Dinsdag 07/12/2021

Confrontatie van kunstenaars en patiënten

YELLOW is alweer een tentoonstelling van Jan Hoet en vindt plaats in het huis waar hij opgroeide. Pa Hoet was psychiater en woonde in een riante ambtswoning naast het psychiatrisch centrum. Orla Barry ging met Jan Hoet op stap in en rond het huis en maakte voor deze expo een geluidswerk vol impressies uit het verre geheugen van Jan Hoet. YELLOW is een klein project met een confrontatie tussen kunst van psychiatrische patiënten en kunstenaars die al dan niet op een directe manier reageerden op de probleemstelling actuele kunst en psychiatrie.

Geel / Van onze medewerker

Luk Lambrecht

Kamertje na kamertje komt de bezoeker oog in oog met de obsessies van de patiënten en kunstenaars. Hoe pak je natuurlijk als kunstenaar zo'n opdracht aan? Ronny Delrue en Jan Van Imschoot lieten de patiënten participeren aan hun project. De vrucht van die workshops is nu te zien. Jan Van Imschoot maakte portretten van patiënten waarna ze zelf hun beeld mochten corrigeren. In deze context is deze ingreep nog enigszins te verantwoorden maar het resultaat blijft natuurlijk te sterk gebonden aan dit specifiek uitgangspunt. De dramatiek van de schilderijen van Jan Van Imschoot wordt nog verhevigd door het zwartgallige werk van Thierry De Cordier, waarin als het ware een mens volledig verkrampt en teruggetrokken gekneld zit in zijn gitzwarte, harige (wereld)bol. Ronny Delrue is hier minder expliciet na de vele workshops met schizofrene patiënten. Drie luchtige grote tekeningen worden bijna één met het afschilferende behangselpapier van het kleine kamertje.

De confrontatie van obsessies en passies van kunstenaars en psychiatrische patiënten is een dubbeltje op zijn kant. Het pas ontdekte werk van de Duitser Karl Hans Janke, die van 1949 tot aan zijn dood in 1988 in de psychiatrische kliniek verbleef in Wermsdorf, wordt samen in één kamertje getoond met een werk van Panamarenko (die hiervan niet op de hoogte was). Janke maakte vanuit Das Atom een hele wereld om via de kennis van de atoomenergie door te dringen tot de diepste geheimen van de kosmos. Het zijn fascinerende, vrij technische tekeningen van vliegtuigen en motoren maar ze roepen in confrontatie met het werk van Panamarenko een heel dubbelzinnig verhaal op. Janke hoort eerder thuis bij het genre van het futuristisch tekenverhaal. Janke hier combineren met Panamarenko is nogal gratuit en nadrukkelijk. Met dit soort confrontaties en zonder bijkomende uitleg over de intenties wordt een breder publiek opnieuw op het verkeerde spoor gezet en wordt de intentionele artistieke productie van kunstenaars gelijkgesteld met de obsessionele invallen en projecten van geniale patiënten.

In de tekeningen van de Zwitserse patiënt Hans Krüsi is opnieuw een spiegelende ontdubbeling merkbaar in de uitgebeelde onderwerpen. Misschien is dit wel het uitgangspunt voor een van de beste werken op deze lauw kabbelende expo. Koen Theys maakte met zijn camera een wandeling door het lege Jan Hoet-huis om nadien het materiaal te verdubbelen tot bewegende beelden die de suggestie oproepen van de beroemde rorschachtest. Het is een bezwerende film, uitgaande van de plek van de tentoonstelling waarin men zelf bijgedachten over kunst, psychiatrie en de biografie van Jan Hoet kan projecteren. Koen Theys installeerde ook hier en daar lantaarnpalen, rustbanken en groene vuilnisbakken, waarmee hij wou aanduiden dat dit huis nu een plek is voor een publieke wandeling.

Ook nogal nadrukkelijk is de opstelling van de video's Clown Torture van Bruce Naumann. Het beeld van de clown is hier als een soort tragikomische figuur ergens tussen de kunstenaar en de patiënt in. Straf is het werk van Herman Derive (afkomstig uit het archief van het ziekenhuis) die (net zoals recent Jan Fabre) teksten en tekeningen uitvoerde met eigen bloed... YELLOW wordt gesponsord door Janssen Pharmaceutica, een bedrijf met een groot afzetgebied in de psychiatrische wereld. Guy Rombouts is de enige kunstenaar die met zijn bijdrage rake opmerkingen formuleert over de verstrengeling tussen de lobby- en machtspositie van deze industrie en de psychiatrische ziekenhuizen. Zijn kamer oogt als een eenvoudige audiëntieruimte waarin kritische citaten over psychiatrie in elkaar vloeien met zijn gekleurd alfabet, het 'azart', waarin Rombouts de taal voorstelt als een gesloten systeem. Citaten zoals "Psychiatrie dreigt steeds meer te versmallen tot een farmaceutische aangelegenheid. Psychiaters veranderen in dealers van legale drugs. De markt is onafzienbaar ..." geplukt uit de Groene Amsterdammer, doen deze tentoonstelling dan toch een beetje kantelen in het broodnodig ter discussie stellen van de psychiatrie. Het werk van Guy Rombouts ligt perfect in het verlengde van wat Jan Hoet verlangt van kunst: ze moet ongemakkelijke vragen stellen en aanzetten tot kritisch nadenken. Naast onder meer boomsculpturen van Els Dietvorst, doekjes van rare vogels van Robert Devriendt en obsessionele bus- en metroplannen van Jeroen Hollander is in het wat verderop gelegen prachtige Van Disselhuis een installatie te zien van de Amerikaan Jason Rhoades.

YELLOW nog tot 15 juli (dagelijks van 11 tot 18 uur behalve op maandag), gratis in het Huis Hoet, Pas 204 en in het Van Disselhuis, Stationsstraat 11 in Geel. Inlichtingen: 09/221.17.03.

Tentoonstelling

Kunst moet ongemakkelijke vragen stellen en aanzetten tot kritisch nadenken

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234