Zaterdag 17/04/2021

InterviewLuc Van Gorp

CM-voorzitter: ‘Een arts mag niet meer verdienen dan de premier’

Volgens CM-voorzitter Luc Van Gorp is de tijd rijp om het over 'redelijke' artsenlonen te hebben. Beeld Tim Dirven
Volgens CM-voorzitter Luc Van Gorp is de tijd rijp om het over 'redelijke' artsenlonen te hebben.Beeld Tim Dirven

Hoeveel loonverschil mag er zijn tussen artsen? En wat is een ‘redelijk’ artsenloon? In een nieuw ethisch advies, dat De Morgen kon inkijken (zie verder), geeft de CM een aanzet. ‘Redelijk wil zeggen: het moet uitlegbaar zijn.’

Er was een tijd dat degene die het aandurfde de vraag te stellen ‘Wat mag een arts verdienen?’ overladen werd met pek en veren. Vraag maar aan alle bevoegde ministers die een poging deden. Toch is dit net wat de CM vandaag doet. Omdat de tijd er volgens hen deze keer wel rijp voor is. “We merken dat het ook heel hard leeft bij artsen”, zegt CM-voorzitter Luc Van Gorp. “Vooral de grote loonverschillen tussen artsen onderling houden hen bezig. Zij beseffen dat het systeem scheefgegroeid is, waardoor technische prestaties, zoals een scan of operatie, disproportioneel meer vergoed worden dan intellectuele prestaties zoals een consultatie.”

U wil dus proberen een systeem dat al decennia lang scheef zit, weer recht te krijgen?

“We zullen moeten. Het probleem met die grote verschillen tussen artsenlonen is dat er een tekort dreigt te ontstaan bij bepaalde specialisaties. Omdat de verloning de keuze begint te bepalen van toekomstige artsen. We moeten ervoor zorgen dat alle artsen een redelijk loon hebben. Redelijk als in: het moet een rede hebben, het moet uitlegbaar zijn.

“We lopen in de discussie altijd op hetzelfde probleem vast. We weten eigenlijk niet wat artsen verdienen. We kunnen er zelfs geen waardeoordeel over uitspreken. We weten bijvoorbeeld niet hoeveel artsen moeten afdragen aan het ziekenhuis waar ze werken. We weten ook dat er extra’s gevraagd worden die niet in het honorarium zitten en verschillen naargelang een arts geconventioneerd, en dus volgens de gemaakte tariefafspraken werkt, of niet. Dat is niet de weg die we moeten gaan naar een transparante, eerlijke, rechtvaardige verloning.”

Waarom komen jullie nu met dit document? Heeft het te maken met het feit dat minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (sp.a) onlangs zei dat hij die verloning van artsen als een van zijn prioritaire werven ziet?

“Dit dossier kon maar opnieuw op tafel komen op het moment dat er een minister is die de autoriteit heeft om het gesprek aan te gaan. Hij heeft de wil en de dossierkennis om dit aan te pakken. Niet om iets af te pakken, dit is niet noodzakelijk een besparing, maar om eindelijk een inzicht te krijgen.

“Eind december is er ook een akkoord gesloten in de Medicomut (het overleg tussen artsensyndicaten en mutualiteiten,cg) dat we inzage moeten krijgen in welke afdrachten gebeuren van artsen naar ziekenhuizen en van ziekenhuizen naar artsen. Zolang je daar geen beeld van hebt, kan je geen redelijk debat voeren rond artsenlonen.

“Vandaag zeggen de ziekenhuizen bijvoorbeeld dat ze zwaar in de rode cijfers zitten. Is dat waar? Iedereen baseert zich daarvoor op de jaarlijkse MAHA-studies, die de financiële situatie van ziekenhuizen onder de loep neemt. Maar wie maakt die studie?”

De Belfius-bank.

“Is dat een onderzoeksinstituut? Neen, dat zijn de financierders van ziekenhuizen. Die hebben mogelijk een voordeel door te stellen dat die in het rood draaien en dat de situatie alleen maar verslechtert. Ik zeg niet dat het zo is, maar we weten het gewoon niet. Er zijn veel factoren waar we totaal geen zicht op hebben. Dus weten we ook niet of ziekenhuizen nu wel of niet voldoende gefinancierd worden.

“Die afdrachten waar ik het net over had, verschillen heel hard van ziekenhuis tot ziekenhuis en van specialiteit tot specialiteit. Het is een systeem dat in de beheersbaarheid van de middelen niet meer houdbaar is.”

“Hetzelfde verhaal met de ereloonsupplementen (een bedrag dat een arts in sommige gevallen extra kan vragen bovenop zijn honorarium, cg). We kennen het totale bedrag, ongeveer 600 miljoen euro. Maar wat gebeurt daarmee en hoeveel gaat daarvan naar het ziekenhuis? Dat weten we ook niet.

“Het debat wordt nu vaak gefocust op de artsen: ‘Amai, die verdienen nogal.’ Terwijl we dat eigenlijk niet weten. Er zijn er die heel veel verdienen. Maar dat straalt dan af op een hele beroepsgroep en dat is niet terecht. Dat vinden veel artsen ook.”

