Maandag 09/12/2019

'Collateral damage' ligt in het ziekenhuis te sterven

Toen de Navo eergisteren Banjica bombardeerde, een voorstad van Belgrado, kreeg Dragana Kristic een regen van glassplinters in de hals geblazen. Het doelwit van de Navo was een legerkazerne, vijftig meter verderop. De 23-jarige Dragana is wat de Navo-woordvoerders bedoelen als ze de term 'collateral damage' (randschade) in de mond nemen.

ROBERT FISK IN BELGRADO

Dragana herstelde in het ziekenhuis van een operatie aan de maag, waarbij de chirurgen een tumor van viereneenhalve kilogram weghaalden, toen ze de randschade van het Navo-bombardement op een vlakbij gelegen kazerne over zich heen kreeg.

Met omzwachtelde hals en schouders kijkt het 23-jarige zwartharige meisje van haar bed op. Ze kijkt boos. "Ik weet niet wat het meest pijn doet", zegt ze, "mijn maag, mijn hals of mijn hart."

De bommen hadden de hele militaire academie op haar grondvesten doen daveren, ook het bed van de veertien jaar oude Ivan Labovic, een jongen die zwaargewond raakte bij een bominslag in Pristina, op 30 maart, en nu op de intensive care ligt te sterven. Ivan krijgt zware verdoving maar is nog bij bewustzijn. "Hij heeft verwondingen aan de rug, in de darmstreek, aan de milt, de lever en de maag", zegt dokter Nenad Markovic. "We hebben hem al viermaal geopereerd, maar hij heeft geen maagwand meer. Ik denk niet dat hij het redt."

Naast Ivan liggen nog zes andere patiënten. Een van hen is een soldaat, de anderen zijn burgers: allemaal liggen ze aan ademhalingstoestellen, allemaal liggen ze in coma en zullen ze sterven. Twee patiënten zijn al klinisch dood - ze kregen stukken beton over zich heen toen de Navo luchtraids uitvoerde - en een dokter probeert met een zuigstuk het speeksel uit de keel van een jongeman te verwijderen.

"Gewond geraakt in Aleksinac, elf dagen geleden. Hij zal sterven. Ik vrees dat ze allemaal doodgaan." Dokter Markovic stapt op Ivan af. De jongen heeft schrammen op zijn benen en ligt onder een berg lakens, verbonden met twaalf slangen die uit zijn neus, keel en maag hangen.

"Wat is je favoriete voetbalclub?", vraagt de arts aan de jongen. "Partizan?" De jongen geeft geen kik. "Rode ster?" Ivan draait zijn ogen naar de dokter en sluit ze even. "Zie je?", lacht dokter Markovic, "hij is een supporter van Rode Ster." Dit is één supporter die de voetbalclub zal verliezen. "De wonden zijn te erg", zegt de dokter, "wat kunnen we doen?"

Het medisch personeel heeft een groot rood kruis over het dak van het ziekenhuis gedrapeerd. Aan een zijmuur hangt een kleinere Rode Kruis-vlag. De helft van de patiënten in het achttien jaar oude ziekenhuis zijn burgers, mensen die in een militair hospitaal terechtkunnen omdat ze daar een verzekering voor hebben afgesloten. De andere helft bestaat uit soldaten en hun familieleden.

Maar het ziekenhuis bevindt zich in een buurt waar het wemelt van de kazernes, oefenpleinen en legerdepots. De meeste gebouwen zijn verlaten en de Navo had het natuurlijk niet op het ziekenhuis gemunt. Maar de alliantie wist dat het riskant was een legergarage te bombarderen die vlak achter het hospitaal gelegen was. Met een bom die Dragana Kristic verwondde.

"De bommen zijn slechts vijftig meter hiervandaan terechtgekomen, was dat zo'n risico waard?" Dokter Markovic vraagt het zich af. Dokter Svivevic, zijn collega, komt door de kapotte glazen deur de kamer binnen en laat me een stukje metaal zien. Een vlijmscherp onderdeel van het ontstekingsmechanisme. "Heb ik net buiten de deur gevonden," zegt Svivevic.

Overal in het ziekenhuis liggen glassplinters, honderden scherven die het ziekenhuispersoneel op glimmende hoopjes veegt.

Toegegeven, dit ziekenhuis is een militaire instelling die geleid wordt door generaal Aco Jovicic. Toegegeven, onder de patiënten bevinden zich ook soldaten. Maar net zoals burgers worden in oorlogstijd ook gewonde soldaten verondersteld van aanvallen gevrijwaard te blijven. Wat was er gebeurd als de Navo-bommen een paar meter verder waren gevallen, net zoals in Aleksinac, waar voor zover bekend 24 doden vielen? Moesten Dragana Kristic en Radisav Milosavljevic een poging om lege gebouwen te vernielen zonodig met glassplinters bekopen?

Buiten het ziekenhuis treffen we Mira Drijaca aan, die haar gewonde broer Mica komt bezoeken. Mira is kinderarts, Mica is chirurg. Hij raakte een tiental dagen geleden gewond bij een andere Navo-aanval, terwijl hij in een ziekenhuis in de buurt van de militaire luchthaven van Kraljevo patiënten aan het verzorgen was. Met verbrande benen werd Mica naar Belgrado teruggebracht.

Mira draagt een plasticzak met zelfgemaakt gebak en paaseieren. Voor haar broer. "Hij heeft de piloot van het gevechtstoestel niets misdaan", zegt ze. "Ik denk niet dat de piloten weten waarom ze die bommen gooien. Het is hen gewoon bevolen." En over haar broer: "Ik zal hem zeggen dat hij op z'n tanden moet bijten."

Minder vergevingsgezind is de pijnlijk gewonde Dragana Kristic. "Als ik ooit de piloot zie die dit gedaan heeft, dan kan ik hem alleen toewensen dat ook zijn kind mag meemaken wat ik heb beleefd."

© The Independent

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234