Woensdag 28/07/2021

Film

Confidenties van een semi-vluchteling

Sherwan Haji in The Other Side of Hope. Beeld RV
Sherwan Haji in The Other Side of Hope.Beeld RV

In The Other Side of Hope komt hij als bootvluchteling in Finland terecht, maar in het echt stapte hij gewoon het vliegtuig op – vrijwillig. De Syrische acteur Sherwan Haji noemt zichzelf een “semi-vluchteling”. In 2010 volgde hij zijn geliefde van Damascus naar Helsinki, maar toen er een jaar later oorlog uitbrak in Syrië, kon hij plots niet meer terug naar zijn vaderland. “Wat verwachten mensen van ons, dat we ons naar de slachtbank laten leiden?”

Het leek wel voorbestemd. In 2007 leert de beloftevolle dramastudent Sherwan Haji een leuke Finse dame kennen. Zij woont en werkt in Damascus. Op hun eerste date kijken ze samen naar een film: Juha, van Finlands beroemdste regisseur Aki Kaurismäki, met Sakari Kuosmanen in de hoofdrol. Op dat moment kan Haji het niet vermoeden, maar tien jaar later zal hij met beide grootheden samengewerkt hebben.

Haji woont intussen al zeven jaar met zijn vrouw in Helsinki. Hij liet voor haar een bloeiende acteercarrière achter. Zijn beginnende faam, die hij te danken had aan een paar glansrollen in tv-series die over de hele Arabische wereld werden uitgezonden, verruilde hij voor een anoniem bestaan in het ijskoude Noorden. Waarom? “Samenwonen met mijn vriendin was in Damascus onmogelijk. Ik stond geregistreerd als moslim – ook al praktiseer ik niet –, zij als christen. Als we ons leven wilden voortzetten in Syrië, had zij zich moeten bekeren. Maar dat wilde ik niet. De omgekeerde beweging was helemaal ondenkbaar: als ik mij tot het christendom had bekeerd, dan was dat mijn doodvonnis geweest. Er lopen genoeg religieuze gekken rond.”

Op naar Finland dan maar. “Ik bekijk het positief: ik heb de bladzijde gewoon omgedraaid. In tegenstelling tot Khaled, de vluchteling die ik in The Other Side of Hope speel, werd ik dan ook niet verplicht om mijn thuis achter te laten. Tenzij door mijn vrouw zelf dan”, lacht Haji. “Ik probeerde te genieten van mijn nieuwe situatie, als een permanente toerist. Ik heb geleerd om zalm te roken. Om koud bier te drinken in de sauna en vervolgens in een bevroren meer te springen.”

Uw situatie is helemaal anders dan die van de vele Syrische oorlogsvluchtelingen die naar Europa trekken, maar voelt u zich desondanks verwant met hen?

Sherwan Haji: "Ja. Ik beschouw mezelf als een semi-vluchteling. Want door de oorlog kan ik niet terug naar Damascus. Dat maakt me triest. Tegelijk ben ik een realist: stenen en beton mis ik niet. Ik ben niet verknocht aan een fysieke plek. Ik heb bewust afstand genomen van dat bijna religieuze gevoel ergens vandaan te komen. Dat beperkt je alleen maar. Finland is mijn land nu, en België zou dat evengoed kunnen zijn."

Waar woont uw familie intussen?

"Zij zijn op de vlucht geslagen. Ik ben eigenlijk heel dankbaar dat ik in The Other Side of Hope een oorlogsvluchteling heb mogen spelen, want door die ervaring heb ik beter leren begrijpen wat mijn familieleden – en zovele anderen – hebben doorgemaakt. Dat heeft me als mens doen groeien. Soms moet je iets voelen om het te begrijpen."

In Finland staat de extreemrechtse Finse Partij, tot voor kort de Ware Finnen, heel sterk, en ook elders in Europa hebben anti-immigratiepartijen de wind in de zeilen. Hoe kijkt u daar als Syriër tegenaan?

"Onwetendheid is een vreselijke ziekte. Sommige mensen kunnen zich niet inbeelden wat oorlog betekent. Het gaat over leven of dood. 'Waarom blijven ze niet daar om hun land te verdedigen?', hoor ik vaak. Dat is zo’n beperkte, domme manier van denken! Verwachten ze dan echt dat we ons naar de slachtbank laten leiden? In Syrië blijven, betekent gedood worden of zelf anderen doden. Ik wil geen van beide: ik wil leven."

Khaled krijgt in de film te maken met gewelddadige en xenofobe reacties, maar er is ook hoop: een Finse zakenman neemt hem onder zijn vleugels.

"Kijk, ik geloof dat elke mens een goede en een slechte kant heeft. De kant die het meest gevoed wordt, zal de bovenhand halen. Daarom is het belangrijk dat vluchtelingen een kans krijgen. Als je hen slecht en vijandig behandelt, kun je weinig goeds van hen verwachten. Maar als je ze met respect ontvangt, is de kans groot dat ze zich hier als goede, verantwoordelijke mensen zullen gedragen. Natuurlijk zijn er onder de vluchtelingen ook gekken en fanatici, maar dat is in elke grote groep zo, waar ook ter wereld. Dat besef is heel belangrijk."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234