Dinsdag 12/11/2019

Film

Comedian Nigel Williams over 'The Interview' en het DNA van goede satire

Beeld Sony Pictures

Weinig flauwe films oogstten zoveel reactie als 'The Interview'. Dankzij de beruchte Sonyhack en de beperkte release zijn de kijkcijfers gegarandeerd. Maar is 'The Interview' ook echt goede satire? Daags voor de Belgische release geeft komiek Nigel Williams zijn ongezouten mening.

"Als het echt waar is dat Noord-Korea de computers van Sony gehackt heeft, dan is dat de beste pr-stunt die zij zich voor 'The Interview' konden dromen", grinnikt Nigel Williams. "En dan zouden ze een deel van de opbrengst, misschien in de vorm van voedselbonnen, aan Noord-Korea moeten geven. Zonder die rel zou er nooit zoveel over deze film gepraat of geschreven zijn."

"Het beledigen van buitenlandse staatshoofden of van andere landen: mag dat wel of niet? Hier in het Westen heerst het gevoel: 'Als ze dat met ons zouden doen, dan lachen we daar gewoon mee.' Maar is dat wel zo? En wat als de Palestijnen een komedie zouden maken over een moordaanslag op de Israëlische premier Netanyahu? 'Zij roepen op tot het doden van een buitenlands staatshoofd!', zou de reactie dan zijn."

Nigel Williams. Beeld Thomas Sweertvaegher

Kinderhumor

Door alle heisa rond 'The Interview' is het wel erg moeilijk geworden om deze komedie op zijn intrinsieke waarde te beoordelen. "Als je de film 'zuiver' probeert te bekijken, dan is dit zoiets als 'Home Alone with politics'", vindt Nigel Williams. "De eerste tien minuten, waarin ze hun eigen televisie- en mediacultuur te kakken zetten, vond ik erg goed. Dat is een wereld die Seth Rogen kent en daar zie je zijn talent. Dat was snedig. Met ook een verrassende cameo van Eminem. Heel sterk. En je ziet ook dat de acteurs zich goed amuseren. Maar zodra de CIA op het toneel verschijnt, wordt het kluchtig."

"Uiteindelijk is dit geen film waarvoor je aan de bioscoop gaat aanschuiven. Eerder een farce om op zondagnamiddag thuis te bekijken als je met griep in de zetel ligt. Of samen met Seth Rogen als je allebei stoned bent. Het is geen bijtende satire, maar over the top kolder. Het is humor voor kinderen en niet voor mensen die af en toe een boek lezen."

"Na de film heb ik wel heel sterk het gevoel van what was all the fuss about? Ik weet niet of we alles moeten geloven wat er over Noord-Korea verteld wordt, maar dat zal wel, want ik ben geen aanhanger van een of andere complottheorie die dat allemaal in twijfel wil trekken. En in Noord-Korea leven: dat wil niemand. Het is moeilijk om dat land te bezoeken en het is nog veel moeilijker om van daaruit een ander land te bezoeken. Als je niet vrij mag reizen, dan heben ze daar iets te verbergen. Het is dus sowieso een kutland. (lacht)"

In Noord-Korea is Kim Jong-un niet zomaar de Grote Leider, maar wordt hij door de bevolking als een god geadoreerd. "Deze film daar vertonen: dat zou een bom zijn", reageert Nigel Williams. "Stel je voor dat je zoiets maakt over de profeet Mohammed. Fuck! Dan staat de wereld echt in vuur en vlam. Ik denk niet dat iemand dat op dit moment zou durven, want dan heb je een wereldoorlog. Misschien kan zo'n film over dertig jaar. Of vijftig jaar."

"In Engeland zou een film als 'Life of Brian' van Monty Python nu ook niet meer kunnen. Zover is het al gekomen. Daar mogen we, met al onze kritiek op de onverdraagzaamheid van Noord-Korea, ook wel eens aan denken. De Amerikaanse humoristen roepen graag dat ze iedereen durven aan te pakken, maar tegelijk weigeren ze de Mohammedcartoons af te drukken. Ze kiezen hun doelwitten. Noord-Korea mag, want behalve reacties uit dat land is er weinig gevaar. Maar de profeet Mohammed, dat is een wereldwijd fenomeen. En daar hangt ook veel olie aan vast."

