Woensdag 30/11/2022

Comeback Kid Bill Clinton alweer in de schijnwerpersEx-VS-president Bill Clinton slaagde er gisteren in om twee in Noord-Korea opgesloten Amerikaanse journalistes vrij te krijgen. Daarmee doet de voormalige president nogmaals zijn bijnaam ‘The Comeback Kid’ alle eer aan. Telkens de wereld denkt dat hij zich koest zal houden, vindt hij een manier om zich weer in de schijnwerpers te werken.door Tom Vandyck vanuit Boston

Bill Clinton kwam gisteren aan in Noord-Korea, waar hij na gesprekken met onder andere staatshoofd Kim Jong-Il de journalistes Laura Ling en Euna Lee vrij kreeg. Die werden er in juni veroordeeld tot twaalf jaar dwangarbeid, omdat ze het land in maart illegaal binnengekomen waren. Op vraag van de voormalige VS-president werden ze door Kim Jong-Il gepardonneerd.Die krachttoer van Clinton komt op een moment dat de spanningen tussen de VS en Noord-Korea opnieuw hoog oplopen. De stalinistische staat testte onlangs een tweede atoombom en voerde een reeks proeflanceringen uit met ballistische raketten. De Noord-Koreanen zouden zich ook opmaken voor een test met een nieuwe langeafstandsraket, een open provocatie aan het adres van de VS. Aangenomen wordt dat Clinton het in Pyongyang ook over het nucleaire dossier heeft gehad. Bill Clinton is de meest hooggeplaatste Amerikaanse functionaris in Noord-Korea sinds zijn eigen minister van Buitenlandse Zaken, Madeleine Albright, het land bezocht in 2004. De laatste ex-president die erheen ging, was Jimmy Carter, in 1994.In de Amerikaanse pers werd gisteren al gespeculeerd dat Bill Clinton niet uit Pyongyang zou thuiskomen zonder de twee Amerikaanse journalistes. Een voormalige president van de Verenigde Staten wordt niet op pad gestuurd als er niet vooraf een deal achter de schermen is gemaakt, luidde de theorie. Met zijn stunt in Noord-Korea maakt de ex-president een opvallende rentree op het internationale toneel. Maar dat mag niet verwonderen. Voor de man die bekend staat onder de bijnaam ‘The Comeback Kid’ is het vanouds bijzonder moeilijk om zich op de achtergrond te houden. Clinton arriveerde gisteren in de Noord-Koreaanse hoofdstad Pyongyang in een anoniem vliegtuig. Hij werd onder andere begroet door Noord-Korea’s viceminister van Buitenlandse Zaken en nucleaire toponderhandelaar Kim Kye Gwan en door Hang Hyong Sop, de ondervoorzitter van het parlement. Het bezoek was aanvankelijk gehuld in geheimzinnigheid. Een agenda of reisroute voor Clintons bezoek werd niet vrijgegeven. Ling (32) en Lee (36) werden in maart nabij de grens tussen Noord-Korea en China opgepakt door Noord-Koreaanse soldaten. Ze waren daar als correspondenten voor Curent TV, het mediabedrijf van ex-vicepresident Al Gore. Ze zouden een reportage maken over de mensenhandel in Noord-Koreaanse vrouwen die naar China op de vlucht gaan voor de honger in hun eigen land.De zaak kreeg de afgelopen maanden behoorlijk wat aandacht van minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton, die herhaaldelijk de vrijlating van de twee journalistes eiste. Voor het uitsturen van een ex-VS-president naar Pyongyang was er een precedent. In 1994 ging voormalig VS-president Jimmy Carter er al heen om te onderhandelen over Noord-Korea’s nucleaire wapenprogramma.Bill Clinton, die toen in het Witte Huis zat, was daar aanvankelijk slechts matig enthousiast over. Hij dacht er naar verluidt ernstig over om de Noord-Koreaanse kerninstallaties te bombarderen. Carters voorbereidende werk leidde later dat jaar echter tot een akkoord waarmee Pyongyang de productie van plutonium - de nucleaire ‘springstof’ voor bepaalde kernwapens - stillegde. Een aantal tekenen wijzen erop dat Bill Clinton gisteren in Pyongyang wel degelijk ook over nucleaire ontwapening sprak. Wellicht werd hij op de tarmac niet voor niets ontvangen door Noord-Korea’s nucleaire toponderhandelaar. Volgens het Noord-Koreaanse nationale persagentschap maakte Clinton Kim Jong-Il een “verbale boodschap” over. Clinton en Kim Jong-Il zouden “een uitgebreide gedachtewisseling over zaken van gemeenschappelijk belang” gehad hebben. Het Witte Huis ontkende echter dat er een boodschap van president Obama overgemaakt was.Beide landen onderhouden geen diplomatieke betrekkingen. Het hervatten van de ontwapeningsgesprekken de komende weken of maanden zou erop kunnen wijzen dat Clinton als bijklussende ex-president naast de vrijlating van de journalistes nog een tweede diplomatieke krachttoer heeft afgeleverd.

