Zaterdag 21/09/2019

Congolese politiechef opgepakt

In het onderzoek van de moord op de Congolese mensenrechtenactivist Floribert Chebeya zijn dit weekend een politiekolonel en twee andere officieren opgepakt. Hoogste politiechef John Numbi, een absolute vertrouweling van president Joseph Kabila, staat momenteel onder huisarrest.

Onderzoek moord mensenrechtenactivist Floribert Chebeya leidt naar hoogste regionen

De meeste Congolese mensenrechtenorganisaties willen Chebeya’s begrafenis op 30 juni, de dag waarop Congo zijn vijftigste onafhankelijkheidsdag viert. Die plechtigheid zal bijgewoond worden door vele hoogwaardigheidsbekleder, onder wie de Belgische koning Albert II.

Floribert Chebeya was een van Congo’s belangrijkste mensenrechtenactivisten. Zijn dode lichaam werd woensdagochtend teruggevonden op de achterbank van zijn auto, die in een buitenwijk van Kinshasa aan de kant van de weg stond. Zijn chauffeur is nog vermist. Dinsdagmiddag had Chebeyaeen afspraak met politiechef John Numbi, een ontmoeting die waarschijnlijk nooit heeft plaatsgevonden. De moord lokte internationale verontwaardiging uit en komt voor president Kabila op een bijzonder ongelegen moment: over drie weken viert Congo zijn vijftigste onafhankelijkheidsdag.

Zaterdagavond werd in het kader van het moordonderzoek kolonel Daniel Mukalay gearresteerd, chef van de speciale ordediensten van de politie en de naaste medewerker van politiechef Numbi. Hij zou bekentenissen hebben afgelegd. Daarnaast zouden nog een aantal politieofficieren zijn opgepakt.

Volgens het Franse persagentschap AFP, dat gisteren een bron dicht bij president Kabila citeerde, zou Mukalay gezegd hebben dat hij slechts de uitvoerder was van de moord en dat zijn baas John Numbi de werkelijke opdrachtgever was. Nog steeds volgens AFP verklaarde Mukalay dat hij geen enkel belang had bij de moord maar dat majoor-generaal Numbi zich wou beschermen tegen “gemene onthullingen” van Chebeya. Het is bekend dat die laatste onderzoek verrichte naar zowat alle delicate mensenrechtendossiers die zich de jongste jaren in Congo voordeden.

President Kabila belegde zaterdagavond een speciale vergadering van de hoge raad van Defensie, waarop beslist werd politiechef Numbi voorlopig te schorsen. Volgens betrouwbare bronnen staat Numbi momenteel onder huisarrest.

Majoor-generaal John Numbi is afkomstig uit de provincie Katanga en behoort tot de absolute inner circle van Kabila. Behalve politiechef is hij een van Kabila’s belangrijkste militaire adviseurs. Hij stond onder meer aan het hoofd van de operaties in Oost-Congo tegen diverse rebellenbeweging. Begin 2007 speelde Numbi ook een belangrijke rol bij de onderdrukking van een politiek-religieuze groepering in de provincie Bas Congo, waarbij meer dan honderd doden vielen. Vorig jaar was Numbi dan weer een centrale figuur bij de toenadering met buurland Rwanda, die tot de arrestatie van rebellenleider Laurent Nkunda leidde en een gezamenlijk militair offensief tegen een groep Huturebellen in Oost-Congo.

Nogal wat Congolese en internationale waarnemers stellen zich vragen bij de ‘verdachte vlotheid’ waarmee het moordonderzoek momenteel verloopt. “Het is mogelijk dat Numbi achter de moord zit, maar aan de andere kant lijkt het ons weinig plausibel dat de politiechef Chebeya op zo’n directe manier om het leven heeft doen brengen. Hij had toch moeten beseffen dat alle verdenkingen zijn richting uit zouden gaan. Dit lijkt me allemaal wat te gemakkelijk”, zegt een welingelichte bron. Een tweede hypothese is dat binnen de Katangese machtskringen van Kabila een interne afrekening aan de gang is.

Waarschijnlijk donderdag zal een Nederlandse wetsdokter een autopsie uitvoeren op Chebeya’s lichaam. Verder zullen de VS het moordonderzoek financieel ondersteunen. Op vraag van de Nederlandse ambassade in Kinshasa zullen enkele Nederlandse ngo’s hun Congolese collega’s steunen bij de herdenkingsactiviteiten. De meeste Congolese ngo’s willen de begrafenis van Chebeya op 30 juni laten plaatsvinden, de dag dat het land zijn vijftigste onafhankelijkheidsdag viert en er verscheidene hoogwaardigheidsbekleders, onder wie koning Albert II, in Kinshasa zullen zijn.

Dat gegeven maakt van 30 juni een complexe aangelegenheid: terwijl de Congolese autoriteiten de herdenking zo vlot mogelijk willen doen verlopen, zullen er op hetzelfde moment rouwplechtigheden plaatsvinden. Ook voor de Belgische diplomatie stellen zich enkele moeilijke dilemma’s. Moet koning Albert II tijdens zijn doortocht in Kinshasa een bezoek brengen aan een mensenrechtenorganisatie? Moet hij openlijk een blijk geven van medeleven met de vermoorde Chebeya?

Opvallend is alvast de voorzichtige - sommigen zeggen verkrampte - houding waarmee België op de moord reageert. In tegenstelling tot Nederland en de VS onderneemt Brussel momenteel geen concrete acties om het moordonderzoek te faciliteren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234