"Bij de herdenking van Auschwitz zaten zowat alle wereldleiders in Saoedi-Arabië. Foei, foei, foei. De hypocrisie is toch opvallend. Ze gaan de koning groeten van een land waar openbare executies plaatsvinden. Zouden de Amerikanen een komedie durven te maken over de koning van Saoedi-Arabië? Ik denk het niet. Als er economische belangen op het spel staan, blijven ze daarvan af. Seth Rogen zou van Sony trouwens geen budget gekregen hebben als 'The Interview' over de Saoedi's was gegaan. Het klinkt ironisch, maar misschien zou hij de financiering wel elders gevonden hebben, want de meeste moslims haten die klootzakken en beschouwen de Saoedi's als de oorzaak van de opkomst van de fundamentalisten."

James Franco naast de Hollywoodversie van de Noord-Koreaanse dictator Kim Jong-un. Beeld Sony Pictures

Rechtse grondstroom

'Wag the Dog' van Barry Levinson, 'Primary Colors' en 'Charlie Wilson's War' van Mike Nichols, 'Burn After Reading' van de gebroeders Coen: het zijn slechts enkele voorbeelden van geslaagde politieke komedies. Ze kunnen het dus wel, de Amerikanen. Nigel Williams knikt, maar doet dan een onverwachte bekentenis: "Ik kijk echt niet graag naar komische films. Eigenlijk haat ik dat genre. En ik ken weinig comedians die graag naar komedies kijken. Tenzij het echt goed is, zoals de vroege 'Pink Panther'-films met Peter Sellers. Schitterend ! Maar niet die met Steve Martin. Don't fuck with the Pink Panther! Van die iconen moet je afblijven. Als ze ooit een remake zouden maken van 'The Godfather', dan ga ik waarschijnlijk niet eens kijken. Als ik in de jaren 70 een goede muziekgroep heb leren kennen, dan ga ik nu niet naar de gepensioneerde versie kijken."

Net als filmhumor kent stand-upcomedy vele vormen en formaten. Zijn er bepaalde regels of conventies waaraan politieke humor of satire moet beantwoorden? Niet echt, vindt Nigel Williams. "Na de aanslag op Charlie Hebdo in Parijs kreeg ik bij mijn eerste optredens de reactie 'Nu gaan we zeker nogal wat moslimgrappen horen?' Ik zou niet weten waarom. Dat is van dat geforceerde gedoe. En het is ook een rechtse grondstroom die dan naar boven komt. Ik heb wel een grap gemaakt over die redactievergadering bij Charlie Hebdo. Een van de agendapunten was: hoe kunnen we onze oplage verhogen? Grandioos geslaagd! Dus Humo, ge weet wat te doen. (lacht) Sommigen vonden dat niet kunnen. Maar Charlie Hebdo zou dat juist wél vinden."

"Er is geen spot mogelijk zonder zelfspot. Wat mag bij politieke humor? Waar liggen de grenzen? Het mag als het ter zake is. Ik maak grappen over het uiterlijk van Maggie De Block, maar ik doe dat met een reden. Je moet de juiste verbanden leggen. De tragedie van Maggie De Block is dat zij minister is van Volksgezondheid, terwijl ze verslaafd is aan vetten, suikers, zout, enzovoort. Dingen waaraan ze ons allemaal verslaafd hebben gemaakt. Dus als slachtoffer moet Maggie opstaan en zeggen: 'Ik ben een ervaringsdeskundige.' En ze heeft het figuur om het te bewijzen. Ik gebruik die platte moppen over haar uiterlijk om een punt te maken over onze verslaving. We zijn allemaal junkies van wat die fucking multinationals met ons eten doen. Dat is politieke humor. Dat is niet zomaar lachen met obese mensen."

"In dat verband vond ik de kak- en pishumor in 'The Interview' ook wel kunnen. Om de bevolking te laten geloven dat Kim Jong-un een god is, maakt de propaganda hen wijs dat hij nooit moet pissen en kakken. Om God te zijn moet hij anders zijn dan wij. En wat wij allemaal doen, is pissen en kakken. Dus als ze kunnen bewijzen dat Kim Jong-un dat óók doet, dan is hij niet langer een god, maar een gewone mens. Ook voor dergelijke grappen moet er dus een reden zijn."