In het ethisch advies komt u uit bij de ‘premiernorm’, een arts mag niet meer verdienen dan wat de premier verdient: 290.000 euro bruto per jaar. Hoe komt u bij die norm?

“Als je het vanuit alle kanten bekijkt, vanuit het standpunt van de patiënt, van de arts, van het ziekenhuis en van de maatschappij, en alles in rekening brengt, dan komt die norm als ‘redelijk' naar voren. We zijn hier al een tijd mee bezig, en hebben ook ethici en mensen uit het werkveld betrokken. We hebben die bedragen al laten vallen bij de artsensyndicaten en zij noemden ze ook ‘redelijk’.”

We deden bij De Morgen eind 2018 een eigen onderzoek naar de lonen van ziekenhuisartsen. Daaruit bleek dat zeker een op de zes meer dan de premier verdient.

“We hebben een heel sterk vermoeden dat er ook aan de onderkant een op de zes onder zit. Er zijn een aantal artsen die niet zoveel verdienen. U mag niet vergeten dat door corona een aantal artsen een tijdlang geen honorarium gehad heeft. Omdat de niet-essentiële zorg uitgesteld werd. Een deel van de artsen stelde zich de afgelopen maanden de vraag: is dit een toekomstgericht model?”

“U vroeg net: is het nu het goede moment? Dat is het wellicht nooit. Er is altijd een reden waarom je je daar niet mee zou bemoeien. Maar ik denk dat we niet anders kunnen. Er is een revolutie bezig in de geneeskunde. Iedereen is er zich van bewust dat de rol van de geneesheer-specialist grondig aan het veranderen is. Vandaag loopt in de schoot van het Riziv bijvoorbeeld het project teledermatologie, waarbij een patiënt een foto kan maken van een huidvlekje en dat kan doorsturen naar een dermatoloog. Die stopt dat in een systeem waar het vlekje vergeleken wordt met heel veel foto’s van andere vlekjes. Razendsnel krijgt de dermatoloog een diagnose. Vraag is of je voor het stellen van een diagnose nog een dermatoloog nodig hebt. Het is één voorbeeld. Maar artsen zijn zich ervan bewust dat je op termijn een ander soort dokter krijgt. En dat we dus naar een ander verdienmodel moeten evolueren.”

Ook artsen zijn mee, zegt u. Maar we spreken al zo lang over een broodnodige hervorming omdat het huidige systeem onhoudbaar is. Alle pogingen strandden, na protest van een deel van de artsen. Sta ons toe sceptisch te zijn.

“Is het een moeilijke oefening? Natuurlijk. Maar ze is al volop bezig, hoor. Al mag het allemaal, zoals minister Vandenbroucke recent aangaf, meer vooruitgaan. De hervorming van de nomenclatuur (de lijst met afgesproken tarieven per medische handeling, cg) is aan de gang. Dat betekent dat elke handeling tegen het licht wordt gehouden en bekeken of er een correct tarief op plakt. Neem nu een CT-scan. Vroeger duurde dat een uur en stond daar, ik zeg maar iets, 150 euro tegenover. Vandaag doe je vier CT’s in een uur en blijft het bedrag hetzelfde. Alsof je op een brief een postzegel van 1 euro plakte en nu overschakelt op mail en nog altijd 1 euro rekent.

“Maar die nomenclatuur gaat over meer dan 6.000 codes, die je allemaal moet bekijken vanuit de huidige wetenschappelijke inzichten. Dat is een hels werk.”

Hoe zal u de artsensyndicaten, waarvan sommigen zich toch al een hele tijd verzetten tegen verandering, mee krijgen?

“Ik heb al officieuze gesprekken gehad met hen en ze krijgen morgen (maandag, cg) ook allemaal onze tekst. Ik merk echt bereidwilligheid. Ik hoop dat ons werk een aanzet kan zijn voor een sereen debat. We mogen niet vergeten dat dokters betaald worden met publieke middelen, met geld dat wij met ons allen samenleggen. Hoe dat gebruikt wordt, is dus zeker een publiek debat waard.”

Ethisch advies CM:

° Maximale loonspanning van 1 op 2. De ene arts mag dus maximaal het dubbele verdienen van een andere.

° Artsen mogen niet meer verdienen dan de premier, 290.000 euro per jaar. Alle artsenlonen zitten dus tussen de 145.000 en 290.000 euro, afhankelijk van onder andere opleidingsduur, zwaarte van het werk en hoeveelheid weekend- en nachtwerk . Daar zijn de kosten voor bijvoorbeeld secretariaat of huisvesting al vanaf getrokken.

Huidige situatie

° Officieel weten we niet hoeveel artsen verdienen. Het systeem laat geen transparantie toe.

° Dossier Dokterslonen, een onderzoek van De Morgen eind 2018, gaf een indicatie van de inkomens van specialisten. Volgens deze studie zijn er grote verschillen en variëren de inkomens tussen de 76.000 en de 314.000 euro jaar. Met uitschieters tot boven het half miljoen. Minstens een op de zes specialisten verdient meer dan de premier.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234