Zondag 29/11/2020

interview

Componiste Annelies Van Parys: "Johannespassie heeft einde in mineur nodig"

Annelies Van Parys: "Het naïeve geloof dat uit het passieverhaal spreekt, is niet meer van deze tijd."Beeld Trui Hanoulle

Hoe schrijf je in godsnaam een proloog en epiloog bij de Johannespassie van J.S. Bach? En hoe relevant is het om daar iets aan toe te voegen? Voor het Klarafestival ging componiste Annelies Van Parys de uitdaging aan. En het lukte. Halleluja!

Voor het Klarafestival wordt Bachs Johannespassie geactualiseerd. 'And You Must Suffer' door B'Rock en het NFM Choir belooft een eigentijdse reflectie over religie en haar waarheidsclaims te worden. De Brugse componiste Annelies Van Parys, in residentie bij Muziektheater Transparant, kreeg de vraag om er een proloog en epiloog bij te schrijven. "Het was even slikken", vertelt ze. "Dit stuk is een meesterwerk. Maar regisseur Pierre Audi zocht een soort framework voor het geheel."

U schreef iets in noten, maar kunt u ook uitleggen in woorden wat u aan de Johannespassie hebt toegevoegd?
Annelies Van Parys: "Het uitgangspunt van de proloog is het ontstaan van de wereld en vertrekt uit het niets, uit de stilte. Er is een soort magma aan klanken, waaruit een motief ontstaat. Dat is het beginmotief van de begeleiding van de Johannespassie. Die referentie naar het origineel wou ik er duidelijk instoppen, alsof je zo kunt horen hoe het materiaal van de Johannespassie tot stand komt. Een genesis, als het ware."

Was het nodig om iets aan de Johannespassie toe te voegen? Heeft Bach misschien niet alles verteld in zijn werk?
"Bach heeft het passieverhaal verteld, maar ik vind het wel zinvol om dat in een actueler kader te plaatsen. Hoe formidabel dat verhaal ook is, als je puur naar de tekst luistert, hoor je een boodschap waar je vandaag nog moeilijk mee zou wegkomen. Dat naïeve geloof dat daaruit spreekt, is niet meer van deze tijd. Dus is het niet onnozel om het op een andere manier te belichten."

Hoe hebt u dat actuele in uw compositie proberen te stoppen?

"Dat was de uitdaging van de epiloog. Want wat schrijf je nog ná een Johannespassie? Tegelijk denk ik niet dat we vandaag nog in hallelujastemming naar huis kunnen, zeker niet als je ziet hoe godsdienst het nieuws van vandaag beïnvloedt. Dus na het vreugdevolle einde heb ik een wrange coda geschreven. Het laatste akkoord galmt, wordt verstoord en verglijdt naar een ander akkoord."

"Daarvoor heb ik het luiden van een klok in noten uitgeschreven, voor zangers en orkest. Een klok die luidt, heeft een aanwezige, mineure tertsklank. Zo kan ik met een christelijk symbool - de klok - een bedenking maken. Een rituele klok die uitgalmt met een wrang gevoel."

Probeert u zo te breken met het levensbeschouwelijke van de Johannespassie?
"Ik heb me op twee citaten van de Britse schrijfster Jeanette Winterson geïnspireerd, die allebei naar de passie verwijzen. Voor de proloog was dat: 'There is no love that does not pierce the hands and feet.' Voor de epiloog: 'Why is the measure of love loss?' Vandaag leven we niet meer met de hoop op verrijzenis. Dus verlies heeft voor ons een heel andere betekenis dan in de tijd van Bach."

Hebt u de genialiteit van het origineel kunnen benaderen, denkt u?
"Bach is natuurlijk zo'n gigant. Ik ben de laatste om te beweren dat ik ook maar enigszins tot aan zijn knieën kom. Dus zou ik liever niet op deze vraag antwoorden. Ik hoop dat de stukken op een organische manier in de Johannespassie overgaan, dat je geen abrupte breuk hoort. Zo heb ik het ook geschreven, aaneensluitend zonder stop."

De Johannespassie duurt nu al zo lang. Heeft dat u belemmerd bij het componeren?
"Daar is rekening mee gehouden. De opdracht was om maar een zestal minuten muziek te schrijven en die timing is strikt bewaakt. De proloog duurt zo'n vier minuten, de epiloog een dikke twee minuten. En de Israëlisch-Palestijnse componist Samir Odeh-Tamimi heeft ook tien minuten geschreven die tussendoor worden gespeeld."

De scenografie is gebaseerd op beelden van kunstenaar Wim Delvoye. Was dat inspirerend?
"Zeker. Ik ben bij hem naar de beelden gaan kijken. Aan de ene kant koos hij voor ijzeren sculpturen van een kathedraal, aan de andere kant voor glasramen. Ook dat refereert aan de traditie. Vandaar mijn idee om dat in de proloog ook te doen, en met een motief van Bach aan de slag te gaan."

And You Must Suffer, gebracht door B'Rock en NFM Choir, op 10, 11 en 12 maart in het Kaaitheater. Het Klarafestival begint vandaag en loopt tot 24 maart in Brussel. Meer info vindt u op de website van Klarafestival.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234