Vrijdag 09/12/2022

Connection op de Nijl

Op 29 december 1995, tien dagen voor zijn dood op 8 januari 1996, zat wijlen François Mitterrand voor de laatste keer aan de oevers van de Nijl met zijn minnares Anne Pingeot en hun dochter Mazarine. De socialistische Franse president had een passie voor Egypte. Elk jaar trok hij met Kerstmis naar het zuidelijke Assouan, op 900 kilometer van Caïro, waar hij meestal verbleef in een suite van het mythische luxehotel Old Cataract. Het voormalige paleis, gebouwd in Victoriaanse stijl in 1889, heeft uitzicht op het mausoleum van Agha Khan. Meerdere wereldleiders waren er kind aan huis, onder wie de illustere Britse premier Winston Churchill. Agatha Christie schreef er haar Dood op de Nijl.

Als Mitterrand niet in het Old Cataract verbleef kon hij altijd terecht in een residentie van zijn goede vriend Hosni Moebarak, die hij tijdens zijn reizen telkens ontmoette. Bij zijn dood herinnerde het tijdschrift L’Express hoe Mitterrand in 1987 een helikoptervlucht cadeau kreeg, waarbij hij zich liet afzetten op de Sinaïberg, waar Mozes volgens de christelijke overlevering de tien geboden kreeg. Volgens de overlevering voegde Mitterrand daar een elfde gebod aan toe: ’A la présidentielle tu te représenteras’, waarna hij zich prompt kandidaat stelde voor het Elysée.

De reizen van Mitterrand naar Egypte zijn ongetwijfeld de belangrijkste reden waarom de oudere socialistische parlementsleden gisteren niet het ontslag eisten van de Franse premier François Fillon, van wie maandag uitlekte dat hij de laatste kerstvakantie in Egypte doorbracht op kosten van Moebarak en er zelfs een interne vlucht cadeau kreeg. Eerder raakte ook al minister van Buitenlandse zaken Michèle Alliot-Marie in opspraak omdat ze haar kerstvakantie doorbracht in Tunesië, op uitnodiging van een vriend van de gevluchte Tunesische president Zine al-Abidine Ben Ali.

De generatie politici van de jaren zeventig en tachtig zag er minder graten in dat staatshoofden bij elkaar op vakantie werden uitgenodigd. Daar zat uiteraard de Koude Oorlog voor iets tussen, waarbij cynisch geredeneerd werd dat het geopolitieke bondgenootschap voorrang kreeg op alles - ook op de de beroepsethiek en de universele mensenrechten in de betrokken landen.

De Iraakse leider Saddam Hoessein was bij onze zuiderburen het voorbeeld par excellence. Waar zelfs VS-president Ronald Reagan hem op een afstand hield - hij stuurde Donald Rumsfeld als gezant - werd in Parijs voor Saddam de rode loper uitgerold door alle presidenten van de Vijfde Republiek: Georges Pompidou, Valéry Giscard d’Estaing, Jacques Chirac, wiens relatie met de dictator al teruggaat tot de jaren zeventig. Chirac, toen nog premier, ging met Saddam op vakantie naar de Provence.

Het toen nog jonge staatshoofd werd er in de watten gelegd om commerciële redenen. Ze bezochten er samen ook de atoomcentrale van Cadarrache, op 9 september 1975. Frankrijk smeerde Saddam om nucleaire technologie te verkopen, en later kwamen daar ook nog flink wat wapens bij, feitelijk in ruil voor lucratieve oliecontracten.

‘Altijd oppassen’

Oud-Kamervoorzitter Herman De Croo, vandaag Open Vld-fractieleider in de Kamer, wijst dan ook op het selectieve geheugen van Franse politici. “Als ik de rel zie rond Fillon vind ik het ironisch dat de Franse PS hem bekritiseert, gezien hun verleden. Men vergeet het soms, maar de eenheidspartij van Moebarak was lid van de Socialistische Internationale.” Pas vorige week dinsdag, op 1 februari, werd Moebaraks NPD uit de beweging gezet. De partij van Tunesische ex-dictator Ben Ali, RCD, werd nauwelijks een week eerder geroyeerd.

Toeristische privé-uitnodigingen als vorm van beïnvloeding noemt De Croo ‘van alle tijden’. “Ik zit bijna 43 jaar in dit vak en ben er van overtuigd dat dit in sommige landen nog altijd schering en inslag is om goodwill te creëren. Vooral belangrijke landen - Frankrijk is een lid van de Veiligheidsraad met vetorecht - worden op die manier bewerkt. Zelf ben ik nooit op privé-uitnodigingen ingegaan. Ik had daar geen tijd voor (lacht). Bovendien speelt België internationaal in een lagere divisie dan de Fransen, al valt natuurlijk niet uit te sluiten dat zoiets ook ooit bij ons gebeurd is”.

De Croo ontmoette vroeger wijlen de Zaïrese dictator Mobutu tijdens verschillende officiële bezoeken, maar benadrukt nooit te zijn ingegaan op privé-uitnodigingen. “Soms kan je door omstandigheden voor binnenlandse verplaatsingen niet anders dan het vliegtuig nemen van het lokale staatshoofd. Met een parlementaire delegatie werden we in Libië ooit door een toestel van Kadhaffi naar het zuiden gevlogen, maar dat kon niet anders omdat het Belgische militaire toestel waarmee we vlogen, en waarvoor de Kamer de luchtmacht betaalde, geen toelating kreeg om er interne vluchten uit te voeren. Ik heb ook nog in de helikopter van Mobutu gevlogen, op officieel bezoek.”

Politici moeten volgens De Croo op zo’n momenten voortdurend oppassen. “Je moet in het buitenland altijd een radarfunctie ingeschakeld hebben, niet alleen voor buitenlandse staatshoofden, maar ook voor private ondernemingen. Zo gebeurt in het Congo wel eens dat bedrijven als Gécamines of het bedrijf van Georges Forrest buitenlandse politici een lift aanbieden op hun zakenjets. Daar ben ik nooit op ingegaan, maar ik kan me inbeelden dat iemand toehapt omdat het luchttransport in Congo erg moeilijk is.”

Toch is zoiets altijd gevaarlijk, waarschuwt De Croo, die een opmerkelijk voorbeeld aanhaalt uit zijn verleden. “Ooit zat ik in een delegatie die meevloog met een privévliegtuig van het bedrijf Asco-Malta. Ik heb toen geëist dat we onze plaatsen zouden terugbetalen, wat we ook deden. Gelukkig maar, anders zat ik in de problemen. Niet zoveel later dook het bedrijf tijdens een parlementaire onderzoekscommissie op in een dossier van illegale wapenhandel.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234