Zondag 04/12/2022

Cocaverdelging lijkt meer op biologische oorlog

Tot welke politieke strekking ze ook behoren, over één zaak zijn de gouverneurs van de Zuid-Colombiaanse departementen Tolima, Cauca, Huila, Nariño, Caquetá en Putumayo het eens: het grotendeels door Washington gefinancierde Plan Colombia, dat korte metten hoopt te maken met de drugsproductie in Zuid-Colombia en de cocaplantages sinds vorig jaar met dure militaire middelen kapotsproeit, is een sociale, ecologische en economische ramp. Op een rondreis door de Europese Unie kwamen de gouverneurs zelf hun protest uitspreken.

Brussel

Eigen berichtgeving

Lode Delputte

'Alle gouverneurs zijn het erover eens", zegt ex-minister van Justitie en gouverneur van Nariño, de liberaal Parmenio Cuellar Bastidas. "Het Plan Colombia, opgezet door de centrale regering in Bogotá met de financiële en logistieke steun van Washington, is op een volstrekt ondemocratische manier, zonder discussie of overleg met de lokale overheden en bevolking, tot stand gekomen. Niet dat we de drugsteelt en -productie niet willen bestrijden, dat wil iedereen, maar het besproeien van de cocaplantages vanaf grote hoogte is geen oplossing. Het gebruikte middel, fusarium oxysporum, vernietigt het ecosysteem en de rijke biodiversiteit, is gevaarlijk voor de volksgezondheid, jaagt hele boerengemeenschappen op de vlucht en werkt de oorlog in de hand (velen spreken openlijk van biologische oorlogsvoering, LD). Zozeer zelfs dat Ecuador, Peru en Brazilië recent hun grenzen met Colombia extra zijn gaan versterken."

Dat laatste is niet zonder reden: op een vergadering die op 7 februari dit jaar in de inlichtingencommissie van de Amerikaanse senaat plaatsvond, gaf CIA-baas George Tenet zonder blikken of blozen toe dat het risico op het uitdijen van het Colombiaanse conflict naar de buurlanden reëel was.

Toch wil het Plan Colombia officieel vrede stichten. De bedoeling is een einde te maken aan de oorlog in Colombia (die de facto al vijftig jaar aan de gang is en al vele honderdduizenden levens heeft gekost) door de veronderstelde financierder ervan, de drugsindustrie, te vernietigen. De in Bogotá en Washington gemaakte analyses brandmerkenvooral één partij in het conflict als hoofdschuldige: de marxistische Farc-guerrilla - die recent steeds vaker als narcoguerrilla wordt bestempeld. De paramilitaire doodseskaders, verantwoordelijk voor de grofste mensenrechtenschendingen in het land en beschuldigd van collaboratie met het reguliere leger, komen er in de Plan Colombia-aanpak een stuk beter af.

Cuellar Bastidas: "De guerrilla pikt via haar revolutionaire belasting of gramaje sowieso een flink graantje mee van de cocaproductie. Maar anders dan de doodseskaders beschermt ze de grootgrondbezitters niet, die óók heel wat cocaplantages in handen hebben. Plan Colombia viseert vooral de kleinste boeren, families die het met maximaal tweehonderd dollar per maand moeten stellen maar zich alleen met cocateelt kunnen redden. Als Colombia nu eens van een deugdelijke landbouwhervorming werk maakte, die de boeren betere grond verschafte, dan zou de cocateelt vanzelf verdwijnen. Met de sproeimiddelen die nu worden gebruikt wordt het probleem hooguit verplaatst. De concentratie van gronden bij enkele grootgrondbezitters wordt er nog door aangemoedigd."

De 1,3 miljard dollar (59 miljard frank/1,46 miljard euro) die Washington in het kader van het Plan Colombia in militaire hulp heeft gepompt had dan ook beter besteed kunnen worden, vindt Cuellar Bastidas. "Door de boeren na overleg, op vrijwillige basis en zo geleidelijk mogelijk voor vervangingsteelten te doen kiezen bijvoorbeeld. Door een degelijke sociale begeleiding op poten te zetten, die veel verder gaat dan het zogenaamde sociale onderdeel van het Plan Colombia (waarvoor Europa verzocht is financieel bij te springen, LD). Door de uitroeiing manueel aan te pakken in plaats van met vliegtuigen die door zwaarbewapende helikopters geëscorteerd worden."

Het militaire onderdeel van Plan Colombia deed niet alleen in Colombia zelf de vrees voor 'vietnamisering' oplaaien, ook het Europees Parlement (EP) keurde recent resolutie B5-0087/2001 goed, waarin het de al te eenzijdig militaire aanpak veroordeelde. Het EP, staat daarin, "is van mening dat een grotere mate van militarisering van de drugsbestrijding het risico met zich meebrengt dat het conflict in de regio escaleert, en dat militaire oplossingen niet kunnen leiden tot duurzame vrede".

Of dat argument indruk zal maken op de nieuwe Amerikaanse regering is twijfelachtig. George W. Bush steekt niet onder stoelen of banken dat hij Latijns-Amerika tot het speerpunt van zijn buitenlands beleid wil maken. Meer dan één land vreest dan ook voor de terugkeer van het 'Big Stick'-beleid uit de Koude Oorlog en de decennia daarvoor, toen Washington de politieke macht in de regio naar zich toetrok en klaarstond om landen die niet in de pas liepen met de 'knuppel' te slaan - er militair tussenbeide te komen. Colombia kreeg enkele weken geleden al een voorproefje: toen Bogotá eind maart in de VN-Veiligheidsraad voor een internationale vredesmacht voor de Westelijke Jordaanoever en Gaza stemde, reageerde de Amerikaanse onderminister van Buitenlandse Zaken Edward Walker furieus. Hij maakte zich sterk dat de Colombiaanse V-stem "consequenties" zou hebben.

Latijns-Amerika vreest terugkeer van Washingtons 'Big Stick'-beleid

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234