Zaterdag 18/09/2021

Conservatieven Egypte wijzen liberaal ElBaradei af als tussenpaus

Politieke groepen en het leger in Egypte zijn het niet eens geworden over een leider van de overgangsregering. De liberaal ElBaradei werd afgewezen door de conservatieve islamistische partij Nour.

Zondag waren er nieuwe betogingen in Caïro, al waren die niet zo heftig als vrijdag. Toen lieten zeker dertig mensen het leven en raakten honderden gewond als reactie op de staatsgreep van het leger van woensdag. Interim-president Adli Mansour beraadt zich op de impasse, nu ElBaradei persona non grata is verklaard.

Onder de betogers bevonden zich zowel tegenstanders als aanhangers van de woensdag verdreven premier Mohamed Morsi. Volgens waarnemers leek de situatie minder gespannen omdat het leger wegblokkades ophief die waren opgeworpen nadat Morsi was afgezet.

De Amerikaanse regering heeft de ingreep van het Egyptische leger niet veroordeeld. Minister van Defensie Chuck Hagel heeft vrijdag en zaterdag wel spoedoverleg gevoerd met de Egyptische legertop, met als doel "een vreedzame overgang naar burgerbestuur" te bevorderen, zo liet het Pentagon weten.

De islamistische partij Nour stond woensdag nog achter de coup tegen Morsi. Maar een benoeming van ElBaradei is volgens hen in strijd met de afspraken voor de overgangsperiode. De partij maakte die afspraken, de zogeheten 'routekaart', met het leger en oppositiegroepen voor de periode tot de nieuwe verkiezingen.

De 71-jarige ElBaradei speelde zelf ook een rol in de staatsgreep. Hij was door liberale en linkse partijen en de demonstrerende jongeren naar voren geschoven om te onderhandelen met de militairen. Toen generaal Abdel Fattah al-Sisi op televisie aankondigde dat de militairen Morsi hadden afgezet, was ElBaradei daar bij. De vroegere chef van het VN-Atoomenergieagentschap IAEA was in 2011 een van de boegbeelden van de revolutie die een eind maakte aan het bewind van Hosni Moebarak.

Ook de Moslimbroederschap, waar Morsi uit voortkomt, keurde de benoeming van ElBaradei af. De beweging is nog altijd woedend dat de democratisch gekozen president is afgezet. Morsi kreeg in het weekeinde meer steun uit religieuze hoek.

De invloedrijke soennitische geestelijke Youssef al-Qaradawi stelde in een fatwa dat het volk van Egypte zich achter hem moet scharen. In het religieuze decreet liet de in Qatar verblijvende maar in Egypte geboren geestelijke ook weten dat het leger zich niet meer moet bemoeien met de politiek.

Martelaren

Morsi wordt vastgehouden in Caïro, in een kamp van de Republikeinse Garde, een eliteonderdeel van het Egyptische leger. Duizenden van zijn aanhangers stonden zondag bij het hek van het legerkamp om hun steun te betuigen. "We zullen niet vertrekken totdat Morsi terugkeert. Anders zullen we sterven als martelaren. Dit was een coup tegen de democratie", zei een van de demonstranten.

Het leger zegt dat het geen coup heeft gepleegd, maar dat het tussenbeide is gekomen om "de wil van miljoenen Egyptenaren" uit te voeren. In de regio en internationaal leeft de vrees dat de impasse in Egypte tot extra instabiliteit in het Midden-Oosten zal leiden. Daarom wordt het vinden van een geschikte compromisfiguur die het land naar nieuwe verkiezingen kan brengen als essentieel gezien.

Nour is de tweede islamitische groepering in het land, na de Moslimbroederschap van Morsi. De twee zijn politieke concurrenten, en het leger heeft de steun van Nour nodig wil een overgangsregering enig krediet krijgen bij brede conservatieve lagen van de bevolking.

Israël

De supporters van Egypte in het Westen zijn de VS en de EU. Een derde partij die de situatie in Egypte met argusogen volgt is Israël, dat sinds 1979 een door de Amerikanen bemiddeld vredesverdrag heeft met Caïro.

De VS hebben invloed op het leger, omdat ze een groot steunprogramma financieren. Dat geld kan Caïro moeilijk missen. Egypte krijgt ook miljarden van sponsors in de Arabische wereld als Qatar. De president van de Egyptische nationale bank was zondag in Abu Dhabi om bij de rijke Golfstaten te pleiten voor meer krediet om de huidige moeilijke tijden door te komen.

Door de politieke woelingen is de Egyptische munt fors in waarde gedaald. Ook slinken de reserves in harde valuta, nodig om essentiële goederen uit het buitenland te importeren, tot minder dan drie maanden invoerwaarde, de ondergrens die het IMF stelt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234