Zaterdag 25/09/2021

InterviewZaak-Djalali

Collega-arts Gerlant van Berlaer over zaak-Djalali: ‘We gaan blijven van onze neus maken’

Gerlant van Berlaer is een collega-arts van Ahmadreza Djalali. Beeld Tim Dirven
Gerlant van Berlaer is een collega-arts van Ahmadreza Djalali.Beeld Tim Dirven

Iran dreigt er plots mee om Ahmadreza Djalali te executeren. De VUB-prof zou mogelijk gebruikt worden als pasmunt in een internationaal spel om Iraniërs in Europa vrij te krijgen. Al jaren volgt zijn collega-arts Gerlant van Berlaer zijn zaak op de voet.

Spionage. Zo luidt de aanklacht waarvoor de Zweeds-Iraanse arts Djalali eind 2017 wordt veroordeeld tot de doodstraf. De wetenschapper zit dan al meer dan een jaar vast in een Iraanse gevangenis, nadat hij in 2016 tijdens een werkbezoek was gearresteerd. Sindsdien houdt Gerlant van Berlaer, kinderspoedarts van het UZ Brussel, zo goed hij kan contact met zijn voormalige collega.

“Er werken hier nog een aantal Iraniërs”, zegt Van Berlaer. “Zij worden zenuwachtig als ze over deze zaak horen, omdat ze de toedracht beter kennen. Sommigen denken dat Djalali door internationale druk nog vrijkomt, anderen geloven niet dat het Iraanse gerecht nog zal terugkrabbelen.

“Ondertussen leeft heel de VUB-gemeenschap mee met deze zaak en doet rector Caroline Pauwels alles wat ze kan. Samen met Amnesty International België proberen we al jaren om zijn situatie bij politici onder de aandacht te brengen, zodat zij druk zouden uitoefenen.

“Iran heeft al laten weten dat het geen inmenging duldt in de gerechtelijke gang van zaken. Maar toch proberen ze een deal uit te lokken. Er is dus een groot verschil tussen wat er voor en achter de schermen wordt gecommuniceerd.”

Iran dreigt met zijn executie, nu vrijdag in Antwerpen een proces start tegen vier Iraanse terreurverdachten, onder wie een koppel en een diplomaat. De veiligheidsdiensten konden hen stoppen voor ze een aanslag wilden plegen op een bijeenkomst van de Iraanse oppositie. Zit hier een diplomatiek manoeuvre achter?

“In het verleden is al gesproken over een ruil. Ik heb er geen rechtstreekse informatie over, maar het is duidelijk dat de advocaat van Djalali regelmatig met dat soort dingen afkomt. Hij zegt dan tegen Djalali dat hij bij het volgende contact met zijn echtgenote moet laten weten dat Iran altijd bereid is om een deal te bekijken. Die advocaat is opgelegd door de rechter, dus die zit eigenlijk zelf ook in het systeem.

“Er zijn al gevangenen uitgewisseld met de VS en zopas heeft Iran een Brits-Australische academica vrijgelaten. In ruil heeft Thailand drie Iraniërs laten gaan die verdacht werden van betrokkenheid bij een verijdelde aanslag op een Israëlische diplomaat. We vragen ons af of zoiets ook nog mogelijk is voor Djalali.”

Wanneer heeft u hem voor het laatst gesproken?

“Dat moet begin dit jaar geweest zijn. Informatie over hem krijg ik meestal van zijn echtgenote. We hebben hem al gezegd dat er in België veel gebeurt om hem te proberen helpen. En dat geeft hem ook moed. Net door die initiatieven besloot hij in 2018 om te stoppen met zijn hongerstaking.

“Hij heeft al vaak gezegd hoe dankbaar hij is daarvoor. Maar de laatste gesprekken verliepen moeilijk. Ze vielen vaak stil. Die gesprekken werden ook om de halve minuut onderbroken door een stem die in het Perzisch zegt dat het gesprek werd afgeluisterd.”

Begin dit jaar werd hij vanuit zijn cel wel nog gevraagd om in Iran te helpen met de strijd tegen het coronavirus. Dan is die executie nu toch best ironisch?

“Dat klopt. Hij is een arts die gespecialiseerd is in rampengeneeskunde. Meer bepaald: hoe je een ziekenhuis moet voorbereiden op een plotse toestroom van patiënten, zoals we dat door corona al hebben gezien. Hij is daarom in het verleden nog al om advies gevraagd, toen er bijvoorbeeld overstromingen of hittegolven waren in Iran.

“Het was zijn job om in zulke omstandigheden mensen bij te staan, dus ging hij er graag op in. We dachten begin dit jaar dat het voor een lichtpunt zou zorgen in zijn dossier. Maar een paar dagen later zat hij gewoon terug in zijn cel. Dat is een duidelijke techniek van de Iraniërs om gevangenen mentaal te breken.

“Tegen de Britse Nazanin Zaghari-Ratcliffe zeiden ze dat ze haar kinderen mocht zien. Daar werden dan voorbereidingen voor getroffen, maar op het laatste moment lieten ze die ontmoeting toch niet doorgaan. Dus ook andere gevangenen worden op die manier getreiterd.”

In de gevangenis in Evin, waar Djalali zich bevindt, zitten vooral politieke gevangenen. Wat weten we over de omstandigheden waarin hij wordt vastgehouden?

“Het laatste contact dat ik met zijn vrouw heb gehad, was donderdagochtend. Zij vertelde over zijn overplaatsing naar sectie 209 van die gevangenis, die onder controle zou staan van de Iraanse inlichtingendienst MOIS. Er wordt ook gesproken om hem over te brengen naar de gevangenis van Karaj, waar hij zou geëxecuteerd worden.

“Dat hebben we gehoord van Amnesty International. Maar over die gevangenis weten we niets. Ik voel dat zijn echtgenote soms ook heel beducht is om informatie te delen. Alles wat naar buiten komt, kan het eventueel ook nog moeilijker maken voor hem.”

Dit is nu al vier jaar aan de gang. Hoe ziet u dit evolueren?

“Ondertussen weten we dat het Iraanse gerecht absoluut niet voorspelbaar is. Dan kan je je afvragen: waarom geven we dan de hoop niet op? Eigenlijk is het heel simpel. Wij zitten niet opgesloten. Wij kunnen van onze neus maken. En dat is precies wat we gaan doen, zolang Djalali leeft.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234