Graag geziene gast

Bill Clinton is ondertussen meer dan acht jaar president-af, maar met deze missie staat hij weer nadrukkelijk op het internationale voorplan. Het is natuurlijk niet de eerste keer dat hij van zich laat spreken sinds hij in 2000 het Witte Huis verliet.Clinton richtte in 2001 de William J. Clinton Foundation op. Die liefdadigheidsstichting houdt zich bezig met problemen die gaan van van armoede, aids en klimaatverandering tot obesitas op Amerikaanse scholen, en laat de ex-president toe om zijn niet geringe intellectuele energie te richten op al die vraagstukken. Clinton geeft er overal ter wereld spreekbeurten over waarmee hij tientallen miljoenen per jaar verdient.Na de Tsunami in Azië in 2004 werd hij door president George W. Bush aangesteld om samen met zijn voorganger in het Witte Huis, George H.W. Bush, de Amerikaanse hulpcampagne te overzien. VN-secretaris-generaal Kofi Annan benoemde hem vervolgens tot speciale gezant voor de heropbouw van de regio. Het bezoek aan Noord-Korea was Bill Clintons eerste optreden als vooruitgeschoven spits voor de regering-Obama. Hoewel het officieel een privé-initiatief van Clinton heette, lijdt het weinig twijfel dat hij handelde op aangeven van president Obama. Dat zou kaderen in diens benadering van onderhandelen met afvallige staten als Noord-Korea en Iran.Noord-Korea is diplomatiek overigens een bijzonder harde noot om te kraken. Militair optreden is zo goed als uitgesloten, aangezien het land kernwapens heeft en tienduizenden artilleriestukken waarmee het de Zuid-Koreaanse hoofdstad Seoel kan beschieten.Het regime in Pyongyang toont zich ook weinig gevoelig voor diplomatieke druk. Nadat het in juni nieuwe sancties opgelegd kreeg door de VN-Veiligheidsraad verklaarde het koudweg de nucleaire ontwapeningsonderhandelingen dood. Daarmee stond de détente met Pyonyang die Barack Obama zich voorgenomen had terug bij af. Het ontwarren van zo’n kluwen is een kolfje naar de hand van Bill Clinton. De ex-president kreeg in Pyongyang een opvallend warme ontvangst. Illustratief voor de dooi met Nood-Korea onder Clintons bewind was zijn niet uitgevoerde plan om in 2000, op het einde van zijn regeertermijn, Noord-Korea te bezoeken. Hij leek er gisteren een graag geziene gast en kwam naar huis met resulaat.Het is niet ondenkbaar dat de vrijlating van de journalistes een aanzet wordt tot betere relaties tussen Washington en Pyongyang. Analisten gaven gisteren al aan dat Noord-Korea de journalistes zou gebruiken als pasmunt in gesprekken met de VS.