"Met humor kun je winnen. In mijn show stel ik de vraag wat Al Qaida en IS niet hebben. En dat is fucking humor. Zij hebben op dat vlak niets te bieden. Ze hebben YouTube-filmpjes over onthoofdingen. Dat is gruwel. En de mensen willen niet in dat soort maatschappij leven. Amerika heeft de grootste gevangenispopulatie van de wereld. Ze hebben executies, net als al die landen waar zij kritiek op hebben. Ze hebben mensen die bijna sterven van de honger. En toch slagen ze erin om boven de kritiek van hun eigen bevolking te staan. Door hun beheersing van de fucking entertainmentindustrie. Dat is eigenlijk hun moderne, maar leuke propaganda. Onze basisbehoeftes zijn min of meer voldaan en dus moeten we geëntertaind worden, desnoods met idiote komedies."

"Ze kunnen ook met zichzelf lachen. En het moet vooruitgaan. Een Hollandse cabaretier kan daarom nooit comedy gaan doen in Amerika. Het publiek wil daar geen verhalen van vijf minuten zonder te lachen, want dan vallen ze nog vóór de punchline in slaap. In de Engelse en de Amerikaanse stand-up is het van... (knipt met de vingers)"

Vluchtig nieuws

"Er zit ook een cynisch kantje aan politieke humor, want we worden daardoor óók bij de neus genomen. Het feit dat er in Engeland zoveel gelachen wordt met de koningin maakt haar eigenlijk sterker. Het feit dat president Obama in 'The Daily Show' van Jon Stewart gaat zitten, maakt hem ook sterker. Ze blijven meesters van de manipulatie."

"Politieke humor kan onrecht aanklagen, maar kan even goed de oorzaak van onze onderdrukking zijn. Als we met alles lachen, nemen we niets meer ernstig. In een recente aflevering van 'The Green Room', een talkshow van Paul Provenza, waarin hij met zijn gasten telkens over comedy praat, bracht hij het probleem ter sprake dat politieke of actualiteitsgebonden humor in feite bepaald wordt door de media. Maar die nieuwsitems zijn zo vluchtig. Twee weken na de aanslag op Charlie Hebdo zette ik iets op mijn Facebookpagina en ik kreeg de reactie: 'Zijt ge daar nu nog altijd over aan het zagen?' Na twee weken!"

"De oplossing voor een comedian, zoals Michael Van Peel dat gedaan heeft voor zijn eindejaarsshow, is op zoek gaan naar een overkoepelend thema of concept, zoals oorlog of angst, om daar dan allerlei verhalen in te passen. Op die manier kun je ook beter laten zien wat er echt gaande is in de wereld. Zonder slaaf te worden van de items die door de media gekozen worden. Want zij vertellen ons ook niet alles."

Wat voorafging

In 'The Interview' speelt James Franco de rol van Dave Skylark, de presentator van de helemaal uit sensatiezucht opgetrokken talkshow 'Skylark Tonight'. Seth Rogen, die de film schreef en regisseerde, vertolkt het personage van zijn producer en trouwe vriend Aaron. Maar die wil eigenlijk wel iets meer dan alleen maar succes hebben met zo'n celebrityshow.

Als Aaron verneemt dat de Noord-Koreaanse dictator Kim Jong-un een fervente fan is van 'Skylark Tonight', ziet hij zijn kans op 'serieuze' journalistiek schoon: ze zullen naar de hoofdstad Pyongyang reizen om daar de grote leider te interviewen. De CIA vindt dat een uitstekend idee: ze ruikt een onverwachte kans om de despoot te vermoorden.

In Noord-Korea werd woedend gereageerd en beschouwde men, lang vóór de release, de film als een daad van terrorisme. De gevolgen zouden niet mals zijn, dreigde het regime. In november werden de computers van Hollywoodstudio Sony/Columbia gehackt en kwam heel wat gevoelige bedrijfsinformatie in de openbaarheid terecht. De FBI wees met een beschuldigende vinger naar Noord-Korea, maar daar ontkende men elke betrokkenheid.

Omdat de hackers ook nog met acties dreigden tegen de Amerikaanse bioscopen die 'The Interview' zouden vertonen, werd de release in eerste instantie on hold gezet. Uiteindelijk werd beslist de film toch online (en uiteraard tegen betaling) beschikbaar te maken voor het publiek en volgde er ook een beperkte release in de zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234