Zondag 19/09/2021

Colombia begint vredesdialoog

Meer dan tien jaar na het afspringen van het vorige vredesproces doen de Colombiaanse regering en de FARC-guerrilla een nieuwe poging. In de Noorse hoofdstad Oslo vatten teams van beide partijen vandaag gesprekken aan. 'De verwachtingen zijn hoog, succes is niet gegarandeerd.'

De Colombianen moeten er flink aan wennen. Ze schipperen tussen hoop en scepsis sinds president Juan Manuel Santos op 3 september bekendmaakte dat hij met FARC-leider Rodrigo Londoño, alias Timochenko, een akkoord bereikt had. De overeenkomst, over een welomschreven onderhandelingsagenda, was het resultaat van geheime gesprekken die zes maanden in beslag namen en onder Cubaanse auspiciën plaatsvonden.

De dialoog die vandaag in Oslo aanvangt, en in een latere fase naar Havana terugkeert, zal zich ver van de camera's ontspinnen. Anders dan bij vorige vredesprocessen - sinds de vroege jaren tachtig is dit intussen al het vierde - beloven beide historische aartsvijanden deze keer in opperste discretie te werken, zonder druk van de media. Hooguit zullen ze periodiek hun woordvoerders naar buiten sturen om de stand van zaken toe te lichten. Woensdag gebeurt dat prompt een eerste keer.

De gesprekken moeten een eind maken aan het hardnekkigste en laatste conflict in Latijns-Amerika. De in 1964 opgerichte Fuerzas Armadas Revolucionarias de Colombia (of Revolutionaire Strijdkrachten van Colombia) zijn de oudste nog bedrijvige guerrillabeweging ter wereld. Hoewel Bogotá het geweld nooit de status van burgeroorlog gaf en het regeringsapparaat zelden bedreigd werd, vielen er in het Andesland honderdduizenden doden. Miljoenen mensen raakten ontheemd en moesten op de vlucht.

Niet enkel de FARC, een rist gewapende actoren, van paramilitaire doodseskaders tot drugskartels als dat van Pablo Escobar, mengde zich in 's lands slepende handgemeen. De grillige geografie en de ontoegankelijkheid van verre woud- en bergstreken werkten de vrede al evenmin in de hand.

Ontstonden de FARC als een communistische zelfverdedigingsorganisatie van bezitloze boeren, dan groeiden ze uit tot een illegaal leger dat op zijn piekmoment, eind de jaren negentig, tot 18.000 strijders telde. Daartoe behoorden niet alleen vrijwilligers en ideologische avonturiers, maar evengoed dwangrekruten en kindsoldaten. In de loop der tijden ontwikkelde de guerrilla een dubbele strategie: enerzijds leverde ze strijd tegen het regeringsleger, anderzijds werkte ze aan haar financiering. Daartoe ontvoerde ze burgers die ze voor veel losgeld vrijliet. Ze perste ook het zakenleven af en inde tol op coca en cocaïneproductie.

De FARC hield obstinaat stand tot in 2002. Toen werd evenwel de conservatieve Álvaro Uribe tot president verkozen. Die wou (en wil vandaag, nu hij staatshoofd af is) in geen geval van onderhandelde vrede weten. Met de steun van het Pentagon koos Uribe voor een voornamelijk militaire strategie. Hij dwong de guerrillero's het regenwoud in en schiep veiligheid in gebieden waar dat tot dan toe een zinsbegoocheling geweest was. De FARC schoten er kopstuk na kopstuk bij in. De vaandelvlucht dunde de rebellenrangen uit tot nog 'slechts' achtduizend manschappen.

Uribe's minister van Defensie? De huidige president, Juan Manuel Santos. "In de aanloop naar zijn verkiezing in 2010 had niemand zien aankomen dat Santos met de FARC om tafel zou gaan zitten", zegt de Franse Colombia-expert Jean-Jacques Kourliandsky. "Maar hij heeft de context gewijzigd: hij heeft de betrekkingen met buurlanden Venezuela en Ecuador verbeterd, die op hun beurt hun invloed bij de FARC aanwendden. Bovendien heeft Santos door de goedkeuring van enkele langverwachte wetten, een voor de erkenning van slachtoffers van het conflict, een andere voor een betere verdeling of teruggave van landbouwgrond, duidelijk gemaakt dat hij enkele vormen van aloud sociaal onrecht wilde aanpakken. Dat wijzigde het politieke plaatje."

"Aan de kant van de FARC was intussen enige vermoeidheid opgetreden. De rebellen hebben forse verliezen geïncasseerd en zitten in een impasse waar alleen gesprekken hen nog kunnen uithalen. Het feit dat de wereld momenteel vooral met de Arabische landen bezig is, creëert dan weer voorwaarden voor onopvallendheid. Beide partijen willen rustig voortgang kunnen boeken. Ze weten dat succes niet gegarandeerd is. Hoe minder pressie, hoe beter."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234