Belangenconflict

Met zijn charme-offensief doorkruiste Bill Clinton echter de harde lijn die zijn eigen vrouw als minister van Buitenlandse Zaken tot nog toe aanhield tegenover Noord-Korea. Nadat Pyongyang de nucleaire onderhandelingen opblies, vergeleek Hillary de Noord-Koreaanse leiders met nukkige kinderen. “Noord-Korea kan geen kant op”, waarschuwde ze. “Ze hebben geen vrienden meer die hen zullen beschermen in de internationale gemeenschap.”Slechts weinigen in de VS zullen na Clintons succes van gisteren reden tot klagen hebben, maar zulke belangenconflicten waren één van de voornaamste kopzorgen bij de benoeming van Hillary Clinton tot minister van Buitenlandse Zaken. Daar gingen lange onderhandelingen vooraf over de rol van Bill Clinton.Vraag was of de ex-president, die zichzelf notoir graag hoort praten, op zijn buitenlandse reizen geen uitspraken zou doen die de minister van Buitenlandse Zaken in verlegenheid zouden brengen. Zijn stichting had ook giften ontvangen uit onder andere Marokko, de Verenigde Arabische Emiraten, Koeweit en Kazachstan, landen wier belangen niet noodzakelijk strookten met die van de nieuwe Amerikaanse regering.Dat alles volgde op een voorverkiezingscampagne waarin Barack Obama en Hillary Clinton een bijwijlen bittere strijd uitvochten om de Democratische nominatie. Na de door Obama gewonnen voorverkiezing in South Carolina zorgde Bill Clinton voor controverse door Obama te vergelijken met de zwarte ex-presidentskandidaat Jesse Jackson, die in 1984 en 1988 de primary in North Carolina gewonnen had. “Jackson voerde hier een goeie campagne en Obama ook”, suste Clinton. Die uitspraak werd gezien als een poging om Obama te reduceren tot de ‘zwarte kandidaat’. Toen Hillary Clinton minister van Buitenlandse Zaken werd, was de zaak dan ook om de ex-president te muilkorven. De etiquette wil sowieso dat ex-presidenten hun best doen om niet voor schoonmoeder te spelen voor de zetelende president. Bill Clinton gedroeg zich de afgelopen maanden dan ook opvallend gedisciplineerd. Maar Bill Clinton is nu eenmaal The Comeback Kid. Telkens de buitenwacht denkt dat zijn rol uitgespeeld is, vindt hij een manier om er weer te staan. Karakterieel is het dan ook geen verrassing dat hij in het dossier Noord-Korea een hoofdrol opeiste.

Hillary offert zich op

Bill Clinton verdiende zijn bijnaam ‘The Comeback Kid’ toen hij in 1992 vanuit een verloren positie de cruciale presidentiële voorverkiezing in New Hampshire won. Van die overwinning stoomde hij door naar de Democratische nominatie, het Witte Huis en een presidentschap dat eindigde met de grootste economische boom sinds decennia.Dat Clinton in Pyongyang met open armen ontvangen werd, mag niet verwonderen. Bill Clinton is namelijk overal geliefd. Ook die reputatie hield hij over aan zijn eerste presidentiële campagne in 1992.“Hij veranderde de chemie in een groep mensen als hij binnenkwam”, zei campagnestrateeg James Carville in 2000 aan televisiezender PBS. “Hij kon een zaal met honderd mensen binnenwandelen en onmiddellijk een gevoel hebben voor elk individu. Ik kan niet uitleggen hoe hij dat deed. Het was compleet instinctief. Ik heb het keer op keer zien gebeuren.”Bill Clintons onbedwingbare drang om zichzelf geliefd te maken, leidt steeds onvermijdelijk naar de psychologie van zijn huwelijk. Dat hij in New Hampshire überhaupt gedwongen werd tot een comeback vanuit een verloren positie, had vooral te maken met de onthulling dat hij als gouverneur van Arkansas een affaire gehad had met Gennifer Flowers.Clinton gaf de verhouding pas jaren later toe, maar toen de crisis uitbrak, was het vooral Hillary die de zaak in de kiem smoorde door in een berucht geworden televisie-interview in het actualiteitenprogramma 60 Minutes resoluut de kant van haar man te kiezen.Dat was tekenend voor het huwelijk van de Clintons. Hillary, die even getalenteerd is als haar man, maar zijn charisma mist, cijferde zichzelf keer op keer weg voor Bills politieke carrière. Hij betaalde haar terug met vernederende buitenechtelijke affaires, met als dieptepunt het schandaal rond zijn verhouding met de Witte Huisstagiaire Monica Lewinsky, dat uitbrak in 1998 en hem op een haartje na het presidentschap kostte.Hillary’s gooi naar het presidentschap vorig jaar werd dan ook minstens ten dele gezien als compensatie. Na alle opofferingen voor haar man zou het háár beurt zijn. Ze vertrok als superfavoriet, maar moest de duimen leggen voor nieuwkomer Obama. Uiteindelijk mocht ze niet eens genoegen nemen met de tweede prijs (het vicepresidentschap), maar slechts met de derde, Buitenlandse Zaken.Hillary toonde zich tot nog toe een uitmuntende buitenlandminister. Dat ze zich nu de kaas van het brood moet laten eten door haar eigen man, is niet alleen een potentieel politiek probleem, maar ook een echtelijk. Wie getrouwd is met The Comeback Kid, kan echter weinig anders verwachten.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234