Donderdag 22/08/2019

Collagekunstenaar RB 'Ron' Kitaj overleden

Los Angeles l De Amerikaans-Britse schilder RB 'Ron' Kitaj is zondag overleden, acht dagen voordat hij 75 zou worden. Het nieuws werd gisteren vrijgegeven. Kitaj is minder bekend dan zijn generatiegenoten David Hockney en Lucian Freud, maar wordt wel beschouwd als een van de eerste postmoderne kunstenaars.

door Eric Rinckhout

RB Kitaj was van Joodse komaf. Het toenemende besef van zijn Joodse identiteit ging zijn beeldende werk meer en meer beïnvloeden, samen met zijn gevoeligheid voor de geschiedenis van de wereld én van de kunst.

Kitaj werd in 1932 geboren als Ronald Brooks in Cleveland, Ohio, in de Verenigde Staten. Later voegde hij de familienaam van zijn stiefvader 'Kitaj' toe. Hij vervulde zijn legerdienst in het Amerikaanse bezettingsleger in Duitsland, waarna hij een beurs kreeg om les te volgen aan de Ruskin School of Art in Oxford.

Zijn vroegste werk bestond uit collages, waarvoor hij schitterende kleuren gebruikte en knipsels uit glossy magazines. Hij werkte samen met Eduardo Paolozzi, een van de eerste kunstenaars die ook objecten uit de massacultuur gebruikte. In die periode werd Kitaj dan ook geassocieerd met de toenmalige Londense popartscene.

In 1976 vond Kitaj de term School of London uit om een groep min of meer gelijkgestemde kunstenaars te omschrijven. Tot de School of London rekende hij, behalve zichzelf, figuratieve en neo-expressionistische kunstenaars als Francis Bacon, Lucian Freud, David Hockney, Frank Auerbach en Leon Kossoff.

Lang heeft Kitaj niet tot de popart behoord. Zijn citeerkunst was daarvoor te literair georiënteerd en te zeer geworteld in de artistieke traditie. Hij wordt vaak afgeschilderd als een van de eerste postmodernistische kunstenaars, maar daarvoor ontbeert zijn werk dan weer ironische lichtheid. Zijn oeuvre beweegt zich soms op de grens van het surrealisme, maar wordt altijd ingeperkt door bewuste referenties aan literatuur, politiek en geschiedenis. Door de band kan Kitaj als kunstenaar dan ook moeilijk geplaatst en omschreven worden: op de Biënnale van Venetië 1995 werd hij in een hommage aan honderd jaar figuratieve kunst dan maar gekarakteriseerd als "een soort excentrieke conceptualist".

Door het groeiende bewustzijn van zijn Joodse identiteit en van de Joodse traditie van verbale exegese begon hij zijn schilderijen te omringen met meer en meer tekst. Zijn schilderijen waren op zich altijd al bijzonder mooi - Kitaj was een virtuoos tekenaar - en ademden op hun collageachtige en soms bedreigende manier toch de grote kunsttraditie van Piero della Francesca, Cézanne en Degas. Zo was het schilderij If Not, Not gebaseerd op een werk van de Italiaanse renaissanceschilder Giorgione maar toonde het tegelijk de toegangspoort tot het uitroeiingskamp Auschwitz.

Een retrospectieve in de Tate Britain in 1994 had het hoogtepunt van zijn carrière moeten worden, maar de meeste Britse critici sabelden zijn werk neer omdat het te beladen was met woorden en ideeën.

Iets daarna stierf zijn tweede vrouw Sandra op haar 46ste. Kitaj gaf de critici de schuld van haar vroegtijdige dood en verliet Londen als een verbitterd man. In Los Angeles werd zijn stijl opnieuw losser. Maar hij zou toch vooral variaties blijven schilderen op zichzelf en zijn vrouw als engelen - hij had zich niet voor niets in 'Los Angeles' gevestigd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden