Dinsdag 07/04/2020

Kabila

Congo dwingt België naar de pokertafel

► Joseph Kabila hield vrijdag in Kinshasa voor het eerst in vijf jaar een persconferentie. De Congolese president zit op ramkoers met de Belgische regering.Beeld AFP

De crisis tussen ons land en Congo is totaal. Na het Belgische ontwikkelingsagentschap wil Kabila nu ook het Schengenhuis in Kinshasa zo snel mogelijk dicht. Een sluwe zet. Het personenverkeer tussen Congo en Europa wordt daardoor moeizaam, wat EU-lidstaten kan doen twijfelen of ze België nog moeten steunen.

Deze week meldde de Congolese regering dat België zijn ontwikkelingsagentschap Enabel moet opdoeken. Ook het zogenaamde Schengenhuis, waar Belgische diplomaten voor alle EU-lidstaten visa aan Congolezen verstrekken, moet zo snel mogelijk dicht. Daarmee is de crisis tussen het Kabila-regime en Brussel totaal.

De Congolese strafmaatregel komt er nadat Buitenlandminister Didier Reynders (MR) en Ontwikkelingsminister Alexander De Croo (Open Vld) twee weken geleden beslisten om een deel van de ontwikkelingshulp aan Congo te heroriënteren. Van de 96 miljoen euro zal België een kwart niet langer via de Congolese overheid besteden.

De 25 miljoen euro die vrijkomt, zal naar humanitaire ngo's vloeien en naar organisaties van het Congolese middenveld. Ook regimekritische mensenrechtenorganisaties krijgen een deel van het geld.

Lees meer: Laat Kabila maar woest zijn (+)

De Belgische ingreep was een antwoord op de beslissing van president Joseph Kabila om nieuwe verkiezingen voor de zoveelste maal uit te stellen. Ook dat Congolese ordetroepen op oudejaarsdag straatprotesten bloedig onderdrukten en zelfs kerken binnendrongen, zorgde voor unanieme internationale verontwaardiging.

Dat dit kwaad bloed zet bij de Congolese regering viel te verwachten. Maar dat Kabila meteen de volledige Belgische ontwikkelingssamenwerking platlegt, komt wel als een onaangename verrassing.

Clever manoeuvre

Dat Brussel toch een beetje koud gepakt is door Kinshasa, heeft minstens evenveel te maken met de tweede maatregel: de sluiting van het Schengenhuis in Kinshasa. Het gaat hier om een Europees consulaat dat wordt uitgebaat door Belgische diplomaten en instaat voor de visaverstrekking van alle Congolezen die naar EU-lidstaten en Noorwegen willen reizen.

Met andere woorden: als het Schengenhuis zijn deuren sluit, komt het personenverkeer tussen Kinshasa en Europa in het gedrang. Gezien het intensieve zakenverkeer en de grote Congolese diaspora in Europa is dit een maatregel die in meerdere Europese hoofdsteden voor de nodige praktische besognes en kopzorgen zal zorgen.

In die zin voert Kinshasa een gesofisticeerd en best wel clever manoeuvre uit. Geen enkele lidstaat is gediend met een abrupte sluiting van het Schengenhuis en het is dan ook zeer de vraag of andere EU-lidstaten de kritische Belgische houding tegenover het Kabila-regime nog langer zullen volgen. Vooral ook omdat er steeds meer signalen komen dat Franse en Spaanse bedrijven op het punt staan om belangrijke contracten af te sluiten met Congolese partners. Parijs en Madrid willen naar verluidt een constructieve koers.

Isolatie

Het verklaart waarom Belgische diplomaten in Kinshasa de jongste dagen vooral bezig waren met 'temporiseren'. Brussel roept het Congolese kamp op tot gematigdheid en dialoog. "Voorlopig komt er van ons geen ordewoord om Enabel in te pakken en te vertrekken", luidt het in Belgische regeringskringen.

"Uit de communicatie van de Congolese minister blijkt dat hij uitgaat van foutieve informatie. Ze lijken ervan uit te gaan dat wij alle ontwikkelingshulp willen heroriënteren en het Enabel-agentschap niet meer nodig is. Dat klopt niet. Van de 96 miljoen euro krijgt slechts een kwart een nieuwe bestemming. We zullen dit de komende dagen toelichten."

Het ziet er dus naar uit dat België in een harde pokeroorlog met Congo is terechtgekomen. Als De Croo en Reynders de komende dagen erin slagen om de Europese rangen gesloten te houden en met een gemeenschappelijke EU-verklaring tegen Kabila komen, dan kan België zijn voortrekkersrol inzake Congo blijven spelen. Maar als Kabila het Europese front kan doorbreken, zou Brussel wel eens geïsoleerd kunnen staan. Belgische diplomaten in Kinshasa zullen de komende dagen dan klokje rond mogen werken om de brokken te lijmen.

België dreigt ook verzeild te raken in een situatie die vergelijkbaar is met die van mei 1990. Nadat Zaïrische troepen een dodelijk bloedbad aanrichtten op de universiteitscampus van Lubumbashi, besloot de regering-Martens om de diplomatieke betrekkingen met het Mobutu-regime te verbreken. Al wordt die vergelijking in regeringskringen genuanceerd. "Het is niet de bedoeling van de Belgische regering om de diplomatieke betrekkingen met Kinshasa te verbreken."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234