepakt werd."

Waarom België?
"Er zijn heel wat verschillende zaken die van België 'de perfecte jihadistorm' maken. Jullie hebben 470 Syriëstrijders, proportioneel het grootste aantal van Europa. Jullie hebben een enorme observatielijst van mensen die een bedreiging vormen voor jullie nationale veiligheid. Jullie hebben een voorgeschiedenis van aanslagen, ook recent - met de aanslag op het Joodse Museum door Mehdi Nemmouche en door de verijdelde aanslagen van de terreurcel in Verviers. Jullie huizen het hoofdkwartier van de Europese Unie, de NAVO en andere internationale instellingen. Ook jullie geografische ligging zorgt er voor dat jullie op het kruispunt liggen van Europa, ook van alle illegale trafiekroutes. Een terrorist kan snel vanuit een buurland bij jullie zijn. Kortom, de atmosferische lijnen van de internationale terreurdruk lopen allemaal door jullie land."

Hoe moet België nu reageren?
"De eerste focus ligt natuurlijk op het nog beter in kaart brengen van de samenhang Syrië-IS-jihadistische milieus door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, die voldoende middelen zullen moeten krijgen maar ook intenser samenwerken. België heeft door zijn gelaagde administratieve niveaus ogenschijnlijk wel grote moeilijkheden om een allesomvattende aanpak uit te werken."

"De tweede nadruk moet uiteraard op preventie komen te liggen. Je moet geradicaliseerde individuen echt vroeger onderscheppen. Daarom moet je betere sensoren uitbouwen, vooral in grootsteden zoals Brussel. Als lid van het Europese Radicalisation Awareness Network leidde ik in Kopenhagen zo'n preventieprogramma, waaraan alle stadsdiensten meewerkten. Erg belangrijk is de rol van de gemeenten, die eigenlijk iedereen moeten kennen in hun wijken. In Kopenhagen werkten we via de woonverenigingen, die een grote rol spelen in het opmerken en absorberen van geradicaliseerden die gewelddadig kunnen worden.

"Een derde nadruk is meer dan ooit aandacht hebben voor criminaliteit, omdat er voor de huidige IS-cellen in Europa duidelijk veelvuldig gerekruteerd is onder misdadigers die op de laagste trap zijn begonnen - als straatboefjes. De as misdaad-terreur moet simultaan worden bestreden als je extremisme wil voorkomen.

"Zonder deze holistische aanpak zullen terroristen voorlopig als duivels uit een doosje blijven verschijnen."

Hoe kan voorkomen worden dat onze samenleving polariseert?
"Het zal erg belangrijk zijn voor de overheden en het publiek om het hoofd koel te houden. Jullie sociale cohesie versterken is nu een absolute prioriteit. Deze terroristen willen niets liever dan dat er overgereageerd wordt. Jullie overheid moet duidelijk communiceren dat deze aanslag niets te maken heeft met de islam an sich, een religie die momenteel helaas gekaapt wordt door sektarische extremisten. Daarom zou het ook goed zijn dat er vanuit de Belgische moslimgemeenschap zelf signalen komen dat deze aanslagen niets met hun vreedzame belijden van de godsdienst te maken hebben.

"De overheden en de moslimgemeenschap moeten deze aanslagen gebruiken om meer dan ooit samen te werken tegen radicalisering en terreur. Zonder hulp van binnenuit kan de strijd tegen terreur en radicalisering niet gewonnen worden. Deze samenwerking moet zowel op lokaal, nationaal als supranationaal niveau gebeuren."

Lopen nu ook andere steden in Europa in gevaar?
"Er zullen meer aanslagen volgen. Ook nieuwe aanslagen in Brussel sluit ik niet uit. Deze terreurgolf is zoals een rollercoaster, ze zal helaas nog een tijd af en toe terugkomen. Het komt er op aan om niet te panikeren en te beseffen dat ze overwonnen kan worden als we als democratische samenlevingen blijven samenwerken, met elkaar en onder elkaar